De lijdende vorm in het Frans

Overzicht

De lijdende vorm (voix passive) gebruik je wanneer het onderwerp de handeling ondergaat in plaats van uitvoert. In het Frans wordt de lijdende vorm gevormd met être + voltooid deelwoord. Het agens (de uitvoerder) wordt aangeduid met par (door), soms met de.

De lijdende vorm is in het Frans minder frequent dan in het Nederlands en Engels. Fransen geven vaak de voorkeur aan actieve constructies met on of reflectieve constructies. Toch is de lijdende vorm onmisbaar in formele en schriftelijke teksten.

Hoe het werkt

Structuur: Onderwerp + être (in de gewenste tijd) + deelwoord (stemt overeen) + par + agens

Actief	Lijdend
Le chat mange la souris.	La souris est mangée par le chat.
Il construit la maison.	La maison est construite par lui.

Het deelwoord stemt altijd overeen met het onderwerp:

• La lettre est écrite. (vrouwelijk enkelvoud)
• Les livres sont vendus. (mannelijk meervoud)

In verschillende tijden:

Tijd	Voorbeeld	Vertaling
Présent	La lettre est écrite.	De brief wordt geschreven.
Passé composé	La lettre a été écrite.	De brief is geschreven.
Imparfait	La lettre était écrite.	De brief werd geschreven.
Futur	La lettre sera écrite.	De brief zal worden geschreven.

Voorbeelden in context

Frans	Nederlands	Opmerking
La lettre est écrite par Marie.	De brief wordt geschreven door Marie.	présent
Le film a été réalisé en 2020.	De film is gemaakt in 2020.	passé composé
Cette maison a été construite en 1900.	Dit huis werd gebouwd in 1900.	passé composé
Le gâteau sera mangé demain.	De taart zal morgen worden gegeten.	futur
Les voleurs ont été arrêtés.	De dieven zijn gearresteerd.	passé composé
Cette règle est respectée par tous.	Deze regel wordt door iedereen gerespecteerd.	algemeen
Il a été blessé dans un accident.	Hij is gewond geraakt bij een ongeluk.	persoon
Les résultats seront annoncés demain.	De resultaten worden morgen bekendgemaakt.	futur

Veelgemaakte fouten

Deelwoord niet laten overeenstemmen

• Fout: La maison est construit.
• Correct: La maison est construite.
• Waarom: Het deelwoord stemt overeen met het onderwerp van de lijdende zin.

Par en de verwisselen

• Opmerking: Par is het meest gebruikelijk. De gebruik je bij werkwoorden die gevoelens of toestanden uitdrukken: Il est aimé de tous. (Iedereen houdt van hem.) maar Il est respecté par ses collègues.

Gebruiksnotities

In informele spreektaal kun je de actieve zin met on often equivalente zijn: On a construit cette maison en 1900. is informeler dan de lijdende vorm.

Oefentips

1. Zet actieve zinnen om in lijdende zinnen en omgekeerd: Le chien mord l'homme → L'homme est mordu par le chien.
2. Let op de tijdsvorm van être — die bepaalt wanneer de handeling plaatsvond.
3. Maak zinnen over bekende gebouwen, films of boeken in de lijdende vorm.

Verwante concepten

• Vereiste: Être (zijn) — hulpwerkwoord
• Vereiste: Passé composé — deelwoord
• Volgende stappen: Causatieve constructie — faire + infinitief