Gramatyka angielski

Angielskie zaimki podmiotowe to I, you, he, she, it, we, they. Wskazują, kto lub co wykonuje czynność albo znajduje się w opisywanym stanie, i zwykle muszą pojawić się przed czasownikiem: She works, It is cold. W przeciwieństwie do polszczyzny angielski zazwyczaj nie pozwala pominąć podmiotu, nawet gdy jego znaczenie wydaje się oczywiste.

Angielski czasownik to be („być”) ma w czasie teraźniejszym trzy formy: am po I, is po he, she, it oraz are po you, we, they. W zdaniu twierdzącym stoi bezpośrednio po podmiocie: She is ready. Przeczenie tworzy się przez dodanie not, a pytanie — przez przestawienie formy be przed podmiot: Is she ready?

Przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej zwykle stoi a/an, gdy mowa o jednym, jeszcze nieokreślonym egzemplarzu, albo the, gdy wiadomo, o który konkretnie chodzi. Formę an wybiera się przed dźwiękiem samogłoskowym: an apple, an hour, ale a university. Gdy mówimy ogólnie o rzeczach w liczbie mnogiej lub o czymś niepoliczalnym, często nie używamy żadnego przedimka: Dogs are friendly. I like coffee.

Większość angielskich rzeczowników tworzy liczbę mnogą przez dodanie -s: book → books. Po zakończeniach takich jak -s, -sh, -ch, -x i -z zwykle dodaje się -es: box → boxes. Trzeba też znać zmiany typu city → cities i kilka częstych form nieregularnych, między innymi child → children oraz person → people.

W czasie teraźniejszym czasownik to have ma dwie formy: have po I, you, we, they oraz has po he, she, it. W pytaniach i przeczeniach najbezpieczniej używać do/does: Do you have...?, She doesn't have... W brytyjskim angielskim posiadanie często wyraża się też przez have got: I've got..., Has she got...?

Czasu Present Simple używamy przede wszystkim do mówienia o nawykach, powtarzających się czynnościach, faktach, stałych stanach i rozkładach: I work every day, Water boils at 100°C, The train leaves at six. Z I, you, we, they stosujemy podstawową formę czasownika, a z he, she, it zwykle dodajemy -s lub -es: I work, ale she works.

Przeczenie w czasie Present Simple tworzymy według wzoru podmiot + don't/doesn't + czasownik w formie podstawowej: I don't know, She doesn't know. Formy doesn't używamy z he, she, it oraz odpowiadającym im rzeczownikiem, a don't — z pozostałymi podmiotami. Po doesn't czasownik nie ma końcówki -s: poprawnie He doesn't work, a nie He doesn't works.

W pytaniach w Present Simple z większością czasowników używamy szyku do/does + podmiot + czasownik w formie podstawowej: Do you work here?, Does Marta live in Kraków? Formę do łączymy z I, you, we, they, a does z he, she, it. Po does główny czasownik nie ma końcówki -s: Does she work?, nie Does she works?

This i these wskazują zwykle osoby lub rzeczy bliskie mówiącemu, a that i those — dalsze. This oraz that łączą się z liczbą pojedynczą, natomiast these i those z liczbą mnogą: this book, that book, these books, those books.

Angielskie my, your, his, her, its, our, their wskazują, do kogo lub czego coś należy, i stoją przed rzeczownikiem: my phone, their children. Formę wybiera się według właściciela, a nie według rodzaju ani liczby posiadanej rzeczy: Anna and her car, Anna and her books. Szczególnie warto zapamiętać, że dzierżawcze its nie ma apostrofu, natomiast it's znaczy it is albo it has.

Zaimki me, you, him, her, it, us, them zastępują osoby lub rzeczy, na które skierowana jest czynność: Anna knows Tom → Anna knows him. Stosuje się je także po przyimkach: with her, for us, to them. W odróżnieniu od polszczyzny angielska forma zależy przede wszystkim od funkcji w zdaniu, a nie od konkretnego przypadku.

Konstrukcja there is informuje, że istnieje lub znajduje się jedna rzecz albo pewna ilość czegoś niepoliczalnego: There is a problem; There is some coffee. Forma there are łączy się z liczbą mnogą: There are two problems. W pytaniach przestawiamy czasownik przed there: Is there...?, Are there...?

Przyimki miejsca odpowiadają na pytanie Where? („Gdzie?”). Na początek zapamiętaj prosty obraz: in oznacza „wewnątrz” obszaru lub przestrzeni, on — kontakt z powierzchnią, a at — konkretny punkt lub miejsce traktowane jako punkt. Pozostałe podstawowe formy to under (pod), behind (za), in front of (przed), next to (obok) i between (między).

Używaj at przed dokładną godziną i konkretnym punktem w czasie (at 8 o’clock), on przed dniem lub datą (on Monday, on 5 May), a in przed miesiącem, rokiem albo dłuższym okresem (in January, in 2028). Nie dodawaj przyimka przed this, next, last ani every: this evening, next week, last year, every Monday.

Can znaczy najczęściej „umieć”, „móc” albo „wolno”. Ma tę samą formę po każdym podmiocie: I can swim, she can swim, they can swim. Po can stawiamy czasownik bez to, przeczenie ma postać cannot/can't, a pytanie zaczynamy od can: Can you help me?

Pytanie szczegółowe zaczyna się zwykle od what, where, when, who, why albo how, a po nim występują operator i podmiot: Where do you live? Jeśli pytamy o wykonawcę czynności, nie dodajemy do: Who called? W przeciwieństwie do polszczyzny angielski szyk jest mało elastyczny, dlatego warto uczyć się całych schematów, a nie samych słówek.

Which służy do wyboru z określonego lub ograniczonego zbioru: Which train should we take? How much pyta o ilość czegoś niepoliczalnego albo o cenę, a how many — o liczbę policzalnych osób lub rzeczy: How much time?, ale How many days? Po polsku we wszystkich tych pytaniach często pojawia się „ile” lub „który”, natomiast po angielsku trzeba dodatkowo zwrócić uwagę na rodzaj rzeczownika.

Angielskie liczebniki główne od 0 do 100 buduje się z niewielkiej liczby form: zero, liczebników od one do nineteen, pełnych dziesiątek od twenty do ninety oraz one hundred. W liczbach od 21 do 99, które nie są pełnymi dziesiątkami, między częściami stawia się łącznik: twenty-one, fifty-five, ninety-nine. Formy liczebników nie odmieniają się przez przypadki ani rodzaje, co dla osoby mówiącej po polsku jest dużym ułatwieniem.

Angielskie liczebniki porządkowe określają kolejność: first („pierwszy”), second („drugi”), third („trzeci”), a większość pozostałych kończy się na -th, np. fourth i tenth. W zapisie cyframi używa się końcówek -st, -nd, -rd, -th: 1st, 2nd, 3rd, 4th. Trzeba zapamiętać kilka zmian pisowni, zwłaszcza fifth, eighth, ninth i twelfth.

Pełną godzinę podajemy jako It's three o'clock, a minuty po godzinie za pomocą past: It's twenty past three. Gdy do następnej godziny zostało mniej niż pół godziny, często używa się to: It's twenty to four. W codziennej rozmowie bardzo częsty jest też odczyt cyfrowy, na przykład three forty dla 3:40, a przed konkretną godziną w zdaniu stawiamy at: at three forty.

Angielskie nazwy dni tygodnia i miesięcy zawsze zapisuje się wielką literą: Monday, July. Przed dniem lub konkretną datą używa się zwykle on (on Friday, on 4 July), a przed miesiącem, rokiem lub porą roku — in (in July, in 2026, in winter). Datę można podać w szyku brytyjskim 15 May albo amerykańskim May 15.

Angielski przymiotnik ma zwykle jedną niezmienną formę: a small cat, small dogs, The cats are small. Najczęściej stoi przed rzeczownikiem albo po czasowniku be. Inaczej niż w polszczyźnie nie dopasowuje się do rodzaju, liczby ani przypadku rzeczownika.

Przysłówki częstotliwości mówią, jak często coś się dzieje: always, usually, often, sometimes, rarely, never. Najczęściej stoją przed zwykłym czasownikiem (I often cook), ale po czasowniku be (She is often tired). Wyrażenia takie jak every day i twice a week zwykle umieszcza się na końcu zdania.

Rzeczowniki policzalne można liczyć jako osobne sztuki: one book, two books. Mają liczbę mnogą, a w liczbie pojedynczej mogą występować z a lub an. Rzeczowniki niepoliczalne oznaczają zwykle substancję, materiał albo pojęcie traktowane jako całość, np. water, money, information; zazwyczaj nie mają liczby mnogiej i łączą się z much, a nie z many.

Najprostsza zasada brzmi: some stosujemy zwykle w zdaniach twierdzących, a any — w pytaniach i przeczeniach. Oba słowa mogą stać przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie mnogiej (some books, any books) albo przed rzeczownikiem niepoliczalnym (some water, any water). W propozycjach i prośbach często pojawia się jednak some, ponieważ mówca zakłada, że dana rzecz jest dostępna albo liczy na odpowiedź „tak”.

Angielskie polecenie tworzy się zwykle z podstawowej formy czasownika, bez podmiotu: Open the window. — „Otwórz okno”. Zakaz ma schemat don’t + czasownik: Don’t open the window. Prośbę można złagodzić słowem please, a wspólną propozycję wyrazić przez let’s + czasownik: Let’s go. — „Chodźmy”.

Spójniki and (i), but (ale), or (lub), so (więc) i because (ponieważ, bo) pokazują związek między informacjami. And, but i or mogą łączyć pojedyncze słowa, grupy wyrazów lub całe zdania; so wprowadza skutek, a because — przyczynę. Najważniejsza różnica brzmi: I stayed home because it was raining podaje powód, a It was raining, so I stayed home podaje rezultat.

Czasu Present Continuous używamy przede wszystkim do mówienia o czynności trwającej teraz lub w bieżącym okresie. Budujemy go według wzoru am/is/are + czasownik z końcówką -ing: I am reading, she is working, they are coming. Formy czasownika to be nie wolno pominąć.

Czasowniki statyczne opisują przede wszystkim stan, a nie wykonywaną czynność: wiedzę, opinię, uczucia, potrzeby, posiadanie lub wrażenie. Dlatego zwykle używa się ich w czasach prostych, także gdy mowa o chwili obecnej: I know the answer, a nie I’m knowing the answer. Najważniejsze na początek to zapamiętać częste czasowniki, takie jak like, want, need, know, believe, understand i remember.

Aby powiedzieć, że coś należy do osoby lub jest z nią związane, po właścicielu dodaj 's: Anna's phone — „telefon Anny”. Po regularnej liczbie mnogiej zakończonej na -s stawia się tylko apostrof: my parents' house. Nieregularna liczba mnoga, która nie kończy się na -s, otrzymuje zwykłe 's: the children's toys.

W zdaniu twierdzącym w czasie Past Simple czasownik regularny otrzymuje końcówkę -ed: work → worked, play → played. Ta sama forma występuje po wszystkich osobach: I worked, she worked, we worked. Najważniejsze wyjątki dotyczą pisowni i wymowy końcówki, a nie odmiany przez osoby.

W zdaniach twierdzących czasownik nieregularny ma własną formę przeszłą, której nie tworzy się przez dodanie -ed: go → went, see → saw, take → took. Forma ta jest taka sama dla wszystkich osób. W pytaniach i przeczeniach używa się did lub didn't, a czasownik główny wraca do formy podstawowej: Did you go?, I didn't go — nie did you went ani didn't went.

W przeczeniach używamy didn't + formy podstawowej czasownika, a w pytaniach Did + podmiot + forma podstawowa czasownika: She didn't call; Did she call? Po did i didn't czasownik główny nie przyjmuje końcówki -ed ani formy nieregularnej, ponieważ przeszłość jest już wyrażona przez did. Wyjątkiem jest czasownik be, który tworzy pytania i przeczenia za pomocą was/were, bez did.

Was i were to formy czasu przeszłego czasownika to be („być”). Używamy was z I, he, she, it, a were z you, we, they: I was tired, ale They were tired. W pytaniu przenosimy was lub were przed podmiot, a w przeczeniu dodajemy not: Was she ready?, We weren't late.

Past Continuous opisuje czynność, która trwała w określonym momencie w przeszłości: At eight, I was working — „O ósmej pracowałem”. Tworzymy go według wzoru was/were + czasownik z końcówką -ing. Często służy też do przedstawiania tła opowieści albo czynności przerwanej krótszym zdarzeniem: I was sleeping when you called.

Present Perfect Simple tworzymy według wzoru have/has + trzecia forma czasownika: I have finished, she has gone. Używamy go, gdy przeszłe wydarzenie ma znaczenie teraz, gdy mówimy o doświadczeniu bez podawania zakończonego momentu albo gdy dany okres nadal trwa. W polszczyźnie nie ma osobnego czasu o takim samym zastosowaniu, dlatego tłumaczenie bywa w czasie przeszłym lub teraźniejszym.

Użyj Present Perfect, gdy przeszłe zdarzenie łączysz z teraźniejszością i nie umieszczasz go w zamkniętym czasie: I've lost my keys — kluczy nadal nie ma. Użyj Past Simple, gdy mówisz o zakończonym zdarzeniu w określonym lub zamkniętym momencie przeszłości: I lost my keys yesterday. Najważniejsze pytanie brzmi więc nie „jak dawno?”, lecz „czy patrzę na skutek lub doświadczenie teraz, czy opowiadam o zakończonej przeszłości?”.

Konstrukcja will + podstawowa forma czasownika służy przede wszystkim do wyrażania przewidywań, obietnic, ofert i decyzji podejmowanych w chwili mówienia: I will call you tonight. Forma will jest taka sama dla wszystkich osób. Przeczenie ma postać will not, zwykle skracaną do won't, a w pytaniu will stawiamy przed osobą lub rzeczą, o której mówimy.

Konstrukcji be going to + czasownik w formie podstawowej używa się przede wszystkim do mówienia o wcześniejszych planach i zamiarach oraz do przewidywania na podstawie widocznych oznak. Odmieniamy tylko czasownik be: I am going to cook, she is going to cook, they are going to cook. W pytaniach przestawiamy be przed podmiot, a w przeczeniach dodajemy not.

Porównując dwie osoby lub rzeczy, do krótkiego przymiotnika zwykle dodajemy -er, a przed dłuższym stawiamy more: taller, more interesting. Drugi element porównania wprowadzamy słowem than: taller than me. Trzeba też zapamiętać formy nieregularne, zwłaszcza good → better i bad → worse.

Stopień najwyższy wskazuje osobę lub rzecz, która wyróżnia się najbardziej w danej grupie. Krótkie przymiotniki zwykle przyjmują końcówkę -est (the tallest), a dłuższe łączą się z the most (the most interesting). Najważniejsze wyjątki to the best, the worst oraz the furthest/the farthest.

Should służy przede wszystkim do udzielania rad: You should rest — „Powinieneś odpocząć”. Must wyraża silną konieczność lub obowiązek, mustn't oznacza zakaz, a don't have to — brak obowiązku. Najważniejsza różnica dla osoby polskojęzycznej brzmi więc: You mustn't go to „Nie wolno ci iść”, natomiast You don't have to go to „Nie musisz iść”.

Konstrukcja have to + czasownik wyraża obowiązek lub konieczność: I have to go — „Muszę iść”. W czasie teraźniejszym przy he, she, it używa się has to, a pytania i przeczenia tworzy się za pomocą do/does: Does she have to go?, She doesn't have to go. Ważne: don't have to znaczy „nie musieć”, a nie „nie wolno”.

Przysłówek sposobu mówi, jak odbywa się czynność: She speaks slowly — „Ona mówi powoli”. Najczęściej powstaje przez dodanie -ly do przymiotnika: careful → carefully, ale ważne wyjątki to good → well oraz niezmienne formy fast i hard. Jeśli czasownik ma dopełnienie, czyli osobę lub rzecz objętą czynnością, przysłówek zwykle stawiamy po nim: He speaks English well.

Zdanie względne dopowiada, o której osobie lub rzeczy mowa: the woman who called („kobieta, która zadzwoniła”), the phone which broke („telefon, który się zepsuł”). Na poziomie A2 wystarczy zapamiętać: who odnosi się do ludzi, which do rzeczy, a that może zastąpić oba te słowa w zdaniu określającym, czyli takim, które wskazuje konkretną osobę lub rzecz. W angielskim przed takim zdaniem nie stawia się przecinka.

Czas Present Perfect Continuous tworzymy według wzoru have/has been + czasownik z końcówką -ing. Używamy go przede wszystkim, gdy czynność zaczęła się w przeszłości i nadal trwa albo właśnie się skończyła, lecz jej skutek jest widoczny teraz: I've been waiting for an hour — „Czekam od godziny”; You've been running — „Biegałeś/Biegałaś, widać to po tobie”.

Czas Past Perfect pokazuje, że jedna czynność wydarzyła się przed innym momentem w przeszłości. Budujemy go tak samo dla wszystkich osób: had + imiesłów czasu przeszłego, czyli trzecia forma czasownika, np. She had left before I arrived. Najważniejsza jest nie dawność wydarzenia, lecz jego miejsce w kolejności: had left nastąpiło wcześniej niż arrived.

First Conditional opisuje realny lub możliwy warunek dotyczący przyszłości i jego prawdopodobny skutek. Najczęstszy schemat to if + Present Simple, will + forma podstawowa czasownika: If it rains, I'll stay home — „Jeśli będzie padać, zostanę w domu”. Po if nie używamy zwykle will, choć po polsku w obu częściach zdania może pojawić się przyszłość.

Drugi okres warunkowy opisuje wyobrażoną, nierealną albo mało prawdopodobną sytuację w teraźniejszości lub przyszłości i jej skutek: If I had more time, I would learn Japanese — „Gdybym miał więcej czasu, uczyłbym się japońskiego”. Podstawowy wzór to if + past simple, would + podstawowa forma czasownika. Forma przeszła po if nie oznacza tu zwykle przeszłości; pokazuje, że sytuacja jest odległa od rzeczywistości.

Gdy nie masz pewności, użyj may, might lub could: She might be at work — „Być może jest w pracy”. Gdy dostępne informacje prowadzą do mocnego wniosku, użyj must („to musi być prawda”) albo can't („to nie może być prawda”). Po każdym z tych czasowników występuje podstawowa forma czasownika bez to: might come, must be, can't know.

Angielską stronę bierną tworzy się według wzoru be + past participle, czyli odpowiednia forma czasownika be oraz trzecia forma czasownika: The letter was sent yesterday. Stosuje się ją, gdy ważniejsza jest czynność lub jej rezultat niż wykonawca. Jeśli trzeba wskazać wykonawcę, dodaje się zwykle wyrażenie z by: The book was written by Orwell.

Gdy relacjonujemy czyjąś wypowiedź po angielsku po czasowniku w czasie przeszłym, zwykle „cofamy” czas: am/is → was, have done → had done, will → would. Stosujemy konstrukcję say (that) + zdanie albo tell + osoba + (that) + zdanie: Anna said that she was busy; Anna told me that she was busy. Trzeba też dopasować zaimki oraz określenia czasu i miejsca do punktu widzenia osoby relacjonującej.

Przekazując czyjeś pytanie, używamy zwykle ask + if/whether przy pytaniach rozstrzygających („tak/nie”) albo zachowujemy wyraz pytający, taki jak where, why czy when. W części zależnej obowiązuje szyk zdania oznajmującego: She asked where I lived, a nie where did I live. Całe zdanie zakończone jest kropką, jeśli samo tylko relacjonuje pytanie.

Where łączy rzeczownik oznaczający miejsce z informacją o tym, co się tam dzieje, when robi to samo z czasem, a whose wskazuje posiadacza: the café where we met, the year when I moved, a woman whose son is a doctor. W zdaniu określającym nie stawiamy przecinków; w zdaniu dopowiadającym wydzielamy dodatkową informację przecinkami. Zaimek względny będący dopełnieniem można czasem pominąć: the film (that) we watched.

Used to + czasownik opisuje dawny zwyczaj albo stan, który już nie jest aktualny: I used to live here — „Kiedyś tu mieszkałem”. Would + czasownik służy do opowiadania o powtarzających się czynnościach w przeszłości, ale zwykle nie o stanach. Natomiast be used to + rzeczownik lub forma z -ing oznacza „być do czegoś przyzwyczajonym” i jest odrębną konstrukcją.

Po jednych czasownikach używa się bezokolicznika z to (want to go), a po innych gerundu, czyli formy -ing pełniącej funkcję rzeczownika (enjoy going). Po przyimku stosuje się gerund (interested in learning). Niektóre czasowniki łączą się z obiema formami, lecz wybór może zmienić znaczenie: stop smoking to „rzucić palenie”, a stop to smoke — „zatrzymać się, żeby zapalić”.

Too oznacza „za, zbyt” i stoi przed przymiotnikiem lub przysłówkiem: too expensive, too slowly. Enough oznacza „dość, wystarczająco”; stoi po przymiotniku lub przysłówku (warm enough), ale przed rzeczownikiem (enough time). Oba słowa można połączyć z to + bezokolicznik, aby powiedzieć, że czegoś jest za dużo albo wystarczająco dużo do wykonania czynności: too tired to work, old enough to drive.

Czasownik frazowy łączy czasownik z partykułą, czyli krótkim wyrazem takim jak up, off czy out, i często zyskuje nowe znaczenie: give up znaczy „zrezygnować”, a nie dosłownie „dać w górę”. Niektóre takie połączenia można rozdzielić (turn the light off), innych nie (look after a child). Gdy dopełnieniem rozdzielnego czasownika jest zaimek, musi on znaleźć się w środku: turn it off, nie turn off it.

Trzeci okres warunkowy (third conditional) opisuje nierealną przeszłość: coś się nie wydarzyło, ale wyobrażamy sobie inny przebieg zdarzeń. Podstawowy schemat to if + past perfect, would have + imiesłów czasu przeszłego: If I had known, I would have told you — „Gdybym wiedział, powiedziałbym ci”. Warunek i jego skutek należą do przeszłości, więc nie można już ich zmienić.

Mixed conditionals, czyli mieszane okresy warunkowe, łączą warunek i skutek odnoszące się do różnych momentów. Najczęściej przeszła, nierzeczywista sytuacja ma skutek teraz (If I had studied medicine, I would be a doctor now) albo obecna cecha wyjaśnia inny możliwy wynik w przeszłości (If I were more decisive, I would have accepted the offer).

Po wish i if only używamy czasu „cofniętego” o jeden krok, aby powiedzieć, że rzeczywistość jest inna, niż byśmy chcieli: I wish I had more time oznacza „Szkoda, że nie mam więcej czasu”. Past simple odnosi się zwykle do nierealnej teraźniejszości, past perfect do żalu z powodu przeszłości, a would do pożądanej zmiany lub skargi. If only wyraża to samo co wish, ale na ogół brzmi mocniej i bardziej emocjonalnie.

Aby ocenić przeszłe zdarzenie na podstawie dostępnych informacji, używa się schematu czasownik modalny + have + imiesłów czasu przeszłego: She must have forgotten („Na pewno zapomniała”), She might have forgotten („Być może zapomniała”), She can't have forgotten („Nie mogła zapomnieć”). Should have najczęściej mówi natomiast, że coś było właściwe lub oczekiwane, ale prawdopodobnie się nie wydarzyło: You should have called („Trzeba było zadzwonić”).

Czasu Future Perfect używamy, gdy patrzymy z określonego punktu w przyszłości wstecz i mówimy, że do tego momentu coś już się zakończy: By Friday, I will have finished the report — „Do piątku skończę raport”. Podstawowy schemat to will have + imiesłów czasu przeszłego, czyli trzecia forma czasownika, na przykład finished, written, gone.

Czasu Future Continuous używamy przede wszystkim, gdy czynność będzie trwała w określonym momencie w przyszłości: At eight, I'll be working — „O ósmej będę pracować”. Budujemy go według wzoru will be + czasownik z końcówką -ing. Ta sama konstrukcja pozwala też mówić o spodziewanym przebiegu wydarzeń i dyskretnie pytać o czyjeś plany: Will you be using the car tonight?

Na poziomie B2 strona bierna to nie tylko be + past participle. Gdy czasownik ma dwa dopełnienia, można często powiedzieć zarówno She was given a key, jak i A key was given to her. Konstrukcja have/get + przedmiot + past participle oznacza zwykle, że zlecamy komuś usługę, natomiast get + past participle może zastępować stronę bierną z be, zwłaszcza gdy mowa o zdarzeniu lub zmianie: The window got broken.

Zdanie rozszczepione dzieli jedną prostą informację na dwie części, aby wyraźnie wskazać jej najważniejszy element. Zamiast neutralnego John broke the window można powiedzieć It was John who broke the window, a zamiast I need a holiday — What I need is a holiday. Konstrukcja nie zmienia zasadniczego faktu, lecz pokazuje, co rozmówca ma poprawić, przeciwstawić innym możliwościom albo zapamiętać.

Angielskie konstrukcje imiesłowowe pozwalają przekazać tę samą informację krócej: The woman who is waiting outside można skrócić do The woman waiting outside. Forma z -ing zwykle ma znaczenie czynne, forma trzecia czasownika, na przykład written lub built, zwykle ma znaczenie bierne, a having + forma trzecia pokazuje czynność wcześniejszą. W konstrukcji okolicznikowej domyślny wykonawca powinien być taki sam jak podmiot zdania głównego.

Gdy przeczące lub ograniczające wyrażenie, takie jak never, rarely, not only albo only then, stoi na początku angielskiego zdania, zwykle następuje po nim szyk podobny do pytania: wyrażenie + operator + podmiot + czasownik. Mówimy więc Never have I seen this, a nie Never I have seen this. Taka inwersja podkreśla treść i brzmi bardziej retorycznie lub formalnie niż neutralny szyk I have never seen this.

Angielski tryb łączący (subjunctive) służy między innymi do wyrażania zaleceń, żądań i konieczności: They demanded that he leave — „Zażądali, żeby wyszedł”. Po that używa się wtedy podstawowej formy czasownika, bez końcówki -s i bez to. W nierealnych hipotezach czasownik be może natomiast przyjąć formę were przy każdej osobie: If I were you...

Konstrukcje be bound to, be supposed to, be meant to i be to pozwalają precyzyjnie mówić o pewności, oczekiwaniach, przeznaczeniu, obowiązku i formalnych ustaleniach. Would rather wyraża preferencję, a had better — stanowczą radę, często z domyślnym ostrzeżeniem. Choć po polsku kilka z nich można oddać słowem „powinien”, w angielskim nie są one wymienne.

Gdy nie chcemy lub nie możemy wskazać źródła informacji, angielski używa między innymi dwóch konstrukcji: It is said that... oraz He is said to.... W drugim wariancie osoba lub rzecz, której dotyczy wiadomość, staje się podmiotem, a forma bezokolicznika pokazuje relację czasową: to be oznacza zwykle stan równoczesny, to be doing — czynność w toku, a to have done — zdarzenie wcześniejsze.

Wykładniki dyskursu to słowa i wyrażenia, które pokazują związek między kolejnymi częściami wypowiedzi: kontrast, skutek, wniosek albo dodanie argumentu. Formy nevertheless, nonetheless, hence, thus, furthermore, moreover, consequently, notwithstanding i albeit są typowe przede wszystkim dla starannego pisma i formalnej argumentacji. Nie są jednak wymienne: różnią się znaczeniem, składnią i interpunkcją.

Angielski często nie powtarza całej informacji, jeśli można ją łatwo odtworzyć z kontekstu. Zamiast I am tired too można powiedzieć So am I, a zamiast powtarzać całe zdanie — I hope so albo If not. Kluczowe jest dobranie właściwego czasownika posiłkowego i, w konstrukcjach z so oraz neither, zastosowanie szyku przestawnego: so/neither + czasownik posiłkowy + podmiot.

Zdanie nominalne (nominal clause lub noun clause) to zdanie podrzędne, które w większej konstrukcji zajmuje miejsce podobne do rzeczownika: może być podmiotem, dopełnieniem albo częścią orzeczenia. Najczęściej zaczyna się od that, whether/if lub wyrazu z grupy wh-, na przykład what, why, how: I know what you mean. W pytaniach zależnych obowiązuje szyk oznajmujący, nie pytający: I wonder where she is, a nie where is she.

Język asekuracyjny (hedging language) pozwala dopasować siłę twierdzenia do siły dowodów. Zamiast pisać kategorycznie The policy causes inequality, można użyć ostrożniejszej wersji: The policy may contribute to inequality albo The policy appears to contribute to inequality. Nie chodzi o unikanie odpowiedzialności za każde zdanie, lecz o precyzyjne pokazanie, co jest pewne, prawdopodobne, typowe lub prawdziwe tylko do pewnego stopnia.

Wieloczłonowe czasowniki frazowe, takie jak put up with, come up with czy get away with, tworzą jedną całość znaczeniową. Ich składników zwykle nie można rozdzielać: mówimy put up with it, a nie put it up with. Jeśli ostatnim elementem jest przyimek to, jak w look forward to, po nim występuje rzeczownik, zaimek albo forma -ing, nie bezokolicznik.

W literaturze angielskie czasy nie tylko umieszczają wydarzenia w czasie, lecz także sterują perspektywą i tempem opowieści. Teraźniejszość historyczna przedstawia przeszłość w czasie teraźniejszym, future perfect continuous podkreśla trwanie czynności aż do przyszłego punktu, a formy takie jak thou, hath i doth sygnalizują dawny język albo jego świadomą stylizację. Na poziomie C2 ważniejsze od mechanicznego tworzenia tych form jest rozpoznanie ich efektu i umiejętne dopasowanie rejestru.

Wyrazy takie jak hereby, thereof, wherein, henceforth i notwithstanding służą przede wszystkim do precyzyjnych odesłań w umowach, ustawach i oficjalnych oświadczeniach. Formy thou, thee, thy oraz końcówki -est i -eth należą natomiast do starszych etapów angielszczyzny i dziś spotyka się je głównie w tekstach historycznych, religijnych lub stylizowanych. Na poziomie C2 najważniejsze jest ich pewne rozpoznawanie; we własnym tekście należy ich używać tylko wtedy, gdy wymaga tego gatunek i rejestr.

Angielski nie ma jednej identycznej gramatyki we wszystkich krajach i grupach społecznych. Brytyjskie Have you got...? i amerykańskie Do you have...? są równie poprawne w swoich typowych kontekstach, natomiast formy takie jak ain't, y'all czy nieodmienne innit niosą dodatkową informację o regionie, sytuacji i tożsamości mówiącego. Na poziomie C2 trzeba przede wszystkim rozpoznawać te systemy, dobierać własną odmianę konsekwentnie i nie mylić opisu dialektu z zasadami formalnego standardu.

Środki retoryczne wykorzystują gramatykę nie tylko do przekazywania faktów, lecz także do wywołania określonego efektu: nacisku, ironii, kontrastu, rytmu lub perswazji. W angielskim należą do nich między innymi pytania retoryczne, litota, hiperbola, niedopowiedzenie, paralelizm, chiazm i antyteza. Na poziomie C2 liczy się nie samo rozpoznanie konstrukcji, ale trafne odczytanie intencji, tonu i rejestru.

Dobry angielski tekst akademicki jest precyzyjny, przejrzysty i odpowiednio ostrożny — nie po prostu „trudny”. Strona bierna, nominalizacja (wyrażanie czynności za pomocą rzeczownika) i zwroty osłabiające kategoryczność pomagają skierować uwagę na badanie i dowody, ale ich nadmiar zaciemnia sens. Skróty łacińskie, takie jak e.g. i i.e., stosuje się zgodnie z funkcją, a nie wymiennie.

Zaawansowany idiom to utrwalone połączenie wyrazów, którego sensu zwykle nie da się bezpiecznie odgadnąć przez dosłowne tłumaczenie. Trzeba zapamiętać nie tylko znaczenie zwrotu, lecz także jego typową postać, przyimki i sytuacje, w których brzmi naturalnie: The ball is in your court znaczy „teraz decyzja lub działanie należy do ciebie”, a nie mówi o prawdziwej piłce ani boisku.

Kolokacja to utrwalone połączenie słów, które dla użytkowników języka brzmi naturalnie: make a decision, heavy rain, pose a threat. Inne zestawienie może być zrozumiałe i poprawne gramatycznie, a mimo to brzmieć obco — dlatego po angielsku zwykle mówi się draw a conclusion, a nie pull a conclusion. Na poziomie C2 liczy się nie tylko wybór poprawnych słów, lecz także ich typowa łączliwość, rejestr i odcień znaczeniowy.

Zmiana rejestru polega na dopasowaniu języka do relacji z odbiorcą, celu wypowiedzi i medium: tę samą sprawę można ująć jako We regret to inform you…, Unfortunately… albo Sorry, but…. Nie chodzi o mechaniczne zastępowanie zwykłych słów „bardziej formalnymi”, lecz o spójny dobór słownictwa, gramatyki, tonu, stopnia bezpośredniości i ilości objaśnień.