Hoofdtelwoorden in het Italiaans

Overzicht

Hoofdtelwoorden behoren tot de eerste woorden die je leert in een nieuwe taal, en in het Italiaans zijn ze gelukkig vrij logisch opgebouwd. Je hebt ze nodig om te tellen, prijzen te noemen, je telefoonnummer te geven, hoeveelheden aan te duiden en nog veel meer. Vanaf 20 volgen de getallen een helder en voorspelbaar patroon.

Het belangrijkste bijzondere punt is dat het getal "een" geslachtsvormen heeft: un (mannelijk) en una (vrouwelijk), net als het onbepaald lidwoord in het Italiaans. De overige hoofdtelwoorden veranderen niet van vorm. Een andere belangrijke regel is dat de klinker aan het einde van de tientallen wegvalt voor uno en otto: je zegt ventuno (niet "ventiuno") en ventotto (niet "ventiotto").

Als Nederlandstalige zul je merken dat het Italiaanse systeem logischer is dan het Nederlandse: waar wij "drieentwintig" zeggen (eenheden eerst), zegt het Italiaans ventitré (tientallen eerst). Dit artikel behandelt de getallen 0 tot 100.

Hoe het werkt

De getallen 0 tot 20

Deze getallen moet je uit het hoofd leren, want ze volgen geen combinatiepatroon.

Getal	Italiaans	Nederlands
0	zero	nul
1	uno / una	een
2	due	twee
3	tre	drie
4	quattro	vier
5	cinque	vijf
6	sei	zes
7	sette	zeven
8	otto	acht
9	nove	negen
10	dieci	tien
11	undici	elf
12	dodici	twaalf
13	tredici	dertien
14	quattordici	veertien
15	quindici	vijftien
16	sedici	zestien
17	diciassette	zeventien
18	diciotto	achttien
19	diciannove	negentien
20	venti	twintig

De tientallen (20-100)

Getal	Italiaans	Nederlands
20	venti	twintig
30	trenta	dertig
40	quaranta	veertig
50	cinquanta	vijftig
60	sessanta	zestig
70	settanta	zeventig
80	ottanta	tachtig
90	novanta	negentig
100	cento	honderd

Combinatieregels

Vanaf 20 worden getallen gevormd door het tiental en het eental aan elkaar te schrijven als een woord. Let op de volgende regels:

1. Basisregel: tiental + eental, aan elkaar — trenta + due = trentadue (32).
2. Klinkeruitval voor uno en otto: de eindklinker van het tiental valt weg — venti + uno = ventuno (21), trenta + otto = trentotto (38).
3. Accent op tre: wanneer tre aan een tiental wordt toegevoegd, krijgt het een accent — ventitré (23), trentatré (33).

Voorbeeld	Opbouw	Resultaat
21	vent(i) + uno	ventuno
22	venti + due	ventidue
23	venti + tre	ventitré
28	vent(i) + otto	ventotto
31	trent(a) + uno	trentuno
45	quaranta + cinque	quarantacinque
48	quarant(a) + otto	quarantotto
56	cinquanta + sei	cinquantasei
67	sessanta + sette	sessantasette
79	settanta + nove	settantanove
84	ottanta + quattro	ottantaquattro
91	novant(a) + uno	novantuno
99	novanta + nove	novantanove

Geslacht van "uno"

Het getal uno gedraagt zich als het onbepaald lidwoord en verandert naar gelang het geslacht van het zelfstandig naamwoord:

• un libro — een boek (mannelijk)
• una casa — een huis (vrouwelijk)
• ventun ragazzi — eenentwintig jongens
• ventuna ragazze — eenentwintig meisjes

Alle andere hoofdtelwoorden zijn onveranderlijk.

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Toelichting
Ho due fratelli.	Ik heb twee broers.	Eenvoudig getal
Un caffe costa tre euro.	Een koffie kost drie euro.	Prijs
Abito al numero quarantacinque.	Ik woon op nummer vijfenveertig.	Adres
Ha ventuno anni.	Hij/zij is eenentwintig jaar.	Klinkeruitval (ventuno)
Ci sono cento studenti.	Er zijn honderd studenten.	Rond getal
Il treno parte alle diciotto.	De trein vertrekt om achttien uur.	Tijdstip
Ho comprato ventotto arance.	Ik heb achtentwintig sinaasappels gekocht.	Klinkeruitval (ventotto)
Siamo in quattro.	We zijn met vier.	Aantal personen
Questa strada ha novantanove numeri.	Deze straat heeft negenennegentig nummers.	Samengesteld getal
Ho una sorella e un fratello.	Ik heb een zus en een broer.	Geslacht van uno/una
Mancano dodici minuti.	Er ontbreken twaalf minuten.	Getal 1-20
La risposta e zero.	Het antwoord is nul.	Nul

Veelgemaakte fouten

De klinker niet laten wegvallen voor uno/otto

• Fout: ventiuno, ventiotto
• Goed: ventuno, ventotto
• Waarom: Voor uno en otto valt de eindklinker van het tiental altijd weg. Dit geldt voor alle tientallen: trentuno, trentotto, quarantuno, quarantotto, enzovoort.

Het accent vergeten bij -tre

• Fout: ventitre, trentatre
• Goed: ventitré, trentatré
• Waarom: Wanneer tre als eenheid deel uitmaakt van een samengesteld getal, krijgt het een accent aigu op de "e". Dit is een verplichte spellingregel.

Het getal in twee woorden schrijven

• Fout: venti due, trenta cinque
• Goed: ventidue, trentacinque
• Waarom: In het Italiaans worden samengestelde getallen als een woord geschreven. Er is geen spatie of koppelteken.

Uno als onveranderlijk behandelen

• Fout: ventuno ragazze
• Goed: ventuna ragazze
• Waarom: Wanneer uno het laatste deel van een getal is en voor een vrouwelijk zelfstandig naamwoord staat, past het zich aan het geslacht aan: ventuno (m.) / ventuna (v.).

De volgorde van Nederlands toepassen

• Fout: het getal "67" uitspreken als settesessanta (naar analogie van "zevenenzestig")
• Goed: sessantasette
• Waarom: In het Italiaans komen de tientallen eerst, dan de eenheden — het omgekeerde van het Nederlands. Sessantasette = zestig + zeven.

Oefentips

1. Tel dagelijks in het Italiaans. Wanneer je in een rij staat, wisselgeld telt of de trap oploopt, tel dan in het Italiaans in plaats van Nederlands. Begin met 1 tot 20 totdat het automatisch gaat en breid dan uit naar de samengestelde getallen. Dagelijkse herhaling is de snelste weg naar het onthouden.

2. Oefen met echte prijzen en tijden. Wanneer je een prijs ziet of op de klok kijkt, zeg het dan in het Italiaans: "Sono le quindici e trentacinque," "Costa ventitré euro." Dit koppelt de getallen aan concrete situaties en versnelt je spreekvaardigheid.

3. Doe getallendictees. Laat iemand willekeurige getallen voorlezen (of gebruik een online generator) en schrijf ze in het Italiaans op. Begin eenvoudig en maak het geleidelijk moeilijker. Deze oefening traint zowel je luistervaardigheid als je spelling.

Verwante concepten

• Volgende stap: Rangtelwoorden — eerste, tweede, derde — gebruikt voor posities en volgordes
• Volgende stap: Tijd en data — hoe je getallen gebruikt om de tijd en datum in het Italiaans aan te geven