Betrekkelijke Voornaamwoorden in het Nederlands

Overzicht

Betrekkelijke voornaamwoorden verbinden een zelfstandig naamwoord met een bijzin die meer informatie geeft. In het Nederlands zijn de twee hoofdvormen die en dat. De keuze hangt af van het geslacht van het woord dat beschreven wordt.

Naast die en dat zijn er ook wie (voor personen na een voorzetsel) en wat (voor onbepaalde antecedenten).

Hoe het werkt

Die vs. dat

Antecedent	Betrekkelijk voornaamwoord
De-woord enkelvoud	die
Meervoud	die
Het-woord enkelvoud	dat

Voorzetsel + wie / waar

Wanneer het betrekkelijk voornaamwoord na een voorzetsel staat:

• Persoon: voorzetsel + wie — de man met wie ik sprak
• Ding: waar- + voorzetsel — het huis waarin ik woon of het huis waar ik in woon

Wat

Wat gebruik je wanneer het antecedent onbepaald is:

• alles wat ik heb
• iets wat me opvalt
• dat wat hij zei

Voorbeelden in context

Nederlands	Vertaling	Opmerking
De man die daar staat is mijn vader.	De man die daar staat, is mijn vader.	De-woord → die
Het boek dat ik lees is spannend.	Het boek dat ik lees, is spannend.	Het-woord → dat
De kinderen die buiten spelen zijn moe.	De kinderen die buiten spelen, zijn moe.	Meervoud → die
De vrouw met wie ik praatte heet Anna.	De vrouw met wie ik praatte, heet Anna.	Voorzetsel + persoon → wie
Het huis waarin hij woont is oud.	Het huis waarin hij woont, is oud.	Voorzetsel + ding → waar- + voorzetsel
Alles wat hij doet is perfect.	Alles wat hij doet, is perfect.	Onbepaald antecedent → wat

Veelgemaakte fouten

Fout	Correct	Waarom
Het boek die ik lees.	Het boek dat ik lees.	Het-woord → dat.
De man dat daar staat.	De man die daar staat.	De-woord → die.
de vrouw wie ik zag	de vrouw die ik zag	Directe objectpositie zonder voorzetsel → die/dat.

Oefentips

1. De/het-test. Controleer het geslacht: de → die; het → dat.
2. Zinnen uitbreiden. Neem een eenvoudige zin en voeg een betrekkelijke bijzin toe.
3. Voorzetsels oefenen. Schrijf vijf zinnen met waar- + voorzetsel voor dingen.

Verwante concepten

• Vereiste: De- en Het-woorden — nodig als basis voor dit onderwerp