Stopień wyższy w języku angielskim

W skrócie

Porównując dwie osoby lub rzeczy, do krótkiego przymiotnika zwykle dodajemy -er, a przed dłuższym stawiamy more: taller, more interesting. Drugi element porównania wprowadzamy słowem than: taller than me. Trzeba też zapamiętać formy nieregularne, zwłaszcza good → better i bad → worse.

Przegląd

Stopień wyższy służy do wskazania różnicy między dwiema osobami, rzeczami, miejscami lub sytuacjami. Pozwala powiedzieć, że coś jest większe, łatwiejsze, droższe albo bardziej interesujące od czegoś innego. Po angielsku taka forma nazywa się comparative. Najczęściej tworzymy ją od przymiotnika (wyrazu opisującego cechę, np. small „mały”) albo od przysłówka (wyrazu opisującego sposób wykonania czynności, np. carefully „ostrożnie”).

To podstawowe zagadnienie poziomu A2. Najważniejszy wybór brzmi: -er czy more? Ogólna zasada jest prosta: krótkie wyrazy przyjmują końcówkę -er, a długie łączą się z more. W praktyce trzeba jeszcze znać kilka reguł pisowni oraz najczęstsze wyjątki.

Dla osoby mówiącej po polsku sam pomysł jest znajomy: wyższy niż, bardziej interesujący niż, mniej drogi niż. Różnica polega między innymi na tym, że angielski przymiotnik nie zmienia formy zależnie od rodzaju ani liczby. Mówimy a taller man, a taller woman i taller buildings — zawsze taller.

Jak to działa

Podstawowy wzór

Najpełniejsze porównanie ma postać:

A + czasownik + stopień wyższy + than + B

• Marta is taller than Ben. — Marta jest wyższa od Bena.
• This route is more scenic than the motorway. — Ta trasa jest bardziej malownicza niż autostrada.
• Today I feel better than yesterday. — Dziś czuję się lepiej niż wczoraj.

Than oznacza tutaj „niż” albo odpowiada polskiemu „od” w konstrukcji porównawczej. Nie należy zastępować go przez from. Drugi człon nie zawsze musi być wypowiedziany. Jeśli wiadomo, z czym porównujemy, wystarczy: This room is quieter — „Ten pokój jest cichszy”.

Stopień wyższy może też stać przed rzeczownikiem (nazwą osoby, przedmiotu, miejsca lub pojęcia): a cheaper hotel, a more practical solution. Nie dodajemy wtedy rodzajnika the tylko dlatego, że występuje porównanie. Wybór a, the albo braku rodzajnika zależy od zwykłych reguł dotyczących rzeczowników.

Krótkie przymiotniki: końcówka -er

Jednosylabowe przymiotniki zwykle otrzymują końcówkę -er. Sylaba to część wyrazu wymawiana jako jeden rytmiczny element; na przykład small ma jedną sylabę, a modern dwie.

Forma podstawowa	Stopień wyższy	Znaczenie
small	smaller	mniejszy
tall	taller	wyższy
fast	faster	szybszy
old	older	starszy
cheap	cheaper	tańszy

Przy dodawaniu końcówki obowiązują ważne reguły pisowni:

Zakończenie wyrazu	Reguła	Przykład
zwykła forma	dodaj -er	cold → colder
nieme -e	dodaj tylko -r	nice → nicer, large → larger
spółgłoska + y	zmień y na i i dodaj -er	happy → happier, easy → easier
krótka samogłoska między spółgłoskami	podwój ostatnią spółgłoskę	big → bigger, hot → hotter

Podwojenie nie zachodzi automatycznie przy każdym krótkim wyrazie. Nie podwajamy na przykład w ani y: slow → slower, gray → grayer. Nie robimy tego także wtedy, gdy zakończenie nie ma odpowiedniego układu dźwięków: cheap → cheaper.

Część częstych przymiotników dwusylabowych również przyjmuje -er, szczególnie te zakończone na -y: happy → happier, busy → busier, friendly → friendlier. Formy takie jak narrower, simpler i quieter też są naturalne. Nie ma jednak jednej niezawodnej reguły dla wszystkich wyrazów dwusylabowych, dlatego warto uczyć się ich razem z typowym stopniem wyższym.

Dłuższe przymiotniki: more

Przed większością przymiotników dwu- i wielosylabowych stawiamy more, a sam przymiotnik pozostaje bez zmian:

Forma podstawowa	Stopień wyższy	Znaczenie
interesting	more interesting	bardziej interesujący
expensive	more expensive	droższy / bardziej kosztowny
comfortable	more comfortable	wygodniejszy
reliable	more reliable	bardziej niezawodny
careful	more careful	ostrożniejszy

Nie łączymy obu sposobów. Formy typu more taller i more easier są błędne, ponieważ taller i easier już zawierają znaczenie „bardziej”.

Przy niektórych przymiotnikach dwusylabowych spotyka się dwie poprawne możliwości. Można powiedzieć cleverer lub more clever, a także friendlier lub more friendly. Jedna wersja może być częstsza w danym stylu lub regionie. Na początku najlepiej zapamiętywać formę najczęściej spotykaną przy konkretnym słowie, zamiast próbować tworzyć ją wyłącznie na podstawie liczby sylab.

Mniejszy stopień cechy: less

Less + przymiotnik lub przysłówek oznacza „mniej…”. Konstrukcja jest taka sama niezależnie od długości wyrazu:

• less expensive — mniej drogi / tańszy
• less stressful — mniej stresujący
• less carefully — mniej ostrożnie

Less expensive i cheaper często opisują tę samą różnicę, ale nie zawsze brzmią identycznie. Cheaper skupia się bezpośrednio na niższej cenie, natomiast less expensive może brzmieć łagodniej. Nie tworzymy formy expensiver.

Formy nieregularne

Najczęstszych wyjątków nie da się utworzyć przez proste dodanie końcówki:

Forma podstawowa	Stopień wyższy	Znaczenie
good	better	lepszy
well	better	lepiej
bad	worse	gorszy
badly	worse	gorzej
far	farther / further	dalszy, dalej
little	less	mniej
many / much	more	więcej

Good jest przymiotnikiem: a good plan → a better plan. Well najczęściej jest przysłówkiem: She sings well → She sings better. W obu przypadkach stopień wyższy brzmi better.

Porównywanie sposobu wykonywania czynności

Stopniować można również przysłówki. Krótkie często otrzymują -er, a długie łączą się z more:

• fast → faster: Leo runs faster than I do.
• hard → harder: We need to work harder.
• early → earlier: Can you come earlier?
• carefully → more carefully: Please read the instructions more carefully.
• efficiently → more efficiently: The new system works more efficiently.

Nie każdy wyraz zakończony na -ly jest przysłówkiem, a nie każdy przysłówek ma -ly. Dlatego friendly jako przymiotnik może dać friendlier, ale carefully daje more carefully.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
She is taller than me.	Ona jest wyższa ode mnie.	Krótki przymiotnik z -er i than.
This book is more interesting.	Ta książka jest bardziej interesująca.	Drugi człon porównania wynika z kontekstu.
He drives better than her.	On prowadzi lepiej niż ona.	Nieregularna forma przysłówka well.
It's less expensive.	To jest mniej drogie.	Less wskazuje na mniejszy stopień cechy.
My new flat is bigger than the old one.	Moje nowe mieszkanie jest większe od starego.	W big → bigger podwajamy g.
The train is faster than the bus.	Pociąg jest szybszy niż autobus.	Porównanie dwóch środków transportu.
Today is hotter than yesterday.	Dziś jest goręcej niż wczoraj.	W hot → hotter podwajamy t.
This exercise is easier than the last one.	To ćwiczenie jest łatwiejsze od poprzedniego.	Easy → easier: y zmienia się w i.
A taxi is more convenient, but the metro is cheaper.	Taksówka jest wygodniejsza, ale metro jest tańsze.	Dwa różne sposoby tworzenia stopnia wyższego.
Could you speak more slowly?	Czy możesz mówić wolniej?	Długi przysłówek łączy się z more.
I feel much better today.	Dziś czuję się o wiele lepiej.	Much wzmacnia porównanie.
The second option is slightly less risky.	Druga opcja jest nieco mniej ryzykowna.	Slightly sygnalizuje małą różnicę.
Your office is farther from the station than mine.	Twoje biuro jest dalej od stacji niż moje.	Farther dotyczy tu fizycznej odległości.
This solution is simpler and more reliable.	To rozwiązanie jest prostsze i bardziej niezawodne.	Można zestawić dwa stopnie wyższe bez than.

Częste błędy

Łączenie -er z more

• Błędnie: This test is more easier than the first one.
• Poprawnie: This test is easier than the first one.
• Dlaczego: Stopień wyższy tworzymy jednym sposobem. Końcówka -er już wyraża znaczenie „bardziej”.

Dodawanie -er do długiego przymiotnika

• Błędnie: The new system is reliabler.
• Poprawnie: The new system is more reliable.
• Dlaczego: Długie przymiotniki zwykle występują z more i nie zmieniają swojej formy.

Mylenie than z then

• Błędnie: My sister is younger then me.
• Poprawnie: My sister is younger than me.
• Dlaczego: Than wprowadza drugi człon porównania. Then znaczy „wtedy” albo „potem”. Wymowa może być podobna, ale znaczenie i pisownia są inne.

Używanie from pod wpływem polskiego „od”

• Błędnie: Warsaw is bigger from Gdańsk.
• Poprawnie: Warsaw is bigger than Gdańsk.
• Dlaczego: Polskie „większy od” nie przekłada się słowo w słowo. W angielskim po stopniu wyższym używamy than.

Regularne tworzenie form nieregularnych

• Błędnie: This idea is gooder. / I feel more bad today.
• Poprawnie: This idea is better. / I feel worse today.
• Dlaczego: Formy good → better i bad → worse trzeba zapamiętać.

Pomijanie podwojenia lub zmiany y

• Błędnie: biger, happyer
• Poprawnie: bigger, happier
• Dlaczego: Po krótkiej samogłosce często podwajamy końcową spółgłoskę, a końcowe y po spółgłosce zmieniamy na i.

Uwagi o użyciu

Różnicę można określić dokładniej. Much, far i a lot wzmacniają stopień wyższy: much cheaper, far more useful, a lot better. A little, a bit i slightly wskazują na niewielką różnicę: a little older, slightly more expensive. Samo very zwykle nie stoi przed stopniem wyższym; zamiast very better mówimy much better.

Po than w codziennej angielszczyźnie często występuje zaimek w formie takiej jak me, him, her lub us: She is taller than me. Jest to normalne i powszechne. Konstrukcja z pełnym zdaniem brzmi wyraźniej, a czasem bardziej formalnie: She is taller than I am. Samo than I bywa spotykane w stylu formalnym, ale w zwykłej rozmowie może brzmieć sztywno.

Older jest zwykłym stopniem wyższym od old i można go używać wobec ludzi oraz rzeczy. Elder pojawia się przede wszystkim przed nazwą członka rodziny: my elder sister. Nie mówimy zwykle than po elder, więc bezpiecznym wyborem w swobodnej komunikacji jest older: My sister is older than me.

Zarówno farther, jak i further mogą odnosić się do odległości, choć farther częściej jednoznacznie wskazuje dystans fizyczny. Further ma również znaczenie „dalszy, dodatkowy”: further information, further discussion. Różnice regionalne i stylistyczne są tu znaczne, dlatego obie formy mogą pojawić się w podobnych zdaniach o odległości.

Dalej niż podstawy

Poniższych konstrukcji nie trzeba jeszcze swobodnie tworzyć na poziomie A2, ale często występują w naturalnym angielskim.

Im…, tym…

Schemat the + stopień wyższy, the + stopień wyższy pokazuje, że dwie zmiany zachodzą razem:

• The sooner, the better. — Im szybciej, tym lepiej.
• The more you practise, the easier it becomes. — Im więcej ćwiczysz, tym łatwiejsze się to staje.
• The older I get, the more patient I become. — Im jestem starszy, tym staję się cierpliwszy.

Pierwsze the nie oznacza tu zwykłego „ten/ta/to”; jest częścią całej konstrukcji.

Stopniowa zmiana

Powtórzenie stopnia wyższego wyraża narastającą zmianę:

• It is getting colder and colder. — Robi się coraz zimniej.
• The task became more and more difficult. — Zadanie stawało się coraz trudniejsze.
• Prices are getting higher and higher. — Ceny są coraz wyższe.

Przy formie z more powtarzamy właśnie more, nie cały przymiotnik: more and more difficult.

Porównanie wielkości i ilości

Przed stopniem wyższym mogą wystąpić liczby i miary:

• This table is ten centimetres longer. — Ten stół jest o dziesięć centymetrów dłuższy.
• The ticket is five euros cheaper online. — Bilet jest w internecie o pięć euro tańszy.
• She arrived two hours earlier than expected. — Przyjechała dwie godziny wcześniej, niż oczekiwano.

W angielskim miara stoi bezpośrednio przed formą porównawczą. Polskie „o” nie ma tu osobnego odpowiednika.

Porównania bez wskazywania drugiego elementu

Stopień wyższy nie zawsze oznacza bezpośrednie zestawienie dwóch nazwanych rzeczy. Może sugerować zmianę albo wybór względem znanej sytuacji:

• We need a bigger table. — Potrzebujemy większego stołu.
• Try to be more careful. — Spróbuj być ostrożniejszy.
• Things are getting better. — Sytuacja się poprawia.

Kontekst dostarcza punktu odniesienia: większy niż obecny stół, ostrożniejszy niż dotąd, lepiej niż wcześniej.

Możliwa dwuznaczność po than

Zdanie Tom likes Anna more than Kate może znaczyć, że Tom bardziej lubi Annę niż Kate albo że Tom lubi Annę bardziej, niż Kate ją lubi. Pełniejsze zdanie usuwa niejasność:

• Tom likes Anna more than he likes Kate.
• Tom likes Anna more than Kate does.

W ważnej wypowiedzi lepiej powtórzyć czasownik lub użyć czasownika pomocniczego do, niż liczyć wyłącznie na kontekst.

Wskazówki do nauki

1. Ucz się parami. Zapisuj nowe przymiotniki razem ze stopniem wyższym: large — larger, useful — more useful, bad — worse. Dzięki temu utrwalisz zarówno pisownię, jak i wybór między -er a more.
2. Porównuj rzeczy z własnego otoczenia. Ułóż codziennie pięć prawdziwych zdań, na przykład o dwóch trasach, telefonach albo porach dnia: The bus is slower than the train. Prawdziwy kontekst ułatwia zapamiętanie than.
3. Ćwicz siłę różnicy. Do jednego zdania dodawaj kolejno slightly, much i konkretną miarę: slightly cheaper, much cheaper, ten euros cheaper. To pozwala wyjść poza mechaniczne tworzenie form.

Powiązane zagadnienia

• Najpierw: Podstawowe przymiotniki — przypomnij sobie pozycję przymiotnika i fakt, że jego forma nie zależy od rodzaju ani liczby.
• Następny krok: Stopień najwyższy — naucz się wskazywać najwyższy stopień cechy za pomocą -est, most oraz form best i worst.