Scheidbare Werkwoorden in het Nederlands

Overzicht

Scheidbare werkwoorden (ook wel samengestelde werkwoorden) bestaan uit een werkwoord en een voorvoegsel dat in sommige situaties wordt losgekoppeld. Voorbeelden zijn opbellen (to call up), aantrekken (to put on), meenemen (to take along). In een hoofdzin scheidt het voorvoegsel en gaat naar het einde van de zin.

Hoe het werkt

Wanneer scheiden?

Zinstype	Scheiding	Voorbeeld
Hoofdzin (ttt)	Ja	Ik bel hem op.
Bijzin	Nee	...dat ik hem opbel.
Infinitief met te	Nee	Ik moet hem opbellen.
Voltooide tijd	Nee (ge- ertussen)	Ik heb hem opgebeld.

Veelgebruikte scheidbare werkwoorden

Werkwoord	Betekenis	Ik-vorm (hoofdzin)
opbellen	to call	Ik bel je op.
aantrekken	to put on	Ik trek mijn jas aan.
uitleggen	to explain	Ik leg het uit.
meenemen	to take along	Ik neem je mee.
afmaken	to finish	Ik maak het af.
aankomen	to arrive	De trein komt aan.

Voltooid deelwoord

Het voltooid deelwoord van scheidbare werkwoorden heeft ge- tussen voorvoegsel en werkwoordstam:

• op + bellen → opgebeld
• aan + trekken → aangetrokken
• mee + nemen → meegenomen

Voorbeelden in context

Nederlands	Vertaling	Opmerking
Ik bel je morgen op.	I'll call you up tomorrow.	Hoofdzin: scheiding
Ze trekt haar jas aan.	She puts on her coat.	Scheiding
Hij legt het goed uit.	He explains it well.	Scheiding
...omdat ik je morgen opbel.	...because I'll call you tomorrow.	Bijzin: geen scheiding
Ik heb je opgebeld.	I called you.	Vtt: ge- ertussen
De trein komt om vijf uur aan.	The train arrives at five.	Aankomen — scheiding
Ze wil het morgen afmaken.	She wants to finish it tomorrow.	Infinitief: geen scheiding

Veelgemaakte fouten

Fout	Correct	Waarom
Ik opbel je.	Ik bel je op.	In hoofdzin: voorvoegsel naar het einde.
Ik heb opbeld.	Ik heb opgebeld.	Voltooid deelwoord: ge- ertussen.
dat ik je bel op	dat ik je opbel	In bijzin: geen scheiding.

Oefentips

1. Scheidingsoefening. Neem vijf scheidbare werkwoorden en schrijf een hoofdzin en een bijzin van elk.
2. Deelwoorden bouwen. Oefen het vormen van voltooide deelwoorden: op + ge + bel + d = opgebeld.
3. Luisteren. Let bij het luisteren naar Nederlands op het moment dat het voorvoegsel achteraan komt — je hoort de scheiding heel duidelijk.

Verwante concepten

• Vereiste: Regelmatige Werkwoorden (Tegenwoordige Tijd) — nodig als basis voor dit onderwerp