Liczba pojedyncza i mnoga rzeczowników w języku angielskim

W skrócie

Większość angielskich rzeczowników tworzy liczbę mnogą przez dodanie -s: book → books. Po zakończeniach takich jak -s, -sh, -ch, -x i -z zwykle dodaje się -es: box → boxes. Trzeba też znać zmiany typu city → cities i kilka częstych form nieregularnych, między innymi child → children oraz person → people.

Przegląd

Rzeczownik to wyraz nazywający osobę, zwierzę, rzecz, miejsce albo pojęcie, na przykład teacher, dog, table, London czy idea. Liczba pojedyncza mówi o jednej osobie lub rzeczy, a liczba mnoga — o co najmniej dwóch: one teacher, ale two teachers. To jedna z pierwszych zasad poznawanych na poziomie A1, ponieważ pojawia się niemal w każdym opisie ludzi, zakupów, rodziny czy otoczenia.

Dla osoby polskojęzycznej podstawowy mechanizm jest przyjemnie prosty. W polskim końcówka rzeczownika zależy nie tylko od liczby, lecz także od przypadku: koty, kotów, kotom. Angielski rzeczownik najczęściej ma tylko jedną zwykłą formę liczby mnogiej, na przykład cats, niezależnie od swojej funkcji w zdaniu. Nie oznacza to jednak, że wystarczy zawsze dopisać -s: ważna jest ostatnia litera lub głoska, a najczęstsze rzeczowniki nieregularne trzeba zapamiętać.

Zasady w tym artykule dotyczą przede wszystkim rzeczowników policzalnych, czyli takich, które można liczyć jako oddzielne sztuki: one apple, three apples. Rzeczowniki niepoliczalne, takie jak information czy water, zachowują się inaczej; wrócimy do nich w uwagach i w sekcji z powiązanym zagadnieniem.

Jak to działa

Podstawowa reguła: dodaj -s

Do większości rzeczowników dodaje się -s. Nie zmienia się pozostałej części wyrazu.

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Znaczenie
book	books	książka — książki
car	cars	samochód — samochody
student	students	student/uczennica — studenci/uczennice
idea	ideas	pomysł — pomysły
day	days	dzień — dni

Po liczebnikach większych niż jeden używa się liczby mnogiej: two books, ten minutes, 1.5 kilometres. W przeciwieństwie do polskiego angielska forma nie zmienia się po liczebnikach takich jak pięć czy dwadzieścia: zarówno two books, jak i twenty books.

Końcówka -es

Jeżeli rzeczownik kończy się na dźwięk, po którym samo -s byłoby trudne do wymówienia, zwykle dodaje się -es. Dotyczy to najczęściej zakończeń -s, -ss, -sh, -ch, -x i -z.

Zakończenie	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
-s	bus	buses
-ss	class	classes
-sh	dish	dishes
-ch	watch	watches
-x	box	boxes
-z	quiz	quizzes

W wyrazie quiz podwaja się z: quizzes. Nie każde pisane -ch wymaga jednak -es. Gdy ch wymawia się jak /k/, spotyka się zwykłe -s, na przykład stomach → stomachs.

Rzeczowniki kończące się na -o nie tworzą jednej całkowicie regularnej grupy. Częste formy tomatoes, potatoes, heroes i echoes mają -es, ale photos, pianos, radios i videos mają tylko -s. Przy nowych słowach warto sprawdzać formę w słowniku.

Rzeczowniki zakończone na -y

Tutaj liczy się litera stojąca przed y:

• po spółgłosce y zmienia się na -ies: city → cities, baby → babies, country → countries;
• po samogłosce pozostaje y i dodaje się zwykłe -s: day → days, boy → boys, key → keys.

Samogłoski w tej regule to a, e, i, o, u. Dlatego toy daje toys, a nie toies.

Zakończenia -f i -fe

Część częstych rzeczowników zmienia -f/-fe na -ves:

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Znaczenie
knife	knives	nóż — noże
wife	wives	żona — żony
life	lives	życie — życia
leaf	leaves	liść — liście
wolf	wolves	wilk — wilki
shelf	shelves	półka — półki

Nie jest to reguła dla wszystkich wyrazów z -f. Formy roofs, chefs, chiefs, beliefs i cliffs zachowują f. Najbezpieczniej uczyć się częstych wyrazów z -ves jako osobnej grupy, zamiast automatycznie zmieniać każde f.

Najważniejsze formy nieregularne

W formach nieregularnych nie wystarczy dodać końcówki. Czasem zmienia się samogłoska wewnątrz wyrazu, a czasem pojawia się zupełnie inne zakończenie.

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Znaczenie
man	men	mężczyzna — mężczyźni
woman	women	kobieta — kobiety
child	children	dziecko — dzieci
person	people	osoba — ludzie/osoby
foot	feet	stopa — stopy
tooth	teeth	ząb — zęby
mouse	mice	mysz — myszy
goose	geese	gęś — gęsi

Zwróć uwagę na wymowę: woman /ˈwʊmən/ i women /ˈwɪmɪn/ różnią się bardziej, niż sugeruje pisownia. Zwykłą liczbą mnogą od person jest people: three people. Forma persons istnieje, ale pojawia się głównie w języku urzędowym i prawnym.

Taka sama forma w obu liczbach

Niektóre rzeczowniki nie zmieniają formy:

• one sheep — five sheep;
• one deer — two deer;
• one aircraft — several aircraft;
• one series — two series;
• one species — many species.

Fish również często pozostaje bez zmiany: three fish. Forma fishes jest używana zwłaszcza wtedy, gdy mowa o różnych gatunkach ryb, a nie tylko o kilku sztukach.

Wymowa końcówki liczby mnogiej

Pisownia -s nie oznacza zawsze tej samej wymowy. Końcówka ma trzy typowe realizacje:

Wymowa	Kiedy	Przykłady
/s/	po bezdźwięcznych głoskach, np. /p, t, k, f/	cups, cats, books, roofs
/z/	po samogłoskach i większości głosek dźwięcznych	days, dogs, rooms, pens
/ɪz/	po głoskach syczących i szumiących	buses, dishes, watches, boxes

Nie trzeba uczyć się tej tabeli przed zbudowaniem pierwszych zdań. Warto jednak od początku słuchać całych par, na przykład book — books i bus — buses. Dodatkowa sylaba pojawia się tylko w trzeciej grupie: bus ma jedną sylabę, a buses dwie.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
I have one book and two magazines.	Mam jedną książkę i dwa czasopisma.	Zwykłe -s
There are three boxes in the hall.	W przedpokoju są trzy pudełka.	box → boxes
Both buses stop near the station.	Oba autobusy zatrzymują się niedaleko dworca.	bus → buses
Their two babies are sleeping.	Ich dwoje niemowląt śpi.	Spółgłoska + y → ies
We stayed there for five days.	Zostaliśmy tam przez pięć dni.	Samogłoska + y: tylko -s
Put the knives on the table, please.	Połóż noże na stole, proszę.	knife → knives
The children are playing outside.	Dzieci bawią się na dworze.	Forma nieregularna
Two women and one man work here.	Pracują tu dwie kobiety i jeden mężczyzna.	woman → women
How many people are coming tonight?	Ile osób przyjdzie dziś wieczorem?	person → people
My feet are cold.	Marzną mi stopy.	foot → feet
We saw six sheep in the field.	Zobaczyliśmy na polu sześć owiec.	Forma bez zmiany
These photos are from our holiday.	Te zdjęcia są z naszych wakacji.	Wyjątek: photo → photos
I need some information about the trains.	Potrzebuję informacji o pociągach.	Information jest niepoliczalne
Her glasses are on the desk.	Jej okulary leżą na biurku.	Rzeczownik używany w liczbie mnogiej

Częste błędy

Dodawanie -s do każdej formy

• Błędnie: two childs, three peoples
• Poprawnie: two children, three people
• Dlaczego: Child i person mają częste formy nieregularne. Końcówki -s nie dodaje się ponownie do gotowej liczby mnogiej.

Pomijanie -es po zakończeniach syczących

• Błędnie: two boxs, three dishies
• Poprawnie: two boxes, three dishes
• Dlaczego: Po -x i -sh dodaje się -es. Forma dishies błędnie stosuje regułę dotyczącą -y.

Zmienianie każdego końcowego -y na -ies

• Błędnie: toies, keies
• Poprawnie: toys, keys
• Dlaczego: Zmiana y → ies zachodzi tylko po spółgłosce. Po samogłosce zostaje y.

Używanie liczby pojedynczej po liczebniku

• Błędnie: five minute, twenty book
• Poprawnie: five minutes, twenty books
• Dlaczego: Po liczbie większej niż jeden policzalny rzeczownik angielski ma zwykle liczbę mnogą. Polski wzorzec pięć minut może mylić, bo forma minut nie wygląda jak mianownik liczby mnogiej, ale po angielsku zawsze występuje tu zwykłe minutes.

Tworzenie liczby mnogiej apostrofem

• Błędnie: three apple's, two CD's
• Poprawnie: three apples, two CDs
• Dlaczego: Apostrof nie tworzy zwykłej liczby mnogiej. Najczęściej oznacza posiadanie, na przykład the girl's bag — „torba dziewczyny”.

Liczenie rzeczownika niepoliczalnego

• Błędnie: an information, two advices, many furnitures
• Poprawnie: some information, two pieces of advice, a lot of furniture
• Dlaczego: Information, advice i furniture są po angielsku niepoliczalne, choć ich polskie odpowiedniki mogą występować w liczbie mnogiej lub sugerować oddzielne elementy.

Uwagi o użyciu

Pojedynczy rzeczownik policzalny rzadko stoi sam. Zwykle potrzebuje określenia takiego jak a/an, the, my, this albo one: a book, my friend, this car. Nie mówi się zwykle I bought book, lecz I bought a book. W liczbie mnogiej rzeczownik może wystąpić bez rodzajnika, gdy mówimy ogólnie: Books are expensive — „Książki są drogie”.

Liczba wpływa także na inne elementy zdania. Używamy this book, ale these books; that child, ale those children. Czasownik be przyjmuje formę is przy liczbie pojedynczej i are przy mnogiej: The box is heavy oraz The boxes are heavy. W czasie teraźniejszym inne czasowniki również muszą zgadzać się z podmiotem (czyli wykonawcą czynności): The child plays, ale The children play.

Niektóre angielskie rzeczowniki występują zwykle tylko w liczbie mnogiej, między innymi scissors „nożyczki”, trousers „spodnie” i glasses „okulary”. Łączą się z are: My glasses are new. Gdy liczymy takie przedmioty, używamy a pair of: one pair of scissors, two pairs of trousers.

Z kolei wyrazy kończące się na -s nie zawsze są liczbą mnogą. News znaczy „wiadomości”, ale gramatycznie jest rzeczownikiem pojedynczym: The news is good. Nazwy dziedzin, takie jak mathematics, również zwykle łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej.

Poziom rozszerzony

Poniższych szczegółów nie trzeba opanować na poziomie A1. Warto je jednak rozpoznawać, ponieważ pojawiają się w tekstach prasowych, naukowych i formalnych.

Złożone rzeczowniki

W zwykłych złożeniach końcówkę otrzymuje ostatni człon: bedroom → bedrooms, toothbrush → toothbrushes. Jeśli jednak najważniejszy rzeczownik znajduje się wcześniej, to właśnie on przechodzi w liczbę mnogą: mother-in-law → mothers-in-law, passer-by → passers-by. Takie formy najlepiej sprawdzać w słowniku.

Formy pochodzenia łacińskiego i greckiego

Część terminów zachowuje tradycyjną liczbę mnogą, szczególnie w stylu naukowym:

Liczba pojedyncza	Tradycyjna liczba mnoga	Częsta forma alternatywna
criterion	criteria	—
phenomenon	phenomena	—
analysis	analyses	—
crisis	crises	—
formula	formulae	formulas
index	indices	indexes

Wybór może zależeć od dziedziny i stylu. Na przykład indexes jest zwyczajne w odniesieniu do indeksów książek lub baz danych, a indices częściej występuje w matematyce i tekstach specjalistycznych.

Znaczenie może zmieniać formę

Niektóre rzeczowniki mają więcej niż jedną liczbę mnogą. Fish oznacza zwykle kilka ryb, natomiast fishes może podkreślać różne gatunki. People to zwykła liczba mnoga od person, ale peoples oznacza „ludy” lub „narody”: the peoples of Europe. Formalne persons spotyka się na przykład w komunikatach typu missing persons.

Bywa też, że policzalność zależy od znaczenia. Coffee jako napój jest zwykle niepoliczalne: I drink coffee. W kawiarni two coffees oznacza jednak „dwie kawy”, czyli dwie porcje lub filiżanki. Podobnie paper może oznaczać niepoliczalny materiał, a papers — dokumenty albo artykuły naukowe.

Liczba mnoga skrótów, dat i liter

Zwykle dodaje się samo -s, bez apostrofu: CDs, URLs, the 1990s. Apostrof można czasem zobaczyć przy pojedynczych literach, gdy poprawia czytelność, na przykład Mind your p's and q's, ale nie jest to ogólna reguła tworzenia liczby mnogiej.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Ucz się parami. Zapisuj nie tylko child, lecz od razu one child — two children. Przy nowych rzeczownikach sprawdzaj w słowniku oznaczenie liczby mnogiej.
2. Sortuj wyrazy według wzorca. Przygotuj grupy -s, -es, -ies, -ves i „nieregularne”. Następnie dodawaj po pięć znanych rzeczowników do każdej właściwej grupy.
3. Ćwicz w pełnych zdaniach i na głos. Opisz pokój lub zdjęcie: There is one chair. There are two windows. I can see three people. Nagranie pomoże sprawdzić, czy wymawiasz końcówki /s/, /z/ i /ɪz/.

Powiązane zagadnienia

• Następny krok: Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne — wyjaśnia, dlaczego można powiedzieć three books, ale nie three informations, oraz jak wyrażać ilość przy rzeczownikach niepoliczalnych.