De lijdende vorm in het Engels

Kort gezegd

De Engelse lijdende vorm maak je met een vorm van be plus het voltooid deelwoord: The door is closed en The letter was sent. Je gebruikt deze vorm als de handeling of degene die iets ondergaat belangrijker is dan de uitvoerder. Wil je de uitvoerder toch noemen, dan gebruik je meestal by: The book was written by Orwell.

Overzicht

In een actieve zin voert het onderwerp (wie of wat de handeling verricht) iets uit: The chef prepares the meal. In een lijdende of passieve zin staat juist de persoon of zaak die de handeling ondergaat voorop: The meal is prepared by the chef. Dat zinsdeel was in de actieve zin het lijdend voorwerp (wie of wat de handeling ondergaat), maar wordt in de passieve zin het onderwerp.

De Engelse term is passive voice. De kern bestaat altijd uit be + past participle: een vorm van be plus het voltooid deelwoord (de werkwoordsvorm zoals made, written of opened). Het werkwoord be draagt de tijd; het voltooid deelwoord blijft gelijk. Daardoor kun je dezelfde basisregel in het heden, verleden, de toekomst en voltooide tijden toepassen.

Op B1-niveau is vooral belangrijk dat je de gewone vormen herkent en zelf gebruikt: is made, was made, will be made en has been made. De passive voice komt veel voor in nieuws, instructies, zakelijke teksten en beschrijvingen van processen. Ook in alledaagse taal is hij normaal wanneer niet bekend of niet relevant is wie iets deed: My bike was stolen.

Hoe werkt het?

Van actief naar passief

Vergelijk deze twee zinnen:

• Actief: Someone cleaned the room. — Iemand maakte de kamer schoon.
• Passief: The room was cleaned. — De kamer werd schoongemaakt.

Je vormt de passieve zin in drie stappen:

1. Zet het lijdend voorwerp van de actieve zin vooraan: the room.
2. Zet be in dezelfde werkwoordstijd als het actieve werkwoord: cleaned (verleden) → was.
3. Voeg het voltooid deelwoord van het hoofdwerkwoord toe: cleaned.

De uitvoerder, ook wel de handelende persoon of zaak, kan verdwijnen. Is die informatie wel belangrijk, voeg dan by + uitvoerder toe: The room was cleaned by Sam.

Niet iedere actieve zin heeft een bruikbare passieve variant. Er moet normaal gesproken een lijdend voorwerp zijn. Van The baby slept kun je dus niet een gewone passieve zin maken: sleep heeft hier niets dat de handeling ondergaat.

De basisformule

Functie	Patroon	Voorbeeld
Bevestigend	onderwerp + vorm van be + voltooid deelwoord	The gate is locked.
Ontkennend	onderwerp + vorm van be + not + voltooid deelwoord	The gate is not locked.
Vraag	vorm van be + onderwerp + voltooid deelwoord	Is the gate locked?
Met uitvoerder	onderwerp + be + voltooid deelwoord + by + uitvoerder	The gate was locked by the guard.

Bij regelmatige werkwoorden eindigt het voltooid deelwoord meestal op -ed: cleaned, delivered, painted. Onregelmatige vormen moet je leren: write–written, make–made, take–taken, send–sent. Gebruik niet automatisch de verleden tijd: het is was written, niet was wrote.

De belangrijkste tijden

Alleen be verandert van tijd. In langere vormen kunnen er meerdere hulpwerkwoorden staan (werkwoorden die samen tijd of aspect uitdrukken), maar het hoofdwerkwoord blijft een voltooid deelwoord.

Tijd of vorm	Passief patroon	Voorbeeld	Nederlandse betekenis
Tegenwoordige tijd	am/is/are + participle	The rooms are cleaned daily.	De kamers worden dagelijks schoongemaakt.
Verleden tijd	was/were + participle	The rooms were cleaned yesterday.	De kamers werden gisteren schoongemaakt.
Tegenwoordige duurvorm	am/is/are being + participle	The room is being cleaned.	De kamer wordt nu schoongemaakt.
Verleden duurvorm	was/were being + participle	The road was being repaired.	De weg werd op dat moment gerepareerd.
Voltooid tegenwoordige tijd	has/have been + participle	The work has been finished.	Het werk is afgerond.
Voltooid verleden tijd	had been + participle	The tickets had been sold.	De kaartjes waren verkocht.
Toekomst	will be + participle	The results will be announced.	De resultaten zullen bekendgemaakt worden.
Modaal werkwoord	modal + be + participle	The form must be signed.	Het formulier moet worden ondertekend.

Let op het verschil tussen being en been. Being hoort bij een handeling die bezig is: is being painted. Been hoort bij een voltooide tijd: has been painted.

Overeenkomst met het onderwerp

Be past zich aan het onderwerp aan:

• The package is delivered at noon.
• The packages are delivered at noon.
• The package was delivered yesterday.
• The packages were delivered yesterday.

Het voltooid deelwoord verandert niet. Engels kent hier dus geen uitgang voor enkelvoud of meervoud.

Wanneer noem je de uitvoerder met by?

Laat de uitvoerder weg als die onbekend, vanzelfsprekend of onbelangrijk is:

• My wallet was stolen. — De dader is onbekend.
• The suspect was arrested. — Dat de politie dit deed, spreekt meestal vanzelf.
• Breakfast is served from seven. — De service en het tijdstip zijn relevant, niet de medewerker.

Gebruik by als de identiteit van de uitvoerder wezenlijke informatie geeft:

• The novel was written by Toni Morrison.
• The decision was approved by the board.

Gebruik with voor een instrument of materiaal, niet voor de uitvoerder: The window was broken by a child with a stone. Het kind is de uitvoerder; de steen is het middel.

Voorbeelden in context

Engels	Nederlands	Toelichting
English is spoken here.	Hier wordt Engels gesproken.	Tegenwoordige tijd; de sprekers zijn niet belangrijk.
The letter was sent yesterday.	De brief werd gisteren verstuurd.	Verleden tijd.
The house is being painted.	Het huis wordt op dit moment geschilderd.	De handeling is nu bezig.
The book was written by Orwell.	Het boek is door Orwell geschreven.	De schrijver is relevante informatie.
These phones are made in Korea.	Deze telefoons worden in Korea gemaakt.	Beschrijving van productie.
My bicycle was stolen last night.	Mijn fiets is vannacht gestolen.	De dader is onbekend.
Dinner will be served at eight.	Het avondeten wordt om acht uur geserveerd.	Toekomstige handeling.
The documents have already been checked.	De documenten zijn al gecontroleerd.	Het resultaat is nu relevant.
The road was being repaired when we arrived.	De weg werd gerepareerd toen we aankwamen.	Handeling die toen bezig was.
This medicine must be kept in the fridge.	Dit geneesmiddel moet in de koelkast worden bewaard.	Passief na een modaal werkwoord.
Are credit cards accepted here?	Worden hier creditcards geaccepteerd?	Vraag; are staat vóór het onderwerp.
The meeting has not been cancelled.	De vergadering is niet geannuleerd.	Ontkenning in een voltooide tijd.
The window was broken by a ball.	Het raam werd door een bal gebroken.	De oorzaak wordt met by genoemd.
Your order is being prepared.	Je bestelling wordt klaargemaakt.	Veelgebruikte statusmelding.

Veelgemaakte fouten

Be vergeten

• Onjuist: The room cleaned every day.
• Juist: The room is cleaned every day.
• Waarom: Een Engelse passieve vorm heeft een vorm van be nodig. Het voltooid deelwoord kan niet alleen als persoonsvorm dienen.

De verkeerde vorm na be gebruiken

• Onjuist: The book was wrote in 1949.
• Juist: The book was written in 1949.
• Waarom: Na be staat het voltooid deelwoord, niet de gewone verleden tijd. Bij onregelmatige werkwoorden verschillen die vaak: wrote tegenover written.

Been en being verwisselen

• Onjuist: The house is been painted now.
• Juist: The house is being painted now.
• Waarom: Being geeft hier een lopende handeling aan. Gebruik been na has, have of had: The house has been painted.

De Nederlandse tijd letterlijk overnemen

• Onjuist: My bike is stolen yesterday.
• Juist: My bike was stolen yesterday.
• Waarom: Yesterday verwijst naar een afgesloten moment in het verleden, dus gebruikt het Engels de past simple. Het Nederlands zegt heel natuurlijk “Mijn fiets is gisteren gestolen”, maar het Engelse is past daar niet.

By te vaak toevoegen

• Minder natuurlijk: The thief was arrested by the police at noon.
• Natuurlijker: The thief was arrested at noon.
• Waarom: Als de uitvoerder vanzelf spreekt en niets nieuws toevoegt, laat het Engels de by-groep meestal weg.

Een werkwoord zonder lijdend voorwerp passief maken

• Onjuist: The station was arrived at six.
• Juist: The train arrived at the station at six.
• Waarom: In deze betekenis heeft arrive geen lijdend voorwerp dat onderwerp van een passieve zin kan worden.

Gebruiksnotities

Engels en Nederlands kiezen niet altijd dezelfde tijd

De bouw lijkt sterk op het Nederlands: Engels gebruikt be + voltooid deelwoord, terwijl het Nederlands vaak worden of zijn + voltooid deelwoord gebruikt. Toch lopen de tijden niet één op één gelijk. Nederlands gebruikt vaak een voltooide vorm waar Engels een gewone verleden tijd kiest: “De brief is gisteren verstuurd” wordt doorgaans The letter was sent yesterday.

Voor een handeling die nu bezig is, maakt het Engels het verloop expliciet met being: The kitchen is being renovated. Het Nederlandse “De keuken wordt verbouwd” kan afhankelijk van de context zowel een lopend proces als een algemenere mededeling zijn. Voeg in het Engels being toe wanneer “op dit moment bezig” de bedoeling is.

Passief is niet automatisch formeel

In rapporten, wetenschap, nieuws en officiële instructies is de passive voice handig omdat het proces of resultaat centraal staat: The samples were stored at 5°C. Maar ook alledaagse zinnen als I was invited to a party en Our flight was cancelled zijn volkomen natuurlijk.

Een tekst met veel passieve zinnen kan wel afstandelijk of omslachtig klinken. Als duidelijk is wie handelt en die persoon belangrijk is, is actief vaak directer: We will email you tomorrow klinkt persoonlijker dan You will be emailed tomorrow.

Handeling of toestand?

Een combinatie van be + voltooid deelwoord kan soms een toestand beschrijven in plaats van een handeling:

• The shop is closed at six. kan betekenen dat de winkel om zes uur wordt gesloten.
• The shop is closed. kan eenvoudig de toestand “de winkel is dicht” beschrijven.

De context maakt het verschil. Wil je benadrukken dat iets op dit moment gebeurt, dan helpt de duurvorm: The shop is being closed.

Voorzetselwerkwoorden blijven bij elkaar

Bij een werkwoord met een vast voorzetsel blijft dat voorzetsel in de passieve zin staan:

• Everyone laughed at his hat. → His hat was laughed at.
• They have dealt with the complaint. → The complaint has been dealt with.

Laat at of with niet weg; het hoort bij de werkwoordelijke combinatie.

Verder dan de basis

Twee voorwerpen

Sommige werkwoorden, zoals give, send, offer en tell, kunnen twee voorwerpen hebben. Dan zijn soms twee passieve vormen mogelijk:

• They gave Maya a prize.
• Maya was given a prize.
• A prize was given to Maya.

De eerste passieve variant is in het Engels vaak heel natuurlijk. Dit onderwerp wordt uitgebreider behandeld bij de gevorderde passieve constructies.

Passief met get

In informele taal kan get + voltooid deelwoord een verandering of onverwachte gebeurtenis benadrukken: He got hurt of My phone got stolen. Deze vorm klinkt meestal minder neutraal dan be + voltooid deelwoord en komt vooral in gesprekken voor. Gebruik voor formele en neutrale teksten liever be.

Have something done

In I had my laptop repaired betekent de vorm niet dat de laptop iets deed. De spreker regelde dat iemand anders de reparatie uitvoerde. Dit is een causatieve constructie (een vorm waarmee je zegt dat je iets laat doen), geen gewone basispassief, maar hij lijkt er qua voltooid deelwoord op.

Onpersoonlijke rapportage

Formele teksten gebruiken patronen als It is believed that… en He is said to live abroad. Daarmee presenteert de schrijver informatie zonder de bron centraal te zetten. Zulke constructies zijn nuttig om te herkennen, maar horen bij gevorderd gebruik.

Oefentips

1. Maak actieve en passieve paren. Neem vijf zinnen met een duidelijk lijdend voorwerp, bijvoorbeeld The company delivers the parcels, en verander ze in The parcels are delivered by the company. Laat daarna de by-groep weg als die niet nodig is.
2. Oefen één werkwoord door meerdere tijden heen. Schrijf bijvoorbeeld is repaired, was repaired, is being repaired, has been repaired, will be repaired en maak bij elke vorm een korte zin. Zo zie je dat alleen de vorm rond het vaste deelwoord verandert.
3. Let op echte teksten. Zoek in nieuwsberichten, productinformatie of statusmeldingen naar is/are/was/were/been/being + voltooid deelwoord. Vraag steeds: wie of wat staat centraal, en waarom is de uitvoerder wel of niet genoemd?

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Regelmatige werkwoorden in de past simple — helpt bij regelmatige vormen op -ed en bij het verschil tussen verleden tijd en voltooid deelwoord.
• Volgende stap: Gevorderde passieve constructies — behandelt onder meer twee voorwerpen, get + past participle en have something done.