Was i were w języku angielskim

W skrócie

Was i were to formy czasu przeszłego czasownika to be („być”). Używamy was z I, he, she, it, a were z you, we, they: I was tired, ale They were tired. W pytaniu przenosimy was lub were przed podmiot, a w przeczeniu dodajemy not: Was she ready?, We weren't late.

Omówienie

Czasownik to be jest nieregularny: jego formy przeszłe nie powstają przez dodanie końcówki -ed. Ma tylko dwie podstawowe formy — was i were — ale występują one bardzo często. Mówimy za ich pomocą o dawnym stanie, samopoczuciu, tożsamości, wieku, miejscu, czasie lub pogodzie. Jest to jedno z najważniejszych zagadnień na poziomie A2.

W języku polskim przeszłe formy „być” zmieniają się między innymi zależnie od rodzaju: „byłem”, „byłam”, „było”. W angielskim takiego rozróżnienia nie ma: zarówno mężczyzna, jak i kobieta powie I was. Za to angielskie zdanie zazwyczaj wymaga wyraźnego podmiotu (osoby lub rzeczy, o której mówimy). Polskie „Byliśmy w domu” odpowiada więc pełnemu We were at home, a nie samemu Were at home.

Warto najpierw opanować prostą regułę doboru formy, przeczenia i pytania. Konstrukcje bardziej zaawansowane, takie jak If I were you, są opisane osobno pod koniec artykułu.

Jak to działa

Zdania twierdzące

Podmiot stawiamy przed was lub were. Dalej może pojawić się na przykład przymiotnik, rzeczownik, określenie miejsca albo wieku.

Podmiot	Forma	Przykład	Znaczenie
I	was	I was busy.	Byłem zajęty / Byłam zajęta.
he, she, it	was	She was busy.	Ona była zajęta.
you	were	You were busy.	Byłeś zajęty / Byłaś zajęta / Byliście zajęci.
we	were	We were busy.	Byliśmy zajęci / Byłyśmy zajęte.
they	were	They were busy.	Oni byli zajęci / One były zajęte.

Zaimek you łączy się zawsze z were, niezależnie od tego, czy oznacza jedną osobę, czy kilka osób. To ważna różnica wobec polskich „ty” i „wy”.

Podstawowy szyk ma postać:

podmiot + was/were + dalsza część zdania

• Marta was a student then. — Marta była wtedy studentką.
• The shops were closed. — Sklepy były zamknięte.
• My keys were in the car. — Moje klucze były w samochodzie.

Angielski przymiotnik nie dopasowuje końcówki do rodzaju ani liczby. Mówimy He was tired, She was tired i They were tired. Zmienia się forma was/were, ale nie zmienia się tired.

Przeczenia

Przeczenie tworzymy przez dodanie not bezpośrednio po czasowniku:

Pełna forma	Forma skrócona	Przykład
was not	wasn't	It wasn't cold.
were not	weren't	We weren't ready.

Pełne formy was not i were not są częstsze wtedy, gdy chcemy coś mocno podkreślić, oraz w bardziej starannej wypowiedzi. W zwykłej rozmowie naturalne są skróty wasn't i weren't.

Nie używamy tu czasownika pomocniczego did. Was i were same tworzą przeczenie:

• He wasn't at work. — Nie było go w pracy.
• They weren't angry. — Nie byli źli.

Pytania

W pytaniu ogólnym, czyli takim, na które można odpowiedzieć „tak” albo „nie”, zamieniamy miejscami podmiot i was/were:

was/were + podmiot + dalsza część zdania?

Twierdzenie	Pytanie
She was at home.	Was she at home?
You were tired.	Were you tired?
The tickets were expensive.	Were the tickets expensive?

W pytaniach szczegółowych najpierw stawiamy wyraz pytający, na przykład where („gdzie”), why („dlaczego”), when („kiedy”) lub who („kto”):

• Where were you yesterday? — Gdzie byłeś / byłaś wczoraj?
• Why was Tom upset? — Dlaczego Tom był zdenerwowany?
• When was the meeting? — Kiedy było spotkanie?

Także tutaj nie dodajemy did. Konstrukcja Where did you were? jest niepoprawna.

Krótkie odpowiedzi

W krótkiej odpowiedzi powtarzamy właściwą formę to be. W odpowiedzi twierdzącej nie skracamy jej z zaimkiem.

Pytanie	Odpowiedź twierdząca	Odpowiedź przecząca
Was he there?	Yes, he was.	No, he wasn't.
Were they ready?	Yes, they were.	No, they weren't.
Were you tired?	Yes, I was.	No, I wasn't.

Mówimy Yes, I was. Twierdzącej formy nie skracamy z zaimkiem; nie istnieje tu odpowiednik teraźniejszego I'm. Formy wasn't i weren't są poprawne wyłącznie w przeczeniu.

There was i there were

Konstrukcji there was i there were używamy, aby powiedzieć, że ktoś lub coś istniało, znajdowało się gdzieś albo wydarzyło się. Polskim odpowiednikiem może być „był/była/było”, „byli/były”, „znajdował się” lub po prostu naturalne zdanie bez dosłownego tłumaczenia słowa there.

• there was + jedna rzecz albo rzeczownik niepoliczalny (coś, czego zwykle nie liczymy jako osobnych sztuk): There was a problem.; There was some milk.
• there were + kilka rzeczy lub osób: There were two problems.

Rodzaj zdania	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
twierdzenie	There was a café here.	There were two cafés here.
przeczenie	There wasn't a café here.	There weren't any cafés here.
pytanie	Was there a café here?	Were there any cafés here?

W tym użyciu there nie znaczy dosłownie „tam”. W zdaniu There was a café near the station informację o miejscu przekazuje wyrażenie near the station, a there was wprowadza nową rzecz do opisu.

Was/were a zwykły czasownik w przeszłości

Po was/were nie stawiamy bezokolicznika tylko dlatego, że zdanie dotyczy przeszłości. Gdy opisujemy czynność zakończoną, używamy odpowiedniej przeszłej formy czasownika:

• I was at the cinema. — Byłem / Byłam w kinie. (stan lub miejsce)
• I watched a film. — Obejrzałem / Obejrzałam film. (czynność)

Połączenie was/were + czasownik z końcówką -ing ma osobne znaczenie i tworzy czas Past Continuous, czyli czas opisujący czynność trwającą w określonym momencie w przeszłości: I was watching a film. Nie należy go mylić z samym was/were użytym jako główny czasownik.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Objaśnienie
I was tired yesterday.	Wczoraj byłem zmęczony / byłam zmęczona.	Stan jednej osoby; z I używamy was.
They were at home.	Byli w domu.	Miejsce w przeszłości; z they używamy were.
Was she happy?	Czy była szczęśliwa?	Pytanie powstaje przez przeniesienie was przed she.
There were many people.	Było dużo ludzi.	Mówimy o istnieniu wielu osób.
You were very quiet during dinner.	Byłeś bardzo cichy / Byłaś bardzo cicha podczas kolacji.	You zawsze łączy się z were.
My phone was in my bag.	Mój telefon był w torbie.	Opis miejsca jednej rzeczy.
We weren't ready to leave.	Nie byliśmy gotowi do wyjścia.	Skrócone przeczenie od were not.
The weather wasn't good last weekend.	Pogoda nie była dobra w zeszły weekend.	Opis pogody w przeszłości.
Where were your parents?	Gdzie byli twoi rodzice?	Po where następują were i podmiot.
Were the rooms clean?	Czy pokoje były czyste?	Pytanie o kilka rzeczy.
Yes, they were.	Tak, były.	Krótka odpowiedź twierdząca bez skrótu.
There was some coffee in the kitchen.	W kuchni była kawa.	Coffee jest tutaj rzeczownikiem niepoliczalnym, dlatego używamy was.
There weren't any buses after midnight.	Po północy nie było żadnych autobusów.	Liczba mnoga wymaga were.
I was ten when we moved to Kraków.	Miałem / Miałam dziesięć lat, kiedy przeprowadziliśmy się do Krakowa.	Po angielsku wiek wyrażamy czasownikiem to be, nie have.
Anna was born in 1998.	Anna urodziła się w 1998 roku.	Stałe połączenie was born oznacza „urodziła się”.

Częste błędy

1. Używanie was z każdym podmiotem

• Niepoprawnie: They was at home.
• Poprawnie: They were at home.
• Dlaczego: Was łączy się z I, he, she, it, a were z you, we, they. Rzeczownik w liczbie mnogiej, taki jak my friends, również wymaga were.

2. Pomijanie podmiotu na wzór polski

• Niepoprawnie: Was very cold yesterday.
• Poprawnie: It was very cold yesterday.
• Dlaczego: W polskim można powiedzieć „Wczoraj było bardzo zimno” bez osobnego zaimka. Angielski zwykle potrzebuje podmiotu; w zdaniach o pogodzie i temperaturze pełni tę funkcję it.

3. Dodawanie did do pytania lub przeczenia

• Niepoprawnie: Did she was tired? / She didn't was tired.
• Poprawnie: Was she tired? / She wasn't tired.
• Dlaczego: Czasownik to be sam tworzy pytania i przeczenia. Nie potrzebuje pomocniczego did.

4. Pozostawianie polskiego szyku w pytaniu

• Niepoprawnie: She was at work? jako neutralne pytanie gramatyczne.
• Poprawnie: Was she at work?
• Dlaczego: Standardowe pytanie wymaga przestawienia was/were przed podmiot. Szyk twierdzący z intonacją pytającą bywa spotykany w rozmowie, gdy okazujemy zaskoczenie lub prosimy o potwierdzenie, ale nie jest podstawowym wzorem.

5. Dosłowne tłumaczenie polskiego wieku

• Niepoprawnie: I had twelve years.
• Poprawnie: I was twelve.
• Dlaczego: Po angielsku ktoś „jest” w określonym wieku. W czasie przeszłym używamy więc was/were, mimo że po polsku mówimy „mieć lat”.

6. Mylenie there was z there were

• Niepoprawnie: There was three chairs in the room.
• Poprawnie: There were three chairs in the room.
• Dlaczego: W starannym standardowym angielskim forma zgadza się z następującą po niej grupą rzeczownikową: jedna rzecz lub rzeczownik niepoliczalny łączy się z was, a liczba mnoga z were.

Uwagi o użyciu

Wymowa w płynnej mowie

W zdaniu was i were często nie są akcentowane, dlatego mogą brzmieć słabiej niż wtedy, gdy wypowiadamy je osobno. Nie warto jednak ich pomijać. W zdaniu We were tired forma were może być krótka i mało wyraźna, ale nadal jest częścią konstrukcji.

W przeczeniu akcent często pada na wasn't lub weren't, zwłaszcza gdy poprawiamy rozmówcę: I wasn't angry. Wymowa zależy również od odmiany angielskiego, dlatego najważniejsze jest rozpoznawanie form w całym zdaniu, a nie zapamiętanie tylko jednego wariantu dźwiękowego.

Stan w jednym okresie a dawny zwyczaj

Samo was/were może opisywać stan w określonym czasie:

• I was shy at school. — Byłem / Byłam nieśmiały / nieśmiała w szkole.

Jeżeli chcemy wyraźnie podkreślić, że stan trwał dawniej, lecz obecnie już nie trwa, możemy użyć used to be:

• I used to be shy, but now I enjoy meeting people. — Kiedyś byłem / byłam nieśmiały / nieśmiała, ale teraz lubię poznawać ludzi.

Was/were nie mówi samo w sobie, czy sytuacja nadal jest prawdziwa. Taki wniosek wynika z kontekstu.

Zgodność w konstrukcji there was/were

W codziennej mowie, szczególnie w szybkiej rozmowie, można usłyszeć there was przed liczbą mnogą, zwłaszcza w skrócie there wasn't: There was lots of people. W nauce, piśmie i sytuacjach formalnych bezpiecznie jest zachować standardową zgodność: There were lots of people.

Gdy po konstrukcji występuje wyliczenie, użytkownicy języka często dobierają formę do pierwszego elementu: There was a sofa and two chairs in the room. W starannym opisie można też przebudować zdanie, aby uniknąć niezręczności: There were two chairs and a sofa in the room.

Was born i were born

Angielskie be born jest stałym połączeniem oznaczającym „urodzić się”. Formę dobieramy do podmiotu:

• I was born in Poland. — Urodziłem się / Urodziłam się w Polsce.
• My grandparents were born in Lublin. — Moi dziadkowie urodzili się w Lublinie.

Nie mówimy I born ani I am born in 1990, gdy podajemy zakończone wydarzenie z przeszłości.

Dalsze zastosowania i poziom zaawansowany

Poniższych konstrukcji nie trzeba od razu aktywnie używać na poziomie A2. Warto jednak je rozpoznawać, ponieważ zawierają te same formy, lecz pełnią inne funkcje.

Was/were w czasie Past Continuous

W konstrukcji was/were + czasownik z -ing formy was i were są czasownikami pomocniczymi, a całość opisuje czynność trwającą w danym momencie w przeszłości:

• I was cooking when you called. — Gotowałem / Gotowałam, kiedy zadzwoniłeś / zadzwoniłaś.
• They were waiting outside. — Czekali na zewnątrz.

Reguła doboru pozostaje taka sama: I/he/she/it was, you/we/they were. Zmienia się natomiast znaczenie całej konstrukcji.

Were w sytuacjach nierzeczywistych

Po if oraz wish forma were może odnosić się do sytuacji wyobrażonej, mało prawdopodobnej lub sprzecznej z rzeczywistością. Tradycyjnie i w starannym stylu stosuje się wtedy were ze wszystkimi osobami:

• If I were you, I'd talk to her. — Na twoim miejscu porozmawiałbym / porozmawiałabym z nią.
• I wish he were here. — Chciałbym / Chciałabym, żeby on tu był.

To nie jest zwykła informacja o przeszłości. If I were you oznacza hipotetyczne „gdybym był/była tobą”. W mowie nieformalnej można usłyszeć If I was you lub I wish he was here, ale were pozostaje bezpiecznym wyborem w starannym angielskim, zwłaszcza w utartym zwrocie If I were you.

Was/were to w planach i oficjalnych relacjach

Konstrukcja was/were to + bezokolicznik może opisywać ustalony plan, obowiązek albo późniejsze wydarzenie widziane z perspektywy przeszłości:

• We were to meet at noon. — Mieliśmy spotkać się w południe.
• She was never to return. — Miała już nigdy nie wrócić.

Jest to użycie bardziej formalne lub narracyjne. Nie należy go traktować jako podstawowego sposobu mówienia o każdym planie w przeszłości.

Wskazówki do nauki

1. Ucz się dwóch grup podmiotów. Powtarzaj rytmicznie: I, he, she, it — was; you, we, they — were. Potem zastępuj zaimki rzeczownikami: my brother was, the children were.
2. Przekształcaj jedno zdanie na trzy sposoby. Z She was at work utwórz przeczenie She wasn't at work i pytanie Was she at work?. Takie ćwiczenie utrwala szyk lepiej niż samo zapamiętywanie tabeli.
3. Opisuj konkretny dzień z przeszłości. Zapisz pięć zdań o tym, gdzie byłeś/byłaś, jaka była pogoda i kto był z tobą. Dodaj jedno zdanie z there was oraz jedno z there were, a następnie przeczytaj tekst na głos.

Powiązane zagadnienia

• Najpierw: Czasownik to be w czasie teraźniejszym — formy am, is, are oraz podstawowe pytania i przeczenia z to be.
• Następny krok: Czas przeszły ciągły — konstrukcja was/were + czasownik z -ing do opisu czynności trwających w przeszłości.