Some i any w języku angielskim

W skrócie

Najprostsza zasada brzmi: some stosujemy zwykle w zdaniach twierdzących, a any — w pytaniach i przeczeniach. Oba słowa mogą stać przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie mnogiej (some books, any books) albo przed rzeczownikiem niepoliczalnym (some water, any water). W propozycjach i prośbach często pojawia się jednak some, ponieważ mówca zakłada, że dana rzecz jest dostępna albo liczy na odpowiedź „tak”.

Omówienie

Some i any to określniki ilości: słowa stojące przed rzeczownikiem i wskazujące na bliżej nieokreśloną ilość lub liczbę. Nie podają dokładnej wartości. Zależnie od kontekstu polskim odpowiednikiem może być „trochę”, „kilka”, „jakiś”, „jacyś”, „żaden” albo w ogóle nie trzeba używać osobnego słowa.

Ten temat pojawia się już na poziomie A1, ponieważ jest potrzebny w codziennych sytuacjach: podczas zakupów, zamawiania jedzenia, pytania o dostępność czy mówienia o tym, czego się nie ma. Podstawowy wybór zależy od rodzaju zdania: twierdzenie najczęściej łączy się z some, pytanie lub przeczenie z any.

Dla osoby mówiącej po polsku trudność polega na tym, że nie istnieje jedna stała para tłumaczeń. W zdaniu Do you have any bread? słowa any zazwyczaj wcale nie tłumaczymy: „Czy masz chleb?”. W I don't have any bread sens not ... any oddajemy jako „Nie mam chleba” albo „Nie mam żadnego chleba”. Dlatego lepiej zapamiętać angielski schemat niż dobierać formę przez dosłowne tłumaczenie.

Jak to działa

Reguła podstawowa

Rodzaj wypowiedzi	Najczęstsza forma	Przykład	Znaczenie po polsku
zdanie twierdzące	some	We have some time.	Mamy trochę czasu.
przeczenie	any	We don't have any time.	Nie mamy czasu.
pytanie ogólne	any	Do we have any time?	Czy mamy czas?
propozycja	some	Would you like some tea?	Napijesz się herbaty?
prośba	some	Could I have some tea?	Czy mogę prosić o herbatę?

W przeczeniu samo any nie tworzy formy przeczącej. Przeczenie znajduje się w czasowniku, najczęściej jako not lub jego skrócona forma: don't, doesn't, didn't, isn't, aren't. Mówimy więc I don't have any money, a nie I have any money w znaczeniu „Nie mam pieniędzy”.

Z jakimi rzeczownikami łączą się some i any

Rzeczownik policzalny oznacza coś, co można liczyć jako oddzielne sztuki: one apple, two apples. Rzeczownik niepoliczalny oznacza substancję, materiał albo pojęcie, którego w danym znaczeniu nie liczymy bezpośrednio: water, money, information.

Typ rzeczownika	Poprawny schemat	Przykłady
policzalny, liczba mnoga	some/any + rzeczownik w liczbie mnogiej	some friends, any questions
niepoliczalny	some/any + rzeczownik bez liczby mnogiej	some coffee, any money

Na poziomie podstawowym nie używamy some ani any przed zwykłym rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy chodzi o ilość. Nie powiemy some apple w znaczeniu „kilka jabłek”; potrzebna jest liczba mnoga: some apples. Jeśli chodzi o jedno nieokreślone jabłko, używamy an apple.

Warto uważać na angielskie rzeczowniki niepoliczalne, które po polsku zachowują się inaczej. Information, advice, furniture i money nie przyjmują tutaj końcówki liczby mnogiej: some information, any advice, some furniture, any money. Gdy potrzebna jest jednostka, można powiedzieć na przykład a piece of advice — „jedna rada”.

Pytania: any czy some?

W neutralnym pytaniu, w którym naprawdę nie znamy odpowiedzi, najczęściej używamy any:

• Are there any shops nearby? — Czy w pobliżu są jakieś sklepy?
• Do you have any questions? — Czy masz jakieś pytania?

Some pozostaje jednak naturalne w propozycjach i prośbach. Mówca nie pyta wtedy wyłącznie o istnienie czegoś, lecz proponuje daną rzecz albo chce ją otrzymać:

• Would you like some cake? — Masz ochotę na ciasto?
• Can I have some water? — Czy mogę prosić o wodę?

Różnicę dobrze pokazuje para:

• Is there any coffee? — Czy jest w ogóle kawa? Nie wiem, czy ją mamy.
• Would you like some coffee? — Proponuję kawę; zakładam, że mogę ją podać.

Nie oznacza to, że każde pytanie z oczekiwaną odpowiedzią „tak” automatycznie wymaga some. Najbezpieczniejsza reguła dla początkujących jest węższa: any w zwykłych pytaniach, some w propozycjach i prośbach.

Samodzielne użycie

Jeśli z kontekstu wiadomo, o czym mowa, po some lub any nie trzeba powtarzać rzeczownika. Słowa te działają wtedy jak zaimek, czyli zastępują nazwę rzeczy:

• I made coffee. Would you like some? — Zrobiłem kawę. Napijesz się?
• I need batteries, but I don't have any. — Potrzebuję baterii, ale żadnych nie mam.

Możliwe są także konstrukcje some of i any of, gdy chodzi o część konkretnej, określonej grupy. Po of występuje wtedy na przykład the, these, my albo zaimek osobowy:

• Some of the students are absent. — Niektórzy z tych uczniów są nieobecni.
• Do you know any of these people? — Czy znasz którąś z tych osób?
• I don't like any of them. — Nie podoba mi się żaden z nich.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
I have some friends in London.	Mam kilkoro znajomych w Londynie.	Zdanie twierdzące; rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej.
We bought some apples for the trip.	Kupiliśmy kilka jabłek na podróż.	Nie podajemy dokładnej liczby.
There is some milk in the fridge.	W lodówce jest trochę mleka.	Milk jest rzeczownikiem niepoliczalnym.
I need some information about the course.	Potrzebuję informacji o kursie.	Information nie ma tu liczby mnogiej.
I don't have any money with me.	Nie mam przy sobie pieniędzy.	Przeczenie z not ... any.
She didn't make any mistakes.	Nie popełniła żadnych błędów.	Any odnosi się do rzeczownika w liczbie mnogiej.
There isn't any sugar left.	Nie zostało już ani trochę cukru.	Sugar jest niepoliczalny.
Are there any questions?	Czy są jakieś pytania?	Neutralne pytanie o istnienie pytań.
Do you have any brothers or sisters?	Masz rodzeństwo?	Po polsku nie trzeba tłumaczyć any osobnym słowem.
Would you like some coffee?	Napijesz się kawy?	Propozycja, dlatego używamy some.
Could you lend me some money?	Czy możesz pożyczyć mi trochę pieniędzy?	Prośba o określoną, choć niewskazaną kwotę.
Can I have some more bread, please?	Czy mogę prosić o jeszcze trochę chleba?	Uprzejma prośba.
I made soup. Do you want some?	Ugotowałem zupę. Chcesz trochę?	Some zastępuje soup.
If you need any help, call me.	Jeśli będziesz potrzebować pomocy, zadzwoń do mnie.	Any jest częste po if, gdy możliwość pozostaje otwarta.
You can choose any seat.	Możesz wybrać dowolne miejsce.	W zdaniu twierdzącym any znaczy „dowolny”.

Częste błędy

Używanie some w zwykłym przeczeniu

• Niepoprawnie: I don't have some money.
• Poprawnie: I don't have any money.
• Dlaczego: w neutralnym przeczeniu stosujemy not ... any. Zdanie z not ... some może wystąpić w szczególnym kontraście, ale nie wyraża zwykłego „nie mam pieniędzy”.

Używanie any w zwykłym zdaniu twierdzącym

• Niepoprawnie: I bought any vegetables.
• Poprawnie: I bought some vegetables.
• Dlaczego: kiedy informujemy o nieokreślonej liczbie kupionych warzyw, potrzebne jest some. Any w twierdzeniu ma zwykle inne znaczenie: „dowolny” lub „jakikolwiek”.

Automatyczne any w każdej wypowiedzi ze znakiem zapytania

• Mniej naturalnie w typowej propozycji: Would you like any tea?
• Naturalnie: Would you like some tea?
• Dlaczego: propozycja dotyczy napoju, który mówiący jest gotów podać. Some sygnalizuje konkretną, dostępną ilość i zachęca do przyjęcia propozycji.

Liczba pojedyncza po some lub any

• Niepoprawnie w znaczeniu „kilka”: We need some chair.
• Poprawnie: We need some chairs.
• Dlaczego: policzalny rzeczownik odnoszący się do nieokreślonej liczby większej niż jeden musi mieć liczbę mnogą. Jedna sztuka to a chair.

Podwójne przeczenie pod wpływem polskiego

• Niepoprawnie w standardowym angielskim: I don't have no questions.
• Poprawnie: I don't have any questions. albo I have no questions.
• Dlaczego: w standardowej angielszczyźnie używamy jednego elementu przeczącego. Polski naturalnie łączy „nie” z „żaden”, ale angielska konstrukcja not ... any działa inaczej.

Tworzenie liczby mnogiej rzeczownika niepoliczalnego

• Niepoprawnie: She gave me some advices.
• Poprawnie: She gave me some advice.
• Dlaczego: advice jest w języku angielskim niepoliczalne. Jeśli chcemy policzyć rady, możemy powiedzieć two pieces of advice.

Uwagi o użyciu

Some i any nie określają dokładnej ilości. Some books może oznaczać kilka książek, a some water — trochę wody; właściwe znaczenie wynika z sytuacji. Gdy liczba lub ilość jest ważna, używamy dokładniejszego określenia, na przykład three books, a litre of water, a little time.

W polskim zdanie przeczące często zawiera słowo „żaden”: „Nie mam żadnych pytań”. Po angielsku zwykle odpowiada temu not ... any: I don't have any questions. Można też użyć no bez dodatkowego przeczenia: I have no questions. Ta druga forma bywa bardziej stanowcza albo formalna, ale znaczenie podstawowe jest podobne.

W szybkiej wymowie some jest często nieakcentowane i brzmi słabiej, ponieważ zwykle nie niesie najważniejszej informacji. Any może otrzymać mocny akcent w przeczeniu lub pytaniu, gdy znaczy „ani trochę”, „w ogóle”: I don't have any time. Nie trzeba od razu naśladować każdego niuansu wymowy, ale warto nauczyć się rozpoznawać te formy w nagraniach.

Nieco dalej: użycia zaawansowane

Poniższe zastosowania wykraczają poza podstawową zasadę A1. Nie trzeba ich od razu swobodnie używać, lecz warto je rozpoznawać, ponieważ często pojawiają się w codziennej angielszczyźnie.

Any w zdaniu twierdzącym: „dowolny”

W zdaniu twierdzącym any może oznaczać, że nie ma znaczenia, którą osobę lub rzecz wybierzemy:

• Take any bus to the city centre. — Wsiądź do dowolnego autobusu jadącego do centrum.
• Any student can apply. — Każdy student może złożyć wniosek.

W tym znaczeniu any może stać przed policzalnym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej. Nie jest to wyjątek przypadkowy: any seat znaczy „którekolwiek, dowolne miejsce”, a nie „pewna liczba miejsc”.

Some przed rzeczownikiem w liczbie pojedynczej

Some może czasem znaczyć „jakiś, bliżej nieokreślony”, zwłaszcza gdy mówca nie zna tożsamości osoby lub nie uważa jej za ważną:

• Some man called you this morning. — Jakiś mężczyzna dzwonił do ciebie rano.
• She lives in some village near York. — Mieszka w jakiejś wsi niedaleko Yorku.

Tego użycia nie należy mylić z ilością. W podstawowym some apples mówimy o nieokreślonej liczbie jabłek; w some man chodzi o jednego, ale nieokreślonego mężczyznę.

Some w pytaniu, gdy zakładamy istnienie czegoś

Some może pojawić się również w pytaniu innym niż prośba lub propozycja, jeśli pytający zakłada, że dana rzecz istnieje, i pyta o szczegół:

• Where can I buy some stamps? — Gdzie mogę kupić znaczki?
• Didn't you have some work to finish? — Czy nie miałeś jakiejś pracy do dokończenia?

W pierwszym zdaniu nie pytamy, czy znaczki w ogóle istnieją, lecz gdzie je kupić. Dla porównania Are there any stamps here? jest neutralnym pytaniem o ich dostępność.

Any w warunkach i porównaniach

Any często występuje po if („jeśli”), ponieważ mówimy o otwartej, niepewnej możliwości: If you have any problems, let me know. Pojawia się też po słowach o znaczeniu ograniczającym lub przeczącym, takich jak without: He left without any explanation. Są to rozszerzenia tej samej idei — nie wskazujemy konkretnej ilości ani konkretnego elementu.

Jak ćwiczyć

1. Buduj trójki zdań. Wybierz rzeczownik, na przykład milk albo friends, i ułóż twierdzenie, przeczenie oraz pytanie: We have some milk. We don't have any milk. Do we have any milk? Dzięki temu reguła zaczyna działać jako schemat, a nie lista tłumaczeń.
2. Ćwicz osobno propozycje i prośby. Zapisz pięć zdań zaczynających się od Would you like some...? oraz pięć próśb z Can/Could I have some...?. To pomaga zapamiętać najważniejszy wyjątek od reguły dotyczącej pytań.
3. Zwracaj uwagę na rzeczownik. Przy każdym przykładzie zaznacz, czy rzeczownik jest policzalny w liczbie mnogiej, czy niepoliczalny. Szczególnie ćwicz information, advice, furniture i money, bo ich angielskie użycie nie zawsze odpowiada polskiej intuicji.

Powiązane zagadnienia

• Najpierw warto poznać: Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne — rozróżnienie to wyjaśnia, dlaczego mówimy some apples, ale some water.