B1

Too i enough w języku angielskim

Too and Enough

Ten artykuł jest częścią drzewa gramatyki języka angielski w Settemila Lingue.

W skrócie

Too oznacza „za, zbyt” i stoi przed przymiotnikiem lub przysłówkiem: too expensive, too slowly. Enough oznacza „dość, wystarczająco”; stoi po przymiotniku lub przysłówku (warm enough), ale przed rzeczownikiem (enough time). Oba słowa można połączyć z to + bezokolicznik, aby powiedzieć, że czegoś jest za dużo albo wystarczająco dużo do wykonania czynności: too tired to work, old enough to drive.

Przegląd

Too i enough służą do oceniania ilości albo stopnia względem pewnej granicy. Gdy granica została przekroczona i powoduje to problem, używamy too: The box is too heavy — pudełko jest za ciężkie, na przykład nie da się go podnieść. Gdy dana cecha lub ilość osiąga potrzebny poziom, używamy enough: The box is light enough to carry — pudełko jest na tyle lekkie, że można je nieść.

To zagadnienie zwykle pojawia się na poziomie B1, ponieważ łączy przymiotniki, przysłówki, rzeczowniki i bezokoliczniki w kilka bardzo praktycznych wzorców. Przymiotnik opisuje osobę lub rzecz (tired, expensive), przysłówek opisuje między innymi sposób wykonania czynności (quickly, carefully), a bezokolicznik to podstawowa forma czasownika, tutaj poprzedzona słowem to: to work, to drive.

Dla osoby mówiącej po polsku największą pułapką jest szyk. Po polsku mówimy „wystarczająco stary”, ale po angielsku kolejność jest odwrotna: old enough, nie enough old. Przy rzeczowniku jest jednak tak jak w polskim: enough money — „dość pieniędzy”.

Jak to działa

Too przed przymiotnikiem lub przysłówkiem

Podstawowy wzorzec to:

too + przymiotnik/przysłówek

Angielski Polski Objaśnienie
The soup is too hot. Zupa jest za gorąca. Stopień cechy przekracza pożądaną granicę.
You’re driving too fast. Jedziesz za szybko. Fast opisuje tu sposób jazdy.
This explanation is too complicated. To wyjaśnienie jest zbyt skomplikowane. Skutek lub problem wynika z nadmiernego stopnia cechy.

Too zwykle niesie ocenę negatywną: czegoś jest więcej, niż potrzeba, wypada lub da się zaakceptować. Nie jest więc mocniejszym odpowiednikiem very.

  • The coffee is very hot. — Kawa jest bardzo gorąca. To tylko opis.
  • The coffee is too hot. — Kawa jest za gorąca, na przykład nie mogę jej teraz wypić.

Samo too może też znaczyć „też”: I’m tired too — „Ja też jestem zmęczony”. W tym artykule chodzi przede wszystkim o inne znaczenie: „za bardzo, zbyt”. Pozycja pomaga je rozróżnić: too tired znaczy „zbyt zmęczony”, a tired too — „również zmęczony”.

Too much i too many

Przed rzeczownikami nie używamy zazwyczaj samego too. Potrzebne jest too much albo too many:

Wzorzec Zastosowanie Przykład
too much + rzeczownik niepoliczalny coś, czego zwykle nie liczymy jako osobnych sztuk too much noise, too much water
too many + rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej osoby lub rzeczy, które można policzyć too many emails, too many people

Rzeczownik policzalny ma zwykłą liczbę mnogą, na przykład one chair — three chairs. Rzeczownik niepoliczalny oznacza materiał, pojęcie lub masę ujmowaną jako całość, na przykład water, traffic, information. Podział angielski nie zawsze pokrywa się z polską intuicją: mówimy too much information, nigdy too many informations.

Gdy nie ma rzeczownika, too much może wystąpić samodzielnie albo opisywać czynność:

  • You worry too much. — Martwisz się za bardzo.
  • That would cost too much. — To kosztowałoby za dużo.

Enough: po przymiotniku i przysłówku

Z przymiotnikiem lub przysłówkiem enough stoi po opisywanym słowie:

przymiotnik/przysłówek + enough

  • The room is quiet enough. — W pokoju jest wystarczająco cicho.
  • She didn’t speak clearly enough. — Nie mówiła wystarczająco wyraźnie.
  • Are you warm enough? — Czy jest ci dostatecznie ciepło?

Ten szyk trzeba zapamiętać jako całość. Polskie „wystarczająco + przymiotnik” podpowiada kolejność enough warm, ale po angielsku poprawne jest wyłącznie warm enough.

Enough przed rzeczownikiem

Przed rzeczownikiem obowiązuje wzorzec:

enough + rzeczownik

Ta sama forma pasuje do rzeczowników policzalnych i niepoliczalnych:

  • enough chairs — wystarczająco dużo krzeseł,
  • enough food — dość jedzenia,
  • enough patience — dość cierpliwości.

Można też użyć enough bez rzeczownika, jeśli wiadomo, o czym mowa:

  • Do we have enough chairs? — Yes, we have enough. — Czy mamy dość krzeseł? — Tak, mamy dość.
  • I’ve eaten enough. — Zjadłem/Zjadłam już wystarczająco dużo.

Jeśli po enough występuje zaimek (us, them) albo rzeczownik z określnikiem takim jak the, my, these, potrzebne jest of:

  • There are enough seats for all of us. — Jest dość miejsc dla nas wszystkich.
  • I’ve had enough of this noise. — Mam już dość tego hałasu.
  • Enough of the evidence was reliable. — Wystarczająca część tych dowodów była wiarygodna.

Porównaj enough evidence („dość dowodów” ogólnie) z enough of the evidence („wystarczająca część tych konkretnych dowodów”).

Konstrukcje z to + bezokolicznik

Połączenie z to + czasownik pokazuje skutek albo możliwość wykonania czynności:

Wzorzec Znaczenie Przykład
too + przymiotnik/przysłówek + to + czasownik nadmierny stopień uniemożliwia lub utrudnia czynność She’s too tired to work.
przymiotnik/przysłówek + enough + to + czasownik osiągnięty stopień umożliwia czynność He’s old enough to drive.
enough + rzeczownik + to + czasownik ilość wystarcza do wykonania czynności We have enough time to walk.

W konstrukcji z too sens jest zwykle negatywny nawet bez słowa not:

  • The bag is too heavy to carry. znaczy, że torby nie da się wygodnie nieść albo dana osoba nie może jej unieść.
  • Nie trzeba dodawać: too heavy not to carry. Takie zdanie miałoby inne, mylące znaczenie.

Osoba wykonująca czynność wyrażoną bezokolicznikiem jest często ta sama co podmiot zdania: She is strong enough to lift it — to ona może to podnieść. Gdy wykonawcą ma być ktoś inny, używamy for + osoba/rzecz + to + czasownik:

  • The shelf is too high for the children to reach. — Półka jest za wysoko, żeby dzieci mogły do niej sięgnąć.
  • The instructions are clear enough for everyone to follow. — Instrukcje są na tyle jasne, że każdy może się do nich zastosować.

Możliwa jest także konstrukcja too + przymiotnik + for + rzeczownik/osoba bez bezokolicznika:

  • This film is too violent for young children. — Ten film jest zbyt brutalny dla małych dzieci.

Przeczenie zmienia stronę granicy

Not enough oznacza niedobór, natomiast too much/too many — nadmiar:

  • There isn’t enough light. — Nie ma dość światła.
  • There is too much light. — Jest za dużo światła.
  • He isn’t careful enough. — Nie jest wystarczająco ostrożny.
  • He is too careful. — Jest przesadnie ostrożny.

Te zdania nie zawsze opisują dokładnie tę samą sytuację. The room isn’t warm enough mówi, że temperatura nie osiągnęła potrzebnego poziomu. The room is too cold ujmuje sytuację od strony nadmiaru zimna. W praktyce oba zdania mogą odnosić się do tego samego pokoju, ale punkt widzenia jest inny.

Przykłady w kontekście

Angielski Polski Uwaga
It’s too expensive. To jest za drogie. Too przed przymiotnikiem.
He isn’t old enough to drive. Nie jest wystarczająco dorosły, żeby prowadzić samochód. Enough po przymiotniku, potem bezokolicznik.
I don’t have enough money. Nie mam dość pieniędzy. Enough przed rzeczownikiem.
She’s too tired to work. Jest zbyt zmęczona, żeby pracować. Nadmierny stopień uniemożliwia czynność.
We left because the music was too loud. Wyszliśmy, bo muzyka była za głośna. Kontekst pokazuje negatywny skutek.
Please don’t speak too quickly. Proszę, nie mów za szybko. Too przed przysłówkiem.
Is the water warm enough? Czy woda jest wystarczająco ciepła? Enough po przymiotniku.
Marta explained it clearly enough for me to understand. Marta wyjaśniła to na tyle jasno, że zrozumiałem/zrozumiałam. Inny wykonawca po for.
We have enough food for ten people. Mamy dość jedzenia dla dziesięciu osób. Wystarczająca ilość rzeczownika niepoliczalnego.
There are too many cars in the city centre. W centrum miasta jest za dużo samochodów. Many z rzeczownikiem policzalnym.
I put too much salt in the soup. Wsypałem/Wsypałam za dużo soli do zupy. Much z rzeczownikiem niepoliczalnym.
The table is small enough to fit by the window. Stół jest na tyle mały, że zmieści się przy oknie. Cecha umożliwia osiągnięcie rezultatu.
This box is too heavy for me to lift. To pudło jest dla mnie za ciężkie, żebym mógł/mogła je podnieść. For me wskazuje wykonawcę czynności.
Have you had enough to eat? Czy zjadłeś/zjadłaś wystarczająco dużo? Enough występuje bez rzeczownika.
The news was too good to be true. Ta wiadomość była zbyt piękna, żeby była prawdziwa. Utrwalone, częste połączenie.

Częste błędy

Enough w złym miejscu przy przymiotniku

  • Błędnie: She is enough experienced for this job.
  • Poprawnie: She is experienced enough for this job.
  • Dlaczego: Przy przymiotniku i przysłówku enough stoi po opisywanym słowie. Polski szyk „wystarczająco doświadczona” nie przenosi się bezpośrednio do angielskiego.

Enough po rzeczowniku

  • Błędnie: We don’t have time enough.
  • Poprawnie: We don’t have enough time.
  • Dlaczego: We współczesnym neutralnym angielskim enough stawiamy przed rzeczownikiem. Szyk time enough można sporadycznie spotkać w stylu literackim, ale nie jest dobrym wzorcem do codziennego użycia.

Mylenie too z very

  • Błędnie: The holiday was too relaxing! — jeśli chodzi tylko o bardzo udany, relaksujący urlop.
  • Poprawnie: The holiday was very relaxing!
  • Dlaczego: Too sugeruje przekroczenie właściwej granicy i zwykle jakiś problem. Zdanie z too relaxing byłoby logiczne tylko w szczególnym kontekście, na przykład gdy po urlopie trudno było wrócić do pracy.

Many zamiast much i odwrotnie

  • Błędnie: There is too many traffic today.
  • Poprawnie: There is too much traffic today.
  • Dlaczego: Traffic jest w angielskim rzeczownikiem niepoliczalnym, dlatego łączy się z much, a nie many.

Podwójne wyrażanie negatywnego skutku

  • Błędnie: I’m too tired to not go out. — jeśli zamierzony sens brzmi „jestem zbyt zmęczony, żeby wyjść”.
  • Poprawnie: I’m too tired to go out.
  • Dlaczego: Konstrukcja too tired to go out już oznacza, że zmęczenie stanowi przeszkodę. Dodanie not odwraca sens bezokolicznika.

Pomijanie of przed zaimkiem lub określonym rzeczownikiem

  • Błędnie: Enough us agreed.
  • Poprawnie: Enough of us agreed.
  • Dlaczego: Przed zaimkiem oraz przed grupą z the, my, these używamy enough of: enough of them, enough of the bread, enough of these examples.

Uwagi dotyczące użycia

Granica wyrażana przez too lub enough zależy od celu i sytuacji. The car is too small nie oznacza, że samochód jest obiektywnie mały; może być za mały dla pięcioosobowej rodziny, ale odpowiedni dla jednej osoby. Często warto dopowiedzieć, względem czego oceniamy daną cechę: too small for our family, large enough for six passengers.

W polszczyźnie zarówno „za”, jak i „zbyt” odpowiadają angielskiemu too. „Zbyt” bywa odbierane jako bardziej książkowe, natomiast angielskie too jest całkowicie naturalne również w codziennej rozmowie. Enough może odpowiadać polskiemu „dość”, „wystarczająco”, „wystarczająca ilość” albo konstrukcji „na tyle…, żeby…”. Najlepszego tłumaczenia nie wybiera się słowo w słowo, lecz na podstawie całego zdania.

W pytaniach enough nie musi sugerować, że spodziewamy się niedoboru: Do we have enough time? to neutralne pytanie o to, czy czasu wystarczy. Too zachowuje ocenę nadmiaru: Is it too late? pyta, czy została już przekroczona właściwa pora.

Wyrażenie not too + przymiotnik/przysłówek często łagodzi ocenę i w zależności od kontekstu znaczy „niezbyt” albo „nie za bardzo”: The test wasn’t too difficult — „Test nie był zbyt trudny”. Nie jest to automatycznie to samo co easy: test mógł być średnio trudny.

Dalej niż podstawy

Too…to i enough to a ukryty wykonawca

W krótkich zdaniach wykonawca bezokolicznika jest zwykle oczywisty, ale nie zawsze jest gramatycznie tożsamy z podmiotem. W zdaniu The coffee is cool enough to drink kawa nie pije — to ktoś może ją wypić. Angielski pozwala pominąć oczywistego wykonawcę. Jeśli jego wskazanie jest ważne, dodajemy for: The coffee is cool enough for the children to drink.

W starannie redagowanym tekście warto sprawdzić, czy pominięty wykonawca nie tworzy dwuznaczności. The problem is too difficult to explain może znaczyć, że problem jest tak trudny, iż nie da się go wyjaśnić. Gdy chodzi o konkretną osobę, jaśniejsze będzie The problem is too difficult for me to explain.

Stopniowanie i modyfikowanie granicy

Przed too można postawić słowa określające skalę przekroczenia:

  • a little too salty — odrobinę za słone,
  • slightly too large — nieco za duże,
  • far too expensive — zdecydowanie za drogie,
  • much too late — o wiele za późno.

Przed połączeniem z enough często pojawia się almost, nearly, just:

  • almost warm enough — prawie wystarczająco ciepłe,
  • just big enough — akurat wystarczająco duże.

Zwróć uwagę na cały blok: w almost old enough słowo enough nadal stoi po przymiotniku old, a almost odnosi się do osiągnięcia wymaganej granicy.

Przydatne stałe wyrażenia

Niektóre połączenia rozwinęły znaczenie szersze niż podstawowy schemat:

  • fair enough — „w porządku”, „rozumiem ten argument”, nawet jeśli rozmówca nie wyraża pełnego entuzjazmu;
  • oddly enough / strangely enough — „co dziwne”;
  • I’ve had enough — „mam już dość”; kontekst może dotyczyć ilości albo cierpliwości;
  • enough is enough — „dość tego”, granica cierpliwości została przekroczona;
  • too good to be true — „zbyt piękne, żeby było prawdziwe”.

W konstrukcjach never too…to… i can’t be too… sens wymaga szczególnej uwagi:

  • It’s never too late to learn. — Nigdy nie jest za późno na naukę.
  • You can’t be too careful. — Ostrożności nigdy za wiele; warto być bardzo ostrożnym.

Drugie zdanie nie znaczy zwykle „nie możesz być przesadnie ostrożny” jako zakazu. To idiomatyczny sposób podkreślenia, że bardzo duża ostrożność jest pożądana.

Wskazówki do ćwiczeń

  1. Ćwicz trzy miejsca w zdaniu. Ułóż po pięć przykładów według wzorców too + przymiotnik, przymiotnik + enough i enough + rzeczownik. Szczególną uwagę zwróć na parę enough warm / warm enough.
  2. Dodawaj konkretny cel. Rozwiń krótkie zdanie The room is too small do postaci The room is too small for ten people albo The room isn’t large enough for ten people. Dzięki temu znaczenie granicy stanie się wyraźne.
  3. Przekształcaj nadmiar w niedobór. Zestawiaj zdania takie jak It’s too dark to read i It isn’t light enough to read. Nie zawsze będą brzmiały identycznie, ale ćwiczenie pomaga utrwalić szyk i różnicę punktu widzenia.

Powiązane pojęcia

  • Wymagane wcześniej: Podstawowe przymiotniki — przypomnij sobie pozycję przymiotnika i jego użycie po czasowniku be.

Wymagania wstępne

Podstawowe przymiotniki w języku angielskimA1

Więcej koncepcji B1