Pytania w angielskim czasie teraźniejszym prostym

W skrócie

W pytaniach w Present Simple z większością czasowników używamy szyku do/does + podmiot + czasownik w formie podstawowej: Do you work here?, Does Marta live in Kraków? Formę do łączymy z I, you, we, they, a does z he, she, it. Po does główny czasownik nie ma końcówki -s: Does she work?, nie Does she works?

Przegląd

Present Simple służy między innymi do mówienia o zwyczajach, stałych sytuacjach, faktach i rozkładach. Pytamy w tym czasie na przykład o czyjąś pracę, codzienny plan, upodobania albo godziny otwarcia: Do you drink coffee?, Where does he work?, What time does the shop open? Jest to jedna z podstawowych konstrukcji poziomu A1 i pojawia się niemal w każdej codziennej rozmowie.

W języku polskim często wystarczy intonacja albo słowo czy: „Mieszkasz tutaj?” lub „Czy mieszkasz tutaj?”. Angielski zazwyczaj potrzebuje dodatkowego czasownika pomocniczego (słowa, które pomaga zbudować formę gramatyczną) do albo does. Nie tłumaczymy go osobno na polski. Pokazuje ono, że zdanie jest pytaniem w Present Simple.

Warto od razu rozróżnić dwa typy pytań. Pytania ogólne, czyli takie, na które odpowiada się „tak” lub „nie”, zaczynają się od do albo does. Pytania szczegółowe proszą o konkretną informację i zaczynają się od wyrażenia pytającego, na przykład where, what, when, why, how often. W obu typach dalszy szyk jest bardzo regularny.

Jak to działa

Podstawowy wzór

Podmiot to osoba lub rzecz, o której mówimy i która wykonuje daną czynność, na przykład I, your sister albo the train. Forma podstawowa czasownika to postać bez końcówki osobowej, taka jak work, live, speak.

Rodzaj pytania	Wzór	Przykład
pytanie ogólne	Do/Does + podmiot + czasownik + reszta?	Does Adam play tennis?
pytanie szczegółowe	Wyrażenie pytające + do/does + podmiot + czasownik + reszta?	Where does Adam play tennis?

Wybór między do i does zależy wyłącznie od podmiotu:

Podmiot	Czasownik pomocniczy	Przykład
I	do	Do I need a ticket?
you	do	Do you know Anna?
we	do	Do we have enough time?
they	do	Do they work on Saturdays?
he	does	Does he drive to work?
she	does	Does she speak Polish?
it	does	Does it cost much?

Ta sama zasada dotyczy rzeczowników. Jedna osoba lub rzecz odpowiada zwykle he, she albo it, dlatego wymaga does: Does your brother cook?, Does this bus stop here? Liczba mnoga odpowiada they, więc wymaga do: Do your neighbours have a dog?

Dlaczego po does nie ma końcówki -s

W zdaniu oznajmującym końcówkę trzeciej osoby liczby pojedynczej nosi czasownik główny:

• She works from home.
• The café closes at six.

W pytaniu informacja o trzeciej osobie przechodzi do formy does. Dlatego czasownik główny wraca do formy podstawowej:

• Does she work from home?
• What time does the café close?

Nie używamy dwóch oznaczeń trzeciej osoby naraz. Zasada obejmuje również formy nieregularne: has zmienia się na have (Does he have a car?), a does jako czasownik główny zmienia się na do (Does she do yoga?).

Pytania z wyrażeniem pytającym

Wyrażenie pytające stawiamy na początku. Potem zachowujemy kolejność do/does + podmiot + czasownik.

Pytamy o	Wyrażenie	Przykład
rzecz lub informację	what	What do you eat for breakfast?
miejsce	where	Where does your aunt live?
czas	when	When do the lessons start?
powód	why	Why does he walk to work?
sposób	how	How do you get to the office?
częstotliwość	how often	How often does Marta call?
godzinę	what time	What time does the film begin?

Wyrażenie może składać się z kilku słów, na przykład what time, how often, how much albo which bus. Traktujemy je jako jedną całość na początku pytania: Which bus do we take?

Krótkie odpowiedzi

Na pytanie ogólne naturalnie odpowiadamy za pomocą tego samego czasownika pomocniczego. Samo yes lub no jest możliwe, ale krótka pełna odpowiedź często brzmi uprzejmiej i wyraźniej.

Pytanie	Odpowiedź twierdząca	Odpowiedź przecząca
Do you work here?	Yes, I do.	No, I don’t.
Does Ola drive?	Yes, she does.	No, she doesn’t.
Do the shops open early?	Yes, they do.	No, they don’t.

Nie powtarzamy w krótkiej odpowiedzi czasownika głównego: mówimy Yes, she does, a nie Yes, she likes.

Miejsce przysłówków częstotliwości

Słowa takie jak usually, often, sometimes, ever stoją zwykle po podmiocie, przed czasownikiem głównym:

• Do you usually cook at home?
• Does he often travel for work?
• Do they ever arrive on time?

Wyrażenia typu every day czy on Fridays najczęściej znajdują się na końcu: Does she exercise every day?

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
Do you speak English?	Czy mówisz po angielsku?	Do z you
Does she like pizza?	Czy ona lubi pizzę?	po does używamy like, nie likes
Where do they live?	Gdzie oni mieszkają?	pytanie o miejsce
What time does the train leave?	O której odjeżdża pociąg?	rozkład jazdy i podmiot w liczbie pojedynczej
Do your parents work nearby?	Czy twoi rodzice pracują w pobliżu?	podmiot w liczbie mnogiej
Does this key open the back door?	Czy ten klucz otwiera tylne drzwi?	rzecz jako podmiot, dlatego does
Why do you study English?	Dlaczego uczysz się angielskiego?	pytanie o powód
How often does Lena visit her grandmother?	Jak często Lena odwiedza babcię?	wyrażenie how often
Which bus do we take?	Którym autobusem jedziemy?	wielowyrazowy początek pytania
Do you usually eat lunch at work?	Czy zwykle jesz lunch w pracy?	usually po podmiocie
Does your phone need a new battery?	Czy twój telefon potrzebuje nowej baterii?	it odpowiada pojedynczej rzeczy
What do you do after work?	Co robisz po pracy?	pierwsze do pomaga utworzyć pytanie, drugie znaczy „robić”
Does Amir have a car?	Czy Amir ma samochód?	po does występuje have, nie has
When do the doors close?	Kiedy zamykają się drzwi?	podmiot w liczbie mnogiej
Do I pay here?	Czy płacę tutaj?	do z I

Częste błędy

Pomijanie do lub does

• Błędnie: You work here?
• Poprawnie: Do you work here?
• Dlaczego: Polski pozwala zmienić zdanie w pytanie samą intonacją. W neutralnym angielskim pytanie w Present Simple z większością czasowników wymaga do lub does. Szyk bez czasownika pomocniczego może pojawić się jako potoczne pytanie wyrażające zaskoczenie, ale nie jest podstawowym wzorem.

Używanie does z każdą osobą

• Błędnie: Does they live in London?
• Poprawnie: Do they live in London?
• Dlaczego: Does łączy się tylko z trzecią osobą liczby pojedynczej: he, she, it oraz odpowiadającym jej rzeczownikiem. Z I, you, we, they używamy do.

Pozostawianie końcówki -s po does

• Błędnie: Does your sister works here?
• Poprawnie: Does your sister work here?
• Dlaczego: Forma does już oznacza trzecią osobę. Czasownik główny musi pozostać w formie podstawowej.

Stawianie podmiotu przed do lub does

• Błędnie: Where she does live?
• Poprawnie: Where does she live?
• Dlaczego: Po wyrażeniu pytającym najpierw występuje czasownik pomocniczy, potem podmiot, a następnie czasownik główny.

Używanie do z czasownikiem be

• Błędnie: Do you are tired?
• Poprawnie: Are you tired?
• Dlaczego: Czasownik be sam zmienia szyk z podmiotem: You are tired → Are you tired? Nie dodajemy do niego do ani does.

Dosłowne tłumaczenie polskiego „czy”

• Błędnie: If you like coffee?
• Poprawnie: Do you like coffee?
• Dlaczego: Polskie czy na początku samodzielnego pytania nie odpowiada angielskiemu if. W pytaniu ogólnym funkcję tę pełni konstrukcja z do/does. Słowa if używa się między innymi w znaczeniu „jeśli” albo wewnątrz pytania pośredniego: I don’t know if she likes coffee.

Uwagi dotyczące użycia

Angielskie you może oznaczać polskie „ty”, „wy”, „pan”, „pani” albo „państwo”. Konstrukcja pytania się nie zmienia: zawsze używamy do — Do you live here? O tym, czy pytanie jest oficjalne, decydują sytuacja, ton i dobór słów, a nie osobna grzecznościowa forma zaimka. Uprzejma prośba często wymaga jednak innych konstrukcji niż zwykłe pytanie o fakt.

W krótkiej odpowiedzi trzeba dobrać zaimek do sensu pytania. Na Does your brother cook? odpowiemy Yes, he does, a na Do your parents cook? — Yes, they do. Jeżeli pytanie jest skierowane bezpośrednio do rozmówcy, osoba zmienia się: Do you work here? — Yes, I do.

W swobodnej wymowie do you często brzmi jak połączona całość, a does she czy does he są wymawiane bez wyraźnej przerwy. Nie zmienia to pisowni ani reguły. W starannej wypowiedzi nadal warto budować pytanie według pełnego wzoru.

W brytyjskim angielskim przy posiadaniu bardzo częsta jest konstrukcja Have you got a car? W amerykańskim angielskim częściej usłyszymy Do you have a car? Obie formy są poprawne, lecz nie należy ich mieszać: nie Do you have got a car?

Dalsze zastosowania i wyjątki

Poniższe szczegóły nie są konieczne na początku poziomu A1, ale pojawiają się często i pomagają zrozumieć, dlaczego nie każde pytanie w czasie teraźniejszym zawiera do lub does.

Gdy słowo pytające jest podmiotem

Jeśli who albo what samo wykonuje czynność, zwykle nie dodajemy do/does. Zachowujemy szyk podobny do zdania oznajmującego, a czasownik ma formę trzeciej osoby liczby pojedynczej:

• Who lives here? — Kto tu mieszka?
• Who knows the answer? — Kto zna odpowiedź?
• What makes this noise? — Co wydaje ten dźwięk?

Porównaj dwa pytania:

• Who does Marta call every day? — Do kogo Marta codziennie dzwoni? (Marta jest podmiotem).
• Who calls Marta every day? — Kto codziennie dzwoni do Marty? (who jest podmiotem).

Be i czasowniki modalne

Czasownik be oraz czasowniki modalne (czasowniki takie jak can czy must, które wyrażają między innymi możliwość lub konieczność) nie potrzebują do/does. Same przechodzą przed podmiot:

• Is the shop open?
• Are they ready?
• Can you swim?
• Must we leave now?

To osobne wzorce. Najbezpieczniej zapamiętać, że reguła z do/does dotyczy zwykłych czasowników, takich jak work, like, live, need.

Pytania przeczące

Formy don’t i doesn’t mogą rozpoczynać pytanie: Don’t you work on Fridays?, Doesn’t she live nearby? Takie pytania często wyrażają zaskoczenie, oczekiwanie potwierdzenia albo przypomnienie. Nie są więc całkiem neutralne. Does she live nearby? po prostu prosi o informację, natomiast Doesn’t she live nearby? sugeruje, że mówiący sądził, iż tak jest.

Przyimek na końcu pytania

W naturalnym angielskim przyimek (krótkie słowo pokazujące relację, na przykład with, for, about) często zostaje na końcu:

• Who do you work with? — Z kim pracujesz?
• What does she worry about? — O co ona się martwi?
• Which team does he play for? — W której drużynie gra?

Dla Polaka taki szyk może początkowo wyglądać dziwnie, ponieważ w polskim przyimek stoi przed zaimkiem pytającym. W codziennym angielskim jest to jednak zwyczajna i poprawna konstrukcja.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Przekształcaj zdania parami. Zapisz pięć zdań, na przykład She works here i They work here, a następnie utwórz pytania: Does she work here?, Do they work here? Podkreśl does oraz znikającą końcówkę -s.
2. Ćwicz jeden szkielet z różnymi początkami. Od pytania Do you cook at home? przejdź do Where do you cook?, When do you cook? i How often do you cook? Dzięki temu utrwalisz szyk bez uczenia się całych zdań na pamięć.
3. Odpowiadaj pełnymi parami. Czytaj pytanie na głos i od razu dodawaj obie krótkie odpowiedzi: Does he drive? — Yes, he does. No, he doesn’t. Nagranie własnego głosu pomoże wychwycić brakujące do/does i niepotrzebną końcówkę -s.

Powiązane pojęcia

• Najpierw warto znać: Czas teraźniejszy prosty — zastosowania czasu oraz budowę zdań oznajmujących, w tym końcówkę -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej.