Stopień najwyższy w języku angielskim

W skrócie

Stopień najwyższy wskazuje osobę lub rzecz, która wyróżnia się najbardziej w danej grupie. Krótkie przymiotniki zwykle przyjmują końcówkę -est (the tallest), a dłuższe łączą się z the most (the most interesting). Najważniejsze wyjątki to the best, the worst oraz the furthest/the farthest.

Przegląd

Stopień najwyższy, czyli forma używana do wskazania najwyższego lub najniższego poziomu danej cechy, odpowiada polskim formom takim jak „najwyższy”, „najlepszy” czy „najbardziej interesujący”. W angielskim nazywa się go superlative. Jest potrzebny, gdy porównujemy co najmniej trzy osoby, rzeczy, miejsca albo możliwości i wybieramy tę jedną, która znajduje się na skrajnym miejscu: Marta is the fastest runner in the team — „Marta jest najszybszą biegaczką w zespole”.

To podstawowe zagadnienie na poziomie A2 i naturalna kontynuacja porównań w stopniu wyższym. Stopień wyższy zestawia zwykle dwie rzeczy (Marta is faster than Anna), natomiast stopień najwyższy umieszcza jedną z nich na pierwszym lub ostatnim miejscu w całej grupie (Marta is the fastest in the team).

Dla osoby mówiącej po polsku dwie rzeczy wymagają szczególnej uwagi. Po pierwsze, angielski wybiera między końcówką -est a słowem most, podczas gdy polski regularnie używa przedrostka „naj-”. Po drugie, przed angielskim stopniem najwyższym bardzo często stoi the: the smallest room. Polski nie ma przedimków, więc łatwo to krótkie słowo pominąć.

Jak to działa

Najprostsza reguła

Najpierw trzeba rozpoznać przymiotnik, czyli wyraz opisujący cechę osoby lub rzeczy, na przykład small, friendly albo expensive.

Rodzaj przymiotnika	Wzór	Przykład
krótki, zwykle jednosylabowy	the + przymiotnik-est	small → the smallest
dłuższy, zwykle dwu- lub wielosylabowy	the most + przymiotnik	expensive → the most expensive
forma nieregularna	osobna forma	good → the best

Sylaba to część wyrazu wymawiana jako jeden rytmiczny element. Small ma jedną sylabę, happy dwie, a expensive trzy. Liczy się wymowa, nie sama liczba liter.

W typowym zdaniu używamy następującego schematu:

osoba lub rzecz + czasownik + the + stopień najwyższy + rzeczownik + określenie grupy

This is the quietest room in the hotel.

„To najcichszy pokój w hotelu.”

Rzeczownik to nazwa osoby, rzeczy, miejsca lub pojęcia, na przykład room, teacher czy idea. Może stać bezpośrednio po stopniu najwyższym (the quietest room), ale może też wynikać z kontekstu: Which room is the quietest?

Końcówka -est i zmiany pisowni

Przy krótkich przymiotnikach obowiązują te same rodzaje zmian pisowni co przy końcówce -er w stopniu wyższym.

Forma podstawowa	Zasada	Stopień najwyższy
tall	zwykle dodaj -est	the tallest
fast	zwykle dodaj -est	the fastest
nice	po końcowym -e dodaj tylko -st	the nicest
large	po końcowym -e dodaj tylko -st	the largest
big	podwój końcową spółgłoskę	the biggest
hot	podwój końcową spółgłoskę	the hottest
happy	zmień y na i i dodaj -est	the happiest
easy	zmień y na i i dodaj -est	the easiest

Końcową spółgłoskę podwajamy zwykle w krótkich wyrazach zakończonych układem: spółgłoska + samogłoska + spółgłoska, jak w big i hot. Nie robimy tego w new → newest ani slow → slowest.

Przymiotniki dwusylabowe zakończone na -y zazwyczaj również przyjmują -iest: busy → the busiest, funny → the funniest. Niektóre inne krótkie przymiotniki dwusylabowe dopuszczają dwie wersje, na przykład the cleverest i the most clever. W codziennej nauce najlepiej zapamiętywać formę spotykaną z konkretnym słowem, zamiast szukać mechanicznej reguły dla każdego przypadku.

Konstrukcja the most

Przy dłuższych przymiotnikach nie dodajemy -est, lecz stawiamy przed niezmienionym przymiotnikiem słowo most:

• beautiful → the most beautiful
• important → the most important
• comfortable → the most comfortable
• reliable → the most reliable

Nie należy łączyć obu sposobów. Formy takie jak the most cheapest i the beautifullest są niepoprawne w standardowym angielskim.

Przeciwieństwem the most jest the least, czyli „najmniej”:

• the least expensive option — najtańsza opcja, dosłownie „najmniej kosztowna”
• the least interesting chapter — najmniej interesujący rozdział

Konstrukcja the least jest szczególnie przydatna wtedy, gdy nie istnieje naturalny przymiotnik o przeciwnym znaczeniu albo chcemy podkreślić małe natężenie właśnie tej cechy.

Najważniejsze formy nieregularne

Forma podstawowa	Stopień wyższy	Stopień najwyższy	Znaczenie
good	better	the best	dobry — najlepszy
well	better	the best	dobrze — najlepiej
bad	worse	the worst	zły — najgorszy
badly	worse	the worst	źle — najgorzej
far	further/farther	the furthest/the farthest	daleki/daleko — najdalszy/najdalej
little (ilość)	less	the least	mało — najmniej
many/much	more	the most	dużo — najwięcej

Farthest odnosi się przede wszystkim do fizycznej odległości. Furthest również może oznaczać odległość, a ponadto bywa używane w znaczeniu przenośnym: the furthest point in the negotiations — „najdalszy etap negocjacji”. W wielu zwykłych zdaniach o dystansie obie formy są poprawne.

The, zaimek dzierżawczy i inne określniki

Przed stopniem najwyższym najczęściej występuje the:

• the tallest building
• the most useful feature
• the best answer

Jeżeli jednak przed rzeczownikiem stoi już określnik wskazujący właściciela — na przykład my, your, Anna's — nie dodajemy drugiego określnika the:

• my best friend, nie the my best friend
• our biggest problem
• Anna's most successful project

Tak samo powiemy this year's best result oraz his least convincing argument. Polski nie ma dokładnego odpowiednika tej zasady przedimkowej, dlatego warto zapamiętywać całe połączenia, a nie samo słowo best.

Jak wskazać porównywaną grupę

Po stopniu najwyższym często dopowiadamy, w jakiej grupie dana osoba lub rzecz zajmuje skrajne miejsce.

• in + miejsce, organizacja lub zbiorowość: the tallest in the class, the oldest building in Warsaw, the best player in the team
• of + określona liczba lub zestaw: the cheapest of the three, the best of all, the youngest of my cousins
• among + grupa osób lub rzeczy: the most popular among younger readers

Polskie „z” nie zawsze przekłada się więc na angielskie of. Mówimy the tallest student in the class, choć po polsku naturalne jest „najwyższy uczeń w klasie” albo „z całej klasy”.

W stopniu najwyższym nie stosujemy than, które należy do porównań w stopniu wyższym. Porównaj:

• This route is shorter than the other one. — Ta trasa jest krótsza od drugiej.
• This is the shortest route of the three. — To najkrótsza z trzech tras.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
She is the tallest in the class.	Ona jest najwyższa w klasie.	Krótki przymiotnik: tallest.
It's the most beautiful city I've ever visited.	To najpiękniejsze miasto, jakie kiedykolwiek odwiedziłem lub odwiedziłam.	Długi przymiotnik z the most.
He's the best player on the team.	On jest najlepszym zawodnikiem w drużynie.	Nieregularna forma od good.
That was the worst movie of the year.	To był najgorszy film roku.	Nieregularna forma od bad.
February is the shortest month.	Luty jest najkrótszym miesiącem.	Short przyjmuje końcówkę -est.
This is the easiest way to get there.	To najłatwiejszy sposób, żeby tam dotrzeć.	Końcowe y zmienia się na i.
Which suitcase is the lightest?	Która walizka jest najlżejsza?	Rzeczownik nie musi być powtórzony po przymiotniku.
It was the most difficult question in the exam.	To było najtrudniejsze pytanie na egzaminie.	Grupę wskazuje wyrażenie z in.
This is my oldest laptop.	To mój najstarszy laptop.	Po my nie dodajemy the.
Ola chose the least expensive room.	Ola wybrała najtańszy, dosłownie: najmniej kosztowny pokój.	The least wskazuje najmniejsze natężenie cechy.
Mount Everest is the highest mountain above sea level.	Mount Everest jest najwyższą górą nad poziomem morza.	High → highest.
Sunday was the hottest day of the week.	Niedziela była najgorętszym dniem tygodnia.	W hot podwajamy końcowe t.
This café makes the best coffee in the neighbourhood.	Ta kawiarnia robi najlepszą kawę w okolicy.	Best stoi przed rzeczownikiem.
Of all the proposals, this one is the most practical.	Ze wszystkich propozycji ta jest najbardziej praktyczna.	Of all określa zamknięty zestaw.
Kasia runs the fastest in our group.	Kasia biega najszybciej w naszej grupie.	Stopień najwyższy opisuje tu sposób wykonywania czynności.

Typowe błędy

Pomijanie the

• Niepoprawnie: She is tallest student in the class.
• Poprawnie: She is the tallest student in the class.
• Dlaczego: przed stopniem najwyższym określającym jedyny skrajny element grupy zwykle stawiamy the. W polskim brak przedimków sprzyja temu błędowi.

Łączenie most z końcówką -est

• Niepoprawnie: This is the most easiest exercise.
• Poprawnie: This is the easiest exercise.
• Dlaczego: wybieramy jeden sposób tworzenia formy: albo -est, albo the most. Słowo easy kończy się na -y, więc tworzy formę easiest.

Używanie than po stopniu najwyższym

• Niepoprawnie: Marek is the oldest than Piotr.
• Poprawnie: Marek is older than Piotr.
• Poprawnie: Marek is the oldest in the family.
• Dlaczego: than łączy się ze stopniem wyższym (older). Stopień najwyższy (the oldest) odnosi jedną osobę do całej grupy.

Dobieranie złego przyimka do grupy

• Niepoprawnie: She is the best singer of the band.
• Poprawnie: She is the best singer in the band.
• Dlaczego: przy członkostwie w zespole, klasie czy organizacji zwykle używamy in. Of pasuje między innymi do wyrażeń of the three i of all the candidates.

Regularne tworzenie form nieregularnych

• Niepoprawnie: It was the baddest day of my trip.
• Poprawnie: It was the worst day of my trip.
• Dlaczego: standardowy stopień najwyższy od bad to worst. Forma baddest może pojawiać się żartobliwie lub w bardzo potocznym stylu, ale nie zastępuje zwykłej formy gramatycznej.

Dodawanie the przed określnikiem dzierżawczym

• Niepoprawnie: She is the my best friend.
• Poprawnie: She is my best friend.
• Dlaczego: my już określa rzeczownik, więc nie może być poprzedzone przez the. Podobnie: our most important client, Tom's oldest sister.

Uwagi o użyciu

Stopień najwyższy nie zawsze opisuje obiektywny fakt. Zdanie This is the best restaurant in town często wyraża osobistą ocenę mówiącego. Można ją złagodzić przez one of: It's one of the best restaurants in town — „To jedna z najlepszych restauracji w mieście”. Po one of the + stopień najwyższy rzeczownik występuje w liczbie mnogiej: one of the most useful books, nie one of the most useful book.

Stopień najwyższy można wzmacniać słowami by far („zdecydowanie”) i easily („bez wątpienia”, „z dużą przewagą”): She is by far the most experienced person here; That was easily the funniest part of the show. Nie używamy tu zwykłego very: zamiast the very tallest w neutralnej wypowiedzi lepiej powiedzieć by far the tallest. Połączenie the very best jest jednak poprawne i dość częste: We wish you the very best.

W zestawieniach i rankingach stopień najwyższy często łączy się z liczebnikiem porządkowym: the second-largest city, the third most popular option. Gdy takie wyrażenie stoi przed rzeczownikiem, w starannej pisowni second-largest zapisuje się z łącznikiem.

Warto też odróżniać most w stopniu najwyższym od most oznaczającego „większość”. Most students use laptops znaczy „Większość studentów używa laptopów” i nie ma przedimka the. Natomiast the most diligent students to „najbardziej pilni studenci”.

Dalej niż podstawy

Poniższych konstrukcji nie trzeba od razu swobodnie tworzyć na poziomie A2, ale często pojawiają się w naturalnym angielskim.

Doświadczenia: the best ... ever

Stopień najwyższy często występuje z czasem present perfect, gdy mówimy o całym dotychczasowym doświadczeniu:

• This is the best meal I've ever had. — To najlepszy posiłek, jaki kiedykolwiek jadłem lub jadłam.
• She's the most inspiring teacher I've ever met. — To najbardziej inspirująca nauczycielka, jaką kiedykolwiek spotkałem lub spotkałam.

Forma I've ever had wyznacza tu zakres: „ze wszystkich, których doświadczyłem lub doświadczyłam do tej pory”. W mowie potocznej spotyka się też krótsze Best day ever! — „Najlepszy dzień w życiu!”.

Stopień najwyższy bez rzeczownika i bez the

Gdy przymiotnik zastępuje oczywisty rzeczownik, the zwykle pozostaje: We tested three routes, and this one was the safest.

Istnieją jednak konstrukcje, zwłaszcza po czasowniku be, w których opisujemy tę samą osobę lub rzecz w różnych momentach albo warunkach. Wtedy często pomija się the:

• I work best in the morning. — Najlepiej pracuję rano.
• The lake is deepest near the centre. — Jezioro jest najgłębsze w pobliżu środka.
• She is happiest when she's outdoors. — Jest najszczęśliwsza, kiedy przebywa na świeżym powietrzu.

Nie chodzi tu o wybór jednego członka nazwanej grupy, lecz o warunek, czas lub miejsce, w którym cecha osiąga najwyższy poziom. Dla początkujących bezpieczna reguła brzmi nadal: przy stopniu najwyższym przed rzeczownikiem używaj the.

Oldest i eldest

Oldest jest zwykłą formą i może odnosić się zarówno do ludzi, jak i rzeczy: the oldest building, my oldest friend. Eldest stosuje się głównie przy relacjach rodzinnych i osobach: my eldest daughter. Nie powiemy standardowo the eldest building. Formy elder i eldest są częstsze przed rzeczownikiem niż samodzielnie po czasowniku.

Most bez the w znaczeniu „bardzo”

W formalnym lub nieco staroświeckim stylu konstrukcja a most + przymiotnik + rzeczownik może znaczyć „niezwykle”, a nie „najbardziej ze wszystkich”: It was a most unusual request — „To była niezwykle nietypowa prośba”. Przedimek a, a nie the, pokazuje, że nie chodzi o ranking. W codziennej rozmowie naturalniejsze będzie zwykle a very unusual request.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Ucz się trójek form. Zapisuj razem small — smaller — the smallest oraz good — better — the best. Dzięki temu utrwalisz jednocześnie stopień wyższy i najwyższy, a także od razu zapamiętasz the.
2. Twórz rankingi z własnego otoczenia. Porównaj trzy miejsca, filmy albo przedmioty: the cheapest, the most comfortable, the best. Dodaj zakres za pomocą in lub of, na przykład the quietest room in my flat.
3. Sprawdzaj jeden wybór naraz. Przy każdym zdaniu zadaj sobie trzy pytania: czy potrzebuję -est, czy most; czy pisownia się zmienia; czy przed formą powinno stać the albo określnik taki jak my?

Powiązane zagadnienia

• Najpierw warto znać: Stopień wyższy przymiotników — pokazuje formy z -er i more oraz porównania z than, na których opiera się stopień najwyższy.