Basisfraseologische Werkwoorden in het Engels

Overzicht

Fraseologische werkwoorden (phrasal verbs) zijn combinaties van een werkwoord en een partikel (voorzetsel of bijwoord) die samen een nieuwe betekenis krijgen die niet altijd te voorspellen is uit de afzonderlijke woorden. Ze zijn een centraal kenmerk van het Engels — zowel in formele als informele taal.

Voorbeelden: give up (opgeven), look for (zoeken naar), turn off (uitzetten), find out (ontdekken). De betekenis is vaak idiomatisch: "give up" betekent niet letterlijk iets opgeven.

Fraseologische werkwoorden zijn voor veel leerders een uitdaging omdat je ze als vaste combinaties moet leren. Er zijn duizenden, maar een kernset van zo'n 100-150 is essentieel voor dagelijks gebruik.

Hoe het werkt

Scheidbaar vs. onscheidbaar

Scheidbaar: het object kan tussen het werkwoord en het partikel staan (als het object een zelfstandig naamwoord is) of moet ertussen staan (als het object een voornaamwoord is):

• Turn off the lights. of Turn the lights off.
• Turn it off. (voornaamwoord: altijd ertussen)

Onscheidbaar: het object staat altijd ná het partikel:

• She's looking for her keys. (niet: "She's looking her keys for.")
• I came across an interesting article. (niet: "I came an interesting article across.")

Veelgebruikte fraseologische werkwoorden

Phrasal verb	Betekenis	Voorbeeld
give up	opgeven	I gave up smoking.
look for	zoeken naar	I'm looking for my keys.
turn off / on	uitzetten / aanzetten	Turn off the lights.
find out	ontdekken	I found out the truth.
pick up	oppakken / afhalen	Pick up your room. / I'll pick you up at 8.
put off	uitstellen	Don't put off what you can do today.
get on with	opschieten met (persoon)	I get on well with my colleagues.
look after	zorgen voor	She looks after her elderly mother.
come across	tegenkomen	I came across an old photo.
run out of	opraken van	We've run out of milk.
take off	opstijgen / uittrekken	The plane took off at 9. / Take off your shoes.
set up	opzetten	He set up his own business.

Voorbeelden in context

Engels	Nederlands	Opmerking
Give up — don't quit now!	Niet opgeven — stop er nu niet mee!	onscheidbaar
I'm looking for my glasses.	Ik zoek mijn bril.	onscheidbaar
Can you turn off the TV?	Kun je de tv uitzetten?	scheidbaar
Turn it off — I'm trying to sleep.	Zet hem uit — ik probeer te slapen.	voornaamwoord ertussen
I found out that she was leaving.	Ik ontdekte dat ze wegging.	scheidbaar
The flight was put off due to weather.	De vlucht werd uitgesteld door het weer.	passief
He set up a new company.	Hij richtte een nieuw bedrijf op.	scheidbaar
We've run out of coffee.	We zijn door onze koffie heen.	driedelig, onscheidbaar
She looks after her neighbors' cat.	Ze zorgt voor de kat van haar buren.	onscheidbaar
Pick me up at the station.	Haal me op bij het station.	voornaamwoord ertussen

Veelgemaakte fouten

Partikel scheiden van onscheidbaar phrasal verb

• Fout: She's looking her keys for.
• Correct: She's looking for her keys.
• Waarom: "Look for" is onscheidbaar — het object staat altijd ná het partikel.

Voornaamwoord ná partikel bij scheidbaar

• Fout: Turn off it. Pick up him.
• Correct: Turn it off. Pick him up.
• Waarom: Als het object een voornaamwoord is, staat het altijd tussen het werkwoord en het partikel.

Oefentips

• Leer in context: Onthoud phrasal verbs via zinnen, niet als losse woorden: "I ran out of time" is makkelijker te onthouden dan alleen "run out of."
• Maak thematische sets: Groepeer phrasal verbs rond een thema: communicatie (call back, speak up, get through), verplaatsing (take off, set off, get on), enz.
• Scheidbaar of niet? Schrijf voor elk nieuw phrasal verb op of het scheidbaar is. Controleer dit in een woordenboek.

Verwante concepten

• Vereiste: Voorzetsels van Plaats — partikels komen ook voor als voorzetsels
• Volgende stappen: Geavanceerde Fraseologische Werkwoorden — meer complexe combinaties