First conditional in het Engels

In het kort

Met de first conditional beschrijf je een reële of goed mogelijke toekomstige situatie en het gevolg daarvan. Het basispatroon is if + tegenwoordige tijd, will + basisvorm: If it rains, I'll stay home. Hoewel de voorwaarde over de toekomst gaat, staat na if normaal geen will.

Overzicht

De first conditional gebruik je als een gebeurtenis nog niet vaststaat, maar werkelijk kan plaatsvinden. Je kunt er een gevolg, waarschuwing, belofte, aanbod of praktisch plan mee uitdrukken: If we leave now, we'll catch the train. De spreker acht het dus mogelijk dat jullie nu vertrekken én dat jullie daardoor de trein halen.

Deze constructie hoort bij niveau B1 en bouwt voort op de toekomst met will. Een voorwaardelijke zin bestaat uit een if-bijzin (het deel dat de voorwaarde noemt) en een hoofdzin (het zelfstandige deel dat het gevolg noemt). In If you call me, I'll help you is if you call me de voorwaarde en I'll help you het gevolg.

Voor Nederlandstaligen is de betekenis meestal herkenbaar: Als je me belt, zal ik je helpen. Het belangrijkste verschil zit in een hardnekkige vormfout. Omdat de situatie toekomstig is, wil je misschien will in beide zinsdelen zetten. In standaard-Engels gebruik je na if echter een tegenwoordige werkwoordsvorm: if you call, niet if you will call. Het Nederlands gebruikt na als trouwens ook vaak gewoon de tegenwoordige tijd, maar laat zullen daar iets gemakkelijker toe dan het Engels.

Hoe het werkt

Het basispatroon

Zinsdeel	Vorm	Functie
if-bijzin	if + present simple	mogelijke toekomstige voorwaarde
hoofdzin	will + basisvorm	verwacht toekomstig gevolg

De present simple is de gewone tegenwoordige tijd, bijvoorbeeld work, works of do not work. De basisvorm is het hele werkwoord zonder to, bijvoorbeeld go in will go.

• If I finish early, I will call you.
• If she needs help, she will ask us.
• If they don't hurry, they will miss the bus.

In gesproken en informeel geschreven Engels worden will en will not vaak verkort:

• I will → I'll
• you will → you'll
• she will → she'll
• we will → we'll
• will not → won't

De ontkenning kan in beide delen staan. Vergelijk:

• If he doesn't leave now, he'll be late. — Niet nu vertrekken leidt tot te laat komen.
• If he leaves now, he won't be late. — Nu vertrekken voorkomt te laat komen.

De volgorde van de zinsdelen

Je mag de twee zinsdelen omwisselen zonder de kernbetekenis te veranderen:

• If you study hard, you'll pass the exam.
• You'll pass the exam if you study hard.

Begint de zin met de if-bijzin, dan zet je er in geschreven Engels een komma achter. Staat de hoofdzin voorop, dan gebruik je normaal geen komma. Anders dan in het Nederlands verandert de woordvolgorde van de Engelse hoofdzin niet: niet If you study hard, will you pass, maar If you study hard, you will pass.

Niet alleen will in de hoofdzin

Will is de meest gebruikelijke keuze, maar het gevolg hoeft geen voorspelling te zijn. Een modaal werkwoord (een hulpwerkwoord dat bijvoorbeeld mogelijkheid, vermogen of advies uitdrukt) kan beter bij de bedoeling passen.

Betekenis	Patroon	Voorbeeld	Nederlandse vertaling
vermogen of mogelijkheid	if + tegenwoordige tijd, can + basisvorm	If you finish today, you can join us tomorrow.	Als je vandaag klaar bent, kun je morgen met ons mee.
onzekere mogelijkheid	if + tegenwoordige tijd, might + basisvorm	If the weather improves, we might go sailing.	Als het weer verbetert, gaan we misschien zeilen.
advies	if + tegenwoordige tijd, should + basisvorm	If you feel worse, you should call a doctor.	Als je je slechter voelt, moet je een arts bellen.
opdracht of verzoek	if + tegenwoordige tijd, gebiedende wijs	If you see Marta, tell her to call me.	Als je Marta ziet, zeg dan dat ze me moet bellen.
vraag	if + tegenwoordige tijd, vraagzin	If you see her, can you tell her?	Als je haar ziet, kun je het haar dan zeggen?

Bij een gebiedende wijs staat er geen uitgesproken onderwerp: call me, wait here, don't open it. De constructie blijft voorwaardelijk, ook zonder will.

Unless: een negatieve voorwaarde

Unless betekent meestal if ... not: “tenzij” of “als ... niet”. Het woord maakt de voorwaarde zelf al negatief.

• I won't go unless you come. = I won't go if you don't come.
• Unless we leave now, we'll miss the train. = If we don't leave now, we'll miss the train.

Gebruik daarom normaal geen extra ontkenning na unless. Unless you don't come betekent niet eenvoudig “als je niet komt” en levert vaak een onbedoelde dubbele ontkenning op.

Unless past vooral bij een noodzakelijke uitzondering: iets gebeurt niet, behalve wanneer aan de voorwaarde wordt voldaan. Het is niet altijd een natuurlijke vervanging voor iedere combinatie van if en not. If you aren't tired, let's go out klinkt bijvoorbeeld gewoner dan Unless you're tired, let's go out, omdat de eerste zin rechtstreeks vraagt of de persoon niet moe is, terwijl de tweede “behalve als je moe bent” benadrukt.

When voor een verwachte of zekere gebeurtenis

Gebruik if als het onzeker is óf iets gebeurt. Gebruik when als je verwacht of als vaststaand beschouwt dat het gebeurt; alleen het tijdstip is nog niet aangebroken.

• If Leo arrives, we'll start the meeting. — Het is niet zeker dat Leo komt.
• When Leo arrives, we'll start the meeting. — We gaan ervan uit dat Leo komt.

Ook na toekomstgerichte when staat doorgaans de tegenwoordige tijd, niet will: When I get home, I'll text you. Hetzelfde patroon komt voor na tijdswoorden als as soon as, before, after en until: I'll call you as soon as I know more. Strikt genomen zijn dit tijdsbepalingen en geen if-voorwaarden, maar de werkwoordstijd werkt op dezelfde manier.

Voorbeelden in context

Engels	Nederlandse vertaling	Toelichting
If it rains, I'll stay home.	Als het regent, blijf ik thuis.	Mogelijke weerssituatie met will.
If you study hard, you'll pass.	Als je hard studeert, zul je slagen.	Een waarschijnlijk gevolg.
We'll order pizza if nobody wants to cook.	We bestellen pizza als niemand wil koken.	De hoofdzin staat voorop; geen komma.
If Ella doesn't hurry, she'll miss her flight.	Als Ella niet opschiet, mist ze haar vlucht.	Ontkenning in de voorwaarde.
If the shop is closed, we won't wait.	Als de winkel dicht is, wachten we niet.	Ontkenning in het gevolg.
I won't go unless you come.	Ik ga niet, tenzij jij meegaat.	Unless betekent hier if you don't come.
Unless we book today, the tickets will cost more.	Als we niet vandaag boeken, zullen de kaartjes duurder zijn.	Noodzakelijke voorwaarde.
If you see her, can you tell her?	Als je haar ziet, kun je het haar dan zeggen?	Verzoek met can in plaats van will.
If you need a lift, I can pick you up.	Als je vervoer nodig hebt, kan ik je ophalen.	Aanbod of mogelijkheid met can.
If we finish early, we might have dinner together.	Als we vroeg klaar zijn, gaan we misschien samen eten.	Minder zeker gevolg met might.
If your headache continues, you should see a doctor.	Als je hoofdpijn aanhoudt, moet je naar een arts gaan.	Advies met should.
If the alarm goes off, leave the building immediately.	Als het alarm afgaat, verlaat dan onmiddellijk het gebouw.	Instructie in de gebiedende wijs.
When the guests arrive, we'll serve dinner.	Wanneer de gasten aankomen, serveren we het eten.	Hun komst wordt verwacht.
I'll send you the file as soon as I finish it.	Ik stuur je het bestand zodra ik het af heb.	Tegenwoordige tijd na as soon as.

Veelgemaakte fouten

Will gebruiken na if

• Onjuist: If it will rain tomorrow, we'll cancel the picnic.
• Juist: If it rains tomorrow, we'll cancel the picnic.
• Waarom: In een gewone voorwaarde gebruikt het Engels na if de tegenwoordige tijd, ook als tomorrow duidelijk naar de toekomst verwijst.

De derde persoon enkelvoud vergeten

• Onjuist: If she arrive early, she'll call us.
• Juist: If she arrives early, she'll call us.
• Waarom: De vorm na if is echt present simple. Bij he, she en it krijgt het werkwoord daarom meestal een -s.

Would gebruiken voor een reële voorwaarde

• Onjuist: If I have time tonight, I would help you.
• Juist: If I have time tonight, I will help you.
• Waarom: Voor een concrete, reële mogelijkheid past de first conditional. Would hoort in het basispatroon van de second conditional: If I had more time, I would help you. Daarmee klinkt de situatie denkbeeldiger of minder waarschijnlijk.

Een dubbele ontkenning na unless maken

• Onjuist: Unless you don't hurry, you'll miss the bus.
• Juist: Unless you hurry, you'll miss the bus.
• Waarom: Unless bevat de betekenis “als niet” al. Voeg niet automatisch nog don't toe.

Nederlandse woordvolgorde overnemen

• Onjuist: If we leave now, will we catch the train.
• Juist: If we leave now, we will catch the train.
• Waarom: Een vooropgeplaatste bijzin veroorzaakt in het Engels geen omkering in de hoofdzin. Alleen een echte vraag heeft will we ...?

If en when als volledige synoniemen behandelen

• Minder passend: If I turn 40 next year, I'll have a party.
• Natuurlijk: When I turn 40 next year, I'll have a party.
• Waarom: Als die verjaardag zeker komt, drukt when dat beter uit. Met if lijkt zelfs het bereiken van die verjaardag onzeker.

Gebruiksnotities

In alledaags Engels klinkt de verkorte vorm met 'll meestal natuurlijker dan de volle vorm will: If you're free, I'll call you tonight. De volle vorm kan nadruk krijgen, bijvoorbeeld in een stellige belofte: I will help you if you ask me. In formele teksten zijn beide vormen mogelijk, al worden samentrekkingen soms vermeden.

De first conditional zegt niet dat het gevolg absoluut zeker is. De keuze van het modale werkwoord laat zien hoe de spreker het gevolg inschat. Will presenteert het als de normale of verwachte uitkomst; might houdt nadrukkelijk een slag om de arm; can wijst vaak op een mogelijkheid of vermogen; should geeft advies.

Het Nederlands vertaalt Engels will niet altijd het natuurlijkst met zullen. If you press this button, the machine will stop kan prima worden “Als je op deze knop drukt, stopt de machine.” Kijk dus naar de functie van de hele zin en vertaal niet woord voor woord.

If kan zowel aan het begin als midden in de zin staan. De beginpositie legt vaak iets meer nadruk op de voorwaarde. In gesprekken kun je bovendien alleen de voorwaarde noemen wanneer het gevolg uit de situatie duidelijk is: If you have a minute ... Dat is een beleefde, onvolledige inleiding tot een verzoek, maar niet het volledige basispatroon dat je eerst moet leren.

Verder dan de basis

Andere tegenwoordige vormen in de voorwaarde

De eenvoudige B1-regel luidt if + present simple, maar “tegenwoordige tijd” kan in rijkere contexten ook een andere tegenwoordige vorm omvatten. De present continuous (de vorm am/is/are + werkwoord op -ing) benadrukt een activiteit die bezig is of al geregeld is:

• If you're working late tonight, I'll bring you dinner.

De present perfect (de vorm have/has + voltooid deelwoord) legt nadruk op voltooiing vóór het toekomstige gevolg:

• If you've finished by six, we'll go out for dinner.

Je hoeft deze varianten niet als aparte formules te onthouden. Het kernprincipe blijft dat een normale toekomstige voorwaarde na if geen toekomstsvorm met will nodig heeft.

Wanneer will toch na if kan staan

De regel “nooit will na if” is een nuttige beginnersregel, maar niet absoluut. Will kan voorkomen als het niet simpelweg toekomst uitdrukt, maar bereidheid, een beleefd verzoek of hardnekkig gedrag:

• If you'll wait here, the manager will see you shortly. — Als u bereid bent hier te wachten.
• If you will keep interrupting, we won't finish on time. — Als je per se blijft onderbreken.

Dit zijn gevorderde toepassingen. Voor een neutrale toekomstige voorwaarde blijft If you wait here ... de veilige en gewone vorm.

First conditional tegenover second conditional

Het verschil gaat niet alleen over tijd, maar vooral over hoe de spreker de situatie voorstelt.

Type	Patroon	Voorbeeld	Interpretatie
first conditional	if + tegenwoordige tijd, will + basisvorm	If I get the job, I'll move to Leeds.	De baan krijgen is een reële mogelijkheid.
second conditional	if + verleden tijd, would + basisvorm	If I got the job, I'd move to Leeds.	De situatie wordt denkbeeldiger of minder waarschijnlijk voorgesteld.

De grens is niet wiskundig. Twee sprekers kunnen dezelfde kans anders presenteren. Met de keuze laat je vooral jouw houding tegenover de mogelijkheid horen.

Voorwaarden zonder if

Soms geven woorden als provided (that), providing (that), as long as en on condition that een voorwaarde aan:

• You can borrow the car as long as you drive carefully.
• We'll approve the plan provided that the costs stay within budget.

As long as is gangbaar en betekent hier “op voorwaarde dat”. Provided that en on condition that klinken formeler. Ook bij deze uitdrukkingen staat voor een toekomstige voorwaarde doorgaans een tegenwoordige vorm.

Oefentips

1. Maak tweedelige kaartjes. Schrijf vijf alledaagse voorwaarden op, zoals If I finish work early ..., en bedenk telkens een logisch gevolg met will, might, can of een gebiedende wijs. Zo oefen je betekenis én vorm.
2. Vergelijk if, unless en when. Herschrijf If you don't book now, you'll pay more als Unless you book now, you'll pay more. Vraag daarna of when mogelijk is en wat dat aan zekerheid verandert.
3. Controleer in drie stappen. Zoek in je eigen tekst eerst de voorwaarde, controleer dan of er na if onnodig will staat, en kijk ten slotte naar de -s bij he, she en it. Lees de zin hardop met de natuurlijke verkortingen I'll, you'll en won't.

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Toekomst met will — herhaal de vorm en het gebruik van will + basisvorm.
• Volgende stap: Second conditional — vergelijk reële mogelijkheden met denkbeeldige of minder waarschijnlijke situaties.