Podstawowe przymiotniki w języku angielskim

W skrócie

Angielski przymiotnik ma zwykle jedną niezmienną formę: a small cat, small dogs, The cats are small. Najczęściej stoi przed rzeczownikiem albo po czasowniku be. Inaczej niż w polszczyźnie nie dopasowuje się do rodzaju, liczby ani przypadku rzeczownika.

Omówienie

Przymiotnik to wyraz, który opisuje rzeczownik, czyli nazwę osoby, rzeczy, miejsca lub pojęcia. Odpowiada między innymi na pytania „jaki?”, „jaka?” i „jakie?”: a quiet street to „cicha ulica”, a happy children to „szczęśliwe dzieci”. Dzięki przymiotnikom można mówić o wyglądzie, rozmiarze, wieku, kolorze, cenie, pochodzeniu czy odczuciach.

To jeden z pierwszych tematów na poziomie A1. Najważniejsze są dwie konstrukcje: przymiotnik + rzeczownik (an expensive phone) oraz rzeczownik + be + przymiotnik (The phone is expensive). W obu miejscach używa się tej samej formy przymiotnika.

Dla osoby mówiącej po polsku największym ułatwieniem jest brak odmiany, ale właśnie to bywa też źródłem błędów. Polski ma formy „mały”, „mała”, „małe”, „mali” i wiele form przypadków; angielski ma po prostu small. Trzeba natomiast pilnować szyku, ponieważ przymiotnik opisujący rzeczownik stoi w angielskim przeważnie przed nim.

Jak to działa

Jedna forma dla każdego rzeczownika

W podstawowym użyciu angielski przymiotnik nie otrzymuje końcówki zależnej od rodzaju ani liczby. Nie ma też osobnej formy odpowiadającej polskim przypadkom.

Rzeczownik	Konstrukcja angielska	Znaczenie
jedna osoba	a happy woman	szczęśliwa kobieta
jeden mężczyzna	a happy man	szczęśliwy mężczyzna
kilka osób	happy people	szczęśliwi ludzie
jedna rzecz	an expensive shoe	drogi but
kilka rzeczy	expensive shoes	drogie buty

Nie dodaje się więc do przymiotnika liczby mnogiej -s. Końcówkę liczby mnogiej otrzymuje rzeczownik: small cats, nie smalls cats.

Przed rzeczownikiem

Gdy przymiotnik jest bezpośrednią częścią grupy rzeczownikowej (całego wyrażenia zbudowanego wokół rzeczownika), zwykle stoi przed rzeczownikiem:

• a big house — duży dom
• a fast car — szybki samochód
• an interesting book — interesująca książka
• cold water — zimna woda

Jeśli rzeczownik policzalny występuje w liczbie pojedynczej, potrzebuje zwykle określnika, na przykład a, an, the, my albo this: a new laptop, my new laptop. Nie mówi się po prostu new laptop w znaczeniu „nowy laptop” jako pełne zdanie lub zwykła grupa rzeczownikowa.

Przed słowem zaczynającym się od dźwięku samogłoskowego używa się an: an old house, an expensive meal. Wybór a/an zależy od wymowy, nie tylko od pierwszej litery.

Po czasowniku be

Przymiotnik może być orzecznikiem, czyli opisem podmiotu po czasowniku łączącym. Na poziomie A1 najważniejszy jest czasownik be („być”):

Podmiot	Forma be	Przymiotnik	Przykład
I	am	tired	I am tired.
he, she, it lub rzeczownik w liczbie pojedynczej	is	fast	The car is fast.
you, we, they lub rzeczownik w liczbie mnogiej	are	happy	They are happy.

Przymiotnik pozostaje bez zmian; zmienia się tylko forma be. Po be nie wstawia się a/an przed samym przymiotnikiem: The room is quiet, nie The room is a quiet. Rodzajnik pojawia się dopiero wtedy, gdy po nim występuje rzeczownik: It is a quiet room.

W pytaniach be przechodzi przed podmiot: Is the room quiet? W przeczeniu dodaje się not: The room is not quiet. Zasada dotycząca przymiotnika pozostaje taka sama.

Po innych czasownikach łączących

Nie tylko be może łączyć podmiot z jego opisem. Częste są także look („wyglądać”), feel („czuć się; być odczuwanym”), seem („wydawać się”), sound („brzmieć”), smell („pachnieć”) oraz become/get w znaczeniu „stawać się”:

• You look tired. — Wyglądasz na zmęczonego lub zmęczoną.
• The soup smells good. — Zupa ładnie pachnie.
• The weather became cold. — Pogoda zrobiła się zimna.

Po takich czasownikach opisujemy podmiot, dlatego używamy przymiotnika. To różni się od opisywania sposobu wykonania czynności za pomocą przysłówka: She is quiet („Ona jest cicha”), ale She speaks quietly („Ona mówi cicho”).

Kilka przymiotników razem

Przed jednym rzeczownikiem może pojawić się więcej niż jeden przymiotnik. Na początku wystarczy zapamiętać, że ocena zwykle stoi przed bardziej obiektywną cechą:

• a beautiful old house — piękny stary dom
• a nice small café — miła mała kawiarnia
• comfortable black shoes — wygodne czarne buty

W dłuższych opisach naturalny szyk jest zwykle następujący: ocena → rozmiar → wiek → kształt → kolor → pochodzenie → materiał → przeznaczenie → rzeczownik. Na przykład a lovely small old Italian restaurant. Tak długie szeregi są jednak rzadkie i ciężkie w odbiorze; w codziennym języku lepiej ograniczyć się do dwóch lub trzech cech.

Przymiotniki połączone przez and mogą stać po be: The room is small and dark. Gdy kilka równorzędnych cech występuje przed rzeczownikiem, można oddzielić je przecinkiem: a cold, rainy day. Nie stawia się zwykle przecinka między przymiotnikami tworzącymi ustalony szyk, na przykład a beautiful old house.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
We have a small cat.	Mamy małego kota.	Przymiotnik przed rzeczownikiem
The car is fast.	Samochód jest szybki.	Przymiotnik po be
These expensive shoes are uncomfortable.	Te drogie buty są niewygodne.	Ta sama forma przy liczbie mnogiej
They are happy today.	Oni są dziś szczęśliwi.	Forma nie zależy od liczby ani rodzaju
I need a new phone.	Potrzebuję nowego telefonu.	a przed grupą z rzeczownikiem
Is your coffee cold?	Czy twoja kawa jest zimna?	Pytanie z be
The children are quiet.	Dzieci są ciche.	Liczba mnoga nie zmienia przymiotnika
It is an interesting idea.	To interesujący pomysł.	an przed dźwiękiem samogłoskowym
You look tired.	Wyglądasz na zmęczonego lub zmęczoną.	Przymiotnik po look
This soup smells delicious.	Ta zupa pachnie wyśmienicie.	Opis zupy po smell
She lives in a beautiful old house.	Ona mieszka w pięknym starym domu.	Ocena przed wiekiem
Our hotel room is clean and comfortable.	Nasz pokój hotelowy jest czysty i wygodny.	Dwa przymiotniki połączone przez and
I am thirty years old.	Mam trzydzieści lat.	Angielski używa be, a polski „mieć”
Would you like something hot?	Czy masz ochotę na coś gorącego?	Po something przymiotnik stoi później

Typowe błędy

Dodawanie końcówki liczby mnogiej do przymiotnika

• Błędnie: two smalls cats
• Poprawnie: two small cats
• Dlaczego: Liczbę mnogą zaznacza rzeczownik cats. Przymiotnik small się nie zmienia.

Stawianie przymiotnika po rzeczowniku na wzór niektórych polskich połączeń

• Błędnie: a car fast
• Poprawnie: a fast car
• Dlaczego: Zwykły przymiotnik opisujący rzeczownik stoi po angielsku przed nim. Po rzeczowniku może wystąpić jako opis z czasownikiem: The car is fast.

Pomijanie be

• Błędnie: The shoes expensive.
• Poprawnie: The shoes are expensive.
• Dlaczego: W pełnym zdaniu angielskim nie można zwykle połączyć podmiotu bezpośrednio z przymiotnikiem. Potrzebna jest odpowiednia forma be.

Wstawianie rodzajnika przed samym przymiotnikiem

• Błędnie: The house is a big.
• Poprawnie: The house is big.
• Dlaczego: A/an wprowadza rzeczownik policzalny, a nie sam przymiotnik. Można powiedzieć It is a big house.

Mylenie przymiotnika z przysłówkiem

• Błędnie: She is quietly.
• Poprawnie: She is quiet.
• Dlaczego: Po be potrzebny jest opis osoby, czyli przymiotnik. Forma quietly opisuje sposób wykonania czynności: She speaks quietly.

Dosłowne tłumaczenie wieku z polskiego

• Błędnie: I have thirty years.
• Poprawnie: I am thirty years old.
• Dlaczego: Po angielsku wiek wyraża się konstrukcją be + liczba + years old, podczas gdy po polsku używamy czasownika „mieć”.

Uwagi o użyciu

Przymiotnik czy rzeczownik?

Po przymiotniku stojącym przed rzeczownikiem musi pojawić się rzeczownik, jeśli nie wynika on z innej konstrukcji. She is a friendly person jest poprawne, ale She is a friendly — nie. Można natomiast powiedzieć po prostu She is friendly, bo wtedy friendly opisuje podmiot po be.

Niektóre słowa zakończone na -ly są przymiotnikami, a nie przysłówkami: friendly, lovely, lonely, ugly. Zdanie They are friendly jest więc całkowicie poprawne.

Very, really i quite

Natężenie cechy można zwiększać lub osłabiać słowami stojącymi przed przymiotnikiem:

• very cold — bardzo zimny
• really interesting — naprawdę interesujący
• quite small — dość mały

W polskim quite często odpowiada „dość” lub „całkiem”, ale jego siła zależy od odmiany języka i kontekstu. Bezpieczniej uczyć się go w całych wyrażeniach niż przypisywać mu zawsze jedno tłumaczenie.

Przymiotniki opisujące odczucia

Częsty wzór to be + przymiotnik + przyimek: afraid of, interested in, good at, ready for. Przyimek należy zapamiętywać razem z przymiotnikiem, ponieważ polski odpowiednik może wymagać innej konstrukcji: I am interested in history — „Interesuję się historią”.

Szyk a znaczenie

W polszczyźnie pozycja przymiotnika może czasem odróżniać cechę zwykłą od typu lub kategorii, na przykład „polityka zagraniczna”. Angielski znacznie częściej umieszcza oba elementy przed rzeczownikiem: foreign policy. Nie warto więc kopiować polskiego szyku słowo po słowie.

Dalej niż podstawy

Poniższe zjawiska nie są konieczne na początku nauki, ale pojawiają się w zwykłym angielskim i uzupełniają podstawową regułę.

Przymiotniki, które wolą jedną pozycję

Nie każdy przymiotnik zachowuje się jednakowo. Niektóre często występują po czasowniku, lecz rzadko bezpośrednio przed rzeczownikiem. Mówimy The child is asleep, ale zwykle a sleeping child, nie an asleep child. Podobnie częste w tej grupie są afraid, alive i alone.

Z kolei inne połączenia są typowe głównie przed rzeczownikiem, na przykład the main reason albo a mere coincidence. Nie mówi się zwykle The reason is main w tym samym znaczeniu.

Przymiotnik po zaimku nieokreślonym

Po słowach something, anything, nothing i someone przymiotnik stoi po nich:

• something useful — coś użytecznego
• nothing serious — nic poważnego
• someone new — ktoś nowy

To ważny wyjątek od prostego wzoru „przymiotnik przed opisywanym słowem”.

Przymiotniki użyte jako nazwa grupy

Konstrukcja the + przymiotnik może oznaczać całą grupę ludzi: the rich — bogaci, the poor — biedni, the elderly — osoby starsze. Taka forma ma znaczenie mnogie: The rich are not always happy. Nie dodaje się do niej -s.

Formy zakończone na -ed i -ing

Wiele przymiotników pochodzi od czasowników. Forma z -ed często opisuje odczucie osoby, a forma z -ing — rzecz lub sytuację, która je wywołuje:

• I am bored. — Nudzę się.
• The film is boring. — Film jest nudny.
• She is interested. — Ona jest zainteresowana.
• The lesson is interesting. — Lekcja jest interesująca.

Nie jest to reguła odmiany przez rodzaj. Bored i boring mają po prostu różne znaczenia.

Przymiotniki stopniowalne i niestopniowalne

Cechy takie jak small, cold czy expensive mają różne natężenie, więc można powiedzieć very small albo tworzyć stopień wyższy. Przymiotniki o znaczeniu skrajnym lub absolutnym, na przykład perfect, impossible czy freezing, nie łączą się naturalnie z każdym określeniem stopnia. W starannym języku częściej spotyka się absolutely impossible niż very impossible. W mowie potocznej granice te bywają jednak elastyczne.

Osobnym następnym krokiem jest stopniowanie: small — smaller — the smallest oraz expensive — more expensive — the most expensive. Podstawowa zasada niezmienności wobec rodzaju i liczby nadal obowiązuje.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Buduj pary zdań. Dla każdego nowego przymiotnika ułóż jedno wyrażenie przed rzeczownikiem i jedno zdanie po be: a quiet room → The room is quiet. Dzięki temu od razu utrwalisz oba podstawowe szyki.
2. Ćwicz zmianę liczby bez zmiany przymiotnika. Przekształcaj a small dog w two small dogs, a The child is happy w The children are happy. Zwracaj uwagę, że zmieniają się rzeczownik i czasownik, lecz nie przymiotnik.
3. Zapisuj całe połączenia. Ucz się nie tylko interested, ale interested in; nie tylko good, ale good at. Przy kilku przymiotnikach zapisuj naturalny przykład, na przykład a lovely old café, zamiast zapamiętywać sam abstrakcyjny schemat.

Powiązane zagadnienia

• Następny krok: Stopniowanie przymiotników — porównywanie osób i rzeczy za pomocą form takich jak smaller i more expensive.
• Następny krok: Przysłówki sposobu — różnica między opisem osoby lub rzeczy a opisem sposobu wykonania czynności.
• Rozwinięcie: Nadmiar i wystarczający stopień: too i enough — wyrażanie nadmiaru i wystarczającego stopnia cechy.