Avoir in het Frans

Kort gezegd

Avoir betekent meestal ‘hebben’, maar het Frans gebruikt dit werkwoord ook in veel situaties waarin het Nederlands zijn gebruikt: j’ai faim is ‘ik heb honger’ en j’ai vingt ans letterlijk ‘ik heb twintig jaar’. De tegenwoordige tijd is onregelmatig: j’ai, tu as, il/elle/on a, nous avons, vous avez, ils/elles ont.

Overzicht

Avoir is een van de belangrijkste Franse werkwoorden. Je gebruikt het om bezit, familiebanden en kenmerken uit te drukken: Nous avons une voiture (‘Wij hebben een auto’), Elle a deux frères (‘Zij heeft twee broers’) en La maison a trois chambres (‘Het huis heeft drie slaapkamers’). Daarnaast komt het voor in vaste uitdrukkingen over leeftijd, lichamelijke gewaarwordingen, gevoelens en noodzaak.

Dit onderwerp hoort bij A1, omdat je de vormen al vanaf de eerste gesprekken nodig hebt. Het is een onregelmatig werkwoord: de vormen volgen niet netjes het patroon van regelmatige werkwoorden. Leer ze daarom als één geheel, samen met de onderwerpvoornaamwoorden (woorden zoals ‘ik’, ‘jij’ en ‘wij’ die aangeven wie iets doet of heeft).

Voor Nederlandstaligen zit de grootste valkuil niet alleen in de vervoeging. Je moet ook wennen aan andere vaste combinaties. Waar het Nederlands zegt ‘ik ben 30’, ‘ik heb het koud’ en ‘zij heeft gelijk’, zegt het Frans telkens avoir: j’ai trente ans, j’ai froid, elle a raison. Een letterlijke vertaling vanuit het Nederlands levert hier dus vaak een verkeerde Franse zin op.

Zo werkt het

De tegenwoordige tijd

Persoon	Vorm van avoir	Nederlandse betekenis
je	j’ai	ik heb
tu	tu as	jij hebt
il / elle / on	il a / elle a / on a	hij heeft / zij heeft / men of we heeft/hebben
nous	nous avons	wij hebben
vous	vous avez	u hebt / jullie hebben
ils / elles	ils ont / elles ont	zij hebben

Voor een klinker wordt je ingekort tot j’: j’ai, nooit je ai. Let ook op dat a bij il a geen accent krijgt. À met een accent is een voorzetsel, meestal ‘aan’, ‘naar’ of ‘in’: Il a un vélo (‘Hij heeft een fiets’), maar Il va à Paris (‘Hij gaat naar Parijs’).

In het Frans staat het onderwerp normaal vóór de persoonsvorm: onderwerp + avoir + aanvulling.

• Tu as une question. — Je hebt een vraag.
• Nous avons le temps. — We hebben tijd.
• Cette chambre a un balcon. — Deze kamer heeft een balkon.

Ontkenning

In verzorgd Frans zet je ne ... pas om de vervoegde vorm heen:

• Je n’ai pas de voiture. — Ik heb geen auto.
• Elle n’a pas peur. — Zij is niet bang.
• Nous n’avons pas besoin de réserver. — We hoeven niet te reserveren.

Voor een klinker wordt ne n’. Na een ontkenning verandert een onbepaald lidwoord (un, une, des) gewoonlijk in de: J’ai des frères wordt Je n’ai pas de frères. Bij een bepaald lidwoord (le, la, les) gebeurt dat niet: Je n’ai pas la clé betekent ‘Ik heb de sleutel niet’.

In alledaagse spreektaal valt ne vaak weg: J’ai pas faim. Als beginner kun je in je eigen verzorgde taal beter eerst de volledige vorm Je n’ai pas faim gebruiken; je moet de korte spreektaalvorm wel leren herkennen.

Vragen met avoir

Er zijn drie gebruikelijke manieren om een vraag te maken:

1. Met intonatie: Tu as faim ? — Heb je honger?
2. Met est-ce que: Est-ce que vous avez une réservation ? — Hebt u een reservering?
3. Met inversie (omgekeerde volgorde): Avez-vous une réservation ? — Hebt u een reservering?

Inversie klinkt formeler of verzorgder. Tussen het werkwoord en het voornaamwoord staat een koppelteken: as-tu, avez-vous, ont-ils. Bij a-t-il en a-t-elle wordt een extra -t- toegevoegd voor een vloeiende uitspraak: Quel âge a-t-elle ? Dit is geen aparte werkwoordsvorm.

Veelvoorkomende vaste uitdrukkingen

In deze combinaties moet je niet woord voor woord vanuit het Nederlands vertalen.

Franse uitdrukking	Letterlijk idee	Natuurlijke Nederlandse betekenis
avoir faim	honger hebben	honger hebben
avoir soif	dorst hebben	dorst hebben
avoir froid	kou hebben	het koud hebben
avoir chaud	warmte hebben	het warm hebben
avoir peur de	angst hebben voor	bang zijn voor
avoir raison	gelijk hebben	gelijk hebben
avoir tort	ongelijk hebben	ongelijk hebben
avoir besoin de	behoefte hebben aan	nodig hebben
avoir envie de	zin hebben in	zin hebben in / willen
avoir ... ans	... jaar hebben	... jaar oud zijn

Na avoir besoin de, avoir peur de en avoir envie de kan een zelfstandig naamwoord staan (een woord voor een persoon, zaak of idee) of een infinitief (de onverbogen vorm van een werkwoord): J’ai besoin d’aide en J’ai besoin de dormir. De wordt d’ vóór een klinker of stomme h.

Bij leeftijd gebruik je een getal met ans: Mon fils a six ans. Een vraag luidt Quel âge as-tu ? of formeler Quel âge avez-vous ? Zeg niet Je suis vingt ans: dat is een Nederlandse gewoonte die niet in het Frans past.

Uitspraak en verbinding

De geschreven eindmedeklinker wordt in de losse vormen vaak niet uitgesproken. Daardoor klinken tu as en il a anders dan een Nederlandse lezer op grond van de spelling zou verwachten. In nous avons, vous avez en ils ont hoor je doorgaans een liaison (een hoorbare verbinding tussen twee woorden): ongeveer nou-z-avons, vou-z-avez, il-z-ont. De s of x krijgt daarbij een z-klank.

Verwar vooral ils ont (‘zij hebben’) niet met ils sont (‘zij zijn’). In ils ont verbindt de s van ils zich met de klinker van ont; sont begint zelf met een s-klank.

Voorbeelden in context

Frans	Nederlands	Opmerking
J’ai faim.	Ik heb honger.	Vaste uitdrukking
Quel âge as-tu ?	Hoe oud ben je?	Leeftijd met avoir
Nous avons besoin d’aide.	We hebben hulp nodig.	de wordt d’ vóór een klinker
Ils ont raison.	Ze hebben gelijk.	Meervoudsvorm ont
Tu as une minute ?	Heb je een minuutje?	Informele vraag met intonatie
Elle a deux enfants.	Ze heeft twee kinderen.	Bezit of familierelatie
On a un problème.	We hebben een probleem.	On betekent in gesprekken vaak ‘we’
Vous avez froid ?	Hebt u het koud? / Hebben jullie het koud?	Vous kan enkelvoudig beleefd of meervoudig zijn
Je n’ai pas soif.	Ik heb geen dorst.	Ontkenning rond ai
Paul a peur des chiens.	Paul is bang voor honden.	de + les wordt des
Nous avons envie de partir tôt.	We hebben zin om vroeg te vertrekken.	Gevolgd door een infinitief
Tu as tort cette fois.	Je hebt deze keer ongelijk.	Tegenovergestelde van avoir raison
Ma sœur a vingt-sept ans.	Mijn zus is zevenentwintig jaar.	Nederlands gebruikt hier ‘zijn’
Avez-vous une chambre libre ?	Hebt u een kamer vrij?	Formele vraag met inversie
Ce sac a plusieurs poches.	Deze tas heeft meerdere vakken.	Een zaak kan ook het onderwerp zijn

Veelgemaakte fouten

Être gebruiken voor leeftijd

• Fout: Je suis trente ans.
• Goed: J’ai trente ans.
• Waarom: het Frans ‘heeft’ een aantal jaren. De Nederlandse constructie met ‘zijn’ kun je hier niet overnemen.

De vormen van avoir op spelling raden

• Fout: Nous avons correct schrijven, maar vervolgens ils avont maken.
• Goed: Nous avons, maar ils ont.
• Waarom: avoir is onregelmatig. Vooral a, avons, avez en ont moeten als afzonderlijke vormen worden onthouden.

A en à verwarren

• Fout: Elle à faim.
• Goed: Elle a faim.
• Waarom: a is de vorm van avoir bij il/elle/on. À is een voorzetsel: Elle est à Lyon.

Het verkeerde lidwoord na een ontkenning

• Fout: Je n’ai pas une voiture. als algemene mededeling dat je geen auto bezit.
• Goed: Je n’ai pas de voiture.
• Waarom: un, une en des worden na ne ... pas meestal de. Pas une voiture kan wel als je nadrukkelijk bedoelt ‘niet één auto’ of een tegenstelling maakt.

De vergeten bij besoin of peur

• Fout: Nous avons besoin aide.
• Goed: Nous avons besoin d’aide.
• Waarom: de vaste combinatie is avoir besoin de. Hetzelfde geldt voor avoir peur de: Elle a peur de tomber.

Ils ont en ils sont door elkaar halen

• Fout: Ils sont une grande maison.
• Goed: Ils ont une grande maison.
• Waarom: ont komt van avoir en drukt bezit uit; sont komt van être (‘zijn’). Oefen de twee in paren: Ils ont faim tegenover Ils sont fatigués (‘Ze zijn moe’).

Gebruiksnotities

Bij gewaarwordingen staat meestal geen lidwoord: avoir faim, avoir soif, avoir chaud, avoir froid. J’ai le froid is dus niet de gewone manier om ‘ik heb het koud’ te zeggen. Een versterkend woord komt erachter: J’ai très faim (‘Ik heb erg veel honger’) en Nous avons un peu froid (‘We hebben het een beetje koud’).

Het verschil tussen tu en vous blijft zichtbaar in de werkwoordsvorm. Gebruik tu as bij één persoon die je tutoyeert, en vous avez bij meerdere personen of bij één persoon die je beleefd aanspreekt. De precieze keuze hangt af van relatie en situatie, maar vous avez is veilig bij een onbekende, een klant of in een formeel gesprek.

Het voornaamwoord on krijgt altijd de enkelvoudsvorm a, ook wanneer on in de omgangstaal ‘wij’ betekent: On a le temps (‘We hebben tijd’). On avons is nooit correct.

Bij avoir raison en avoir tort kan de een onderwerp inleiden: Tu as raison de vérifier (‘Je doet er goed aan het te controleren’) en Il a tort de mentir (‘Hij heeft ongelijk dat hij liegt’). Dat gaat verder dan alleen ‘gelijk’ of ‘ongelijk’ hebben in een discussie.

Verder dan de basis

De volgende toepassingen hoef je op A1 nog niet volledig te beheersen, maar je zult ze al snel tegenkomen.

Avoir als hulpwerkwoord

Avoir vormt samen met een voltooid deelwoord (een werkwoordsvorm zoals Nederlands ‘gezien’ of ‘gemaakt’) de passé composé, de veelgebruikte Franse verleden tijd:

• J’ai mangé. — Ik heb gegeten.
• Nous avons vu le film. — We hebben de film gezien.
• Elles ont fini. — Ze zijn klaar / Ze hebben het afgemaakt.

De meeste Franse werkwoorden gebruiken avoir als hulpwerkwoord. Een kleinere groep gebruikt être. De vorm van avoir draagt hier de persoon en de tegenwoordige vervoeging; het voltooid deelwoord geeft de handeling. Later leer je ook regels over overeenkomst van het voltooid deelwoord. Met avoir verandert dat deelwoord normaal niet mee met het onderwerp, al kan het in gevorderde constructies wel overeenkomen met een voorafgaand lijdend voorwerp (wie of wat de handeling ondergaat): les lettres que j’ai écrites.

De gebiedende wijs

Voor bevelen en aansporingen bestaan drie vormen:

Vorm	Voorbeeld	Betekenis
aie	Aie confiance !	Heb vertrouwen!
ayons	Ayons patience.	Laten we geduld hebben.
ayez	Ayez du courage !	Heb moed! / Hebt moed!

Deze vormen lijken niet op as, avons, avez en moeten apart worden geleerd.

Andere tijden en wijzen

In verhalen en beleefde of hypothetische zinnen verschijnen andere stammen: j’avais (‘ik had’), j’aurai (‘ik zal hebben’), j’aurais (‘ik zou hebben’) en que j’aie (‘dat ik heb’). Die laatste vorm is de subjonctif (een werkwoordsvorm die onder meer na wens, noodzaak of twijfel voorkomt): Il faut que j’aie le temps. Het kernidee blijft hetzelfde, maar de vorm hangt af van tijd en zinsverband.

Enkele veelvoorkomende uitbreidingen zijn avoir l’air (‘eruitzien/lijken’), avoir lieu (‘plaatsvinden’) en il y a (‘er is/er zijn’). Vooral il y a functioneert als een vaste eenheid: Il y a un café près d’ici betekent ‘Er is hier vlakbij een café’, niet letterlijk ‘hij heeft daar’.

Oefentips

1. Leer vormen in korte paren. Zeg hardop: j’ai faim, tu as faim, elle a faim en daarna nous avons faim, vous avez faim, ils ont faim. Zo koppel je elke vorm meteen aan een bruikbare zin.
2. Maak een Nederlands-Frans contrastlijstje. Schrijf vijf zinnen waarin het Nederlands ‘zijn’ gebruikt maar het Frans avoir: leeftijd, kou, warmte, angst en gelijk. Vertaal ze daarna terug zonder naar je lijst te kijken.
3. Oefen drie zinstypen per uitdrukking. Maak bijvoorbeeld Tu as besoin d’aide, Tu n’as pas besoin d’aide en Est-ce que tu as besoin d’aide ? Zo train je tegelijk de vorm, ontkenning en vraagbouw.

Verwante onderwerpen

• Eerst leren: Onderwerpvoornaamwoorden — hiermee kies je tussen ai, as, a, avons, avez en ont.
• Vervolg: Il y a — gebruikt a in de vaste constructie voor ‘er is’ en ‘er zijn’.
• Later: Passé composé — gebruikt avoir als hulpwerkwoord bij de meeste Franse werkwoorden.