Gevorderde passiefconstructies in het Engels

Kort gezegd

Bij Engelse werkwoorden met twee objecten kunnen vaak twee passieve zinnen ontstaan: They gave me a key wordt I was given a key of A key was given to me. Met have/get + object + past participle zeg je dat je iets door iemand laat doen, terwijl get + past participle ook een gebeurtenis of verandering kan beschrijven: The window got broken.

Overzicht

Het gewone passief ken je waarschijnlijk al: Someone repaired the roof wordt The roof was repaired. Het onderwerp van de passieve zin is niet degene die handelt, maar degene of datgene dat de handeling ondergaat. Op B2-niveau komen daar drie veelgebruikte patronen bij: het passief bij werkwoorden met twee objecten, de constructie have/get something done, en het zogenoemde get-passief.

Deze patronen lijken soms op Nederlandse zinnen met worden, krijgen of laten, maar de overeenkomst is niet volledig. I was given a key vertaal je natuurlijk met ‘Ik kreeg een sleutel’, niet woord voor woord met ‘Ik werd een sleutel gegeven’. Omgekeerd wordt Nederlands laten in het Engels vaak have of get, niet let. Juist zulke verschillen maken dit onderwerp belangrijk voor Nederlandstaligen.

Een paar termen helpen bij de uitleg. Het onderwerp is wie of wat centraal staat in de zin. Een direct object of lijdend voorwerp is wie of wat de handeling rechtstreeks ondergaat; een indirect object of meewerkend voorwerp is meestal de ontvanger. Het past participle (voltooid deelwoord) is hier een vorm als given, repaired, sent of broken.

Hoe werkt het?

1. Het passief bij twee objecten

Sommige Engelse werkwoorden kunnen in de actieve zin zowel een ontvanger als een zaak hebben:

onderwerp + werkwoord + ontvanger + zaak

The company offered Maya a job.

Bij veel van deze werkwoorden kan elk object het onderwerp van een passieve zin worden.

Actief	Passief met ontvanger als onderwerp	Passief met zaak als onderwerp
They gave me a present.	I was given a present.	A present was given to me.
The company offered Maya a job.	Maya was offered a job.	A job was offered to Maya.
Someone asked us a difficult question.	We were asked a difficult question.	A difficult question was asked of us.

Het eerste passief is vaak het natuurlijkst als de ontvanger een persoon is. Het tweede legt meer nadruk op de zaak. Daar staat gewoonlijk to voor de ontvanger: The documents were sent to us. Bij ask is in formeel taalgebruik of mogelijk: A question was asked of the minister. Veel sprekers kiezen eenvoudiger voor The minister was asked a question.

De tijd en vorm worden uitgedrukt door be; het voltooid deelwoord blijft hetzelfde:

Tijd of vorm	Patroon	Voorbeeld
tegenwoordige tijd	am/is/are + voltooid deelwoord	She is paid a fixed amount.
verleden tijd	was/were + voltooid deelwoord	We were shown the new office.
voltooid tegenwoordige tijd	have/has been + voltooid deelwoord	He has been promised a refund.
toekomst	will be + voltooid deelwoord	You will be sent a confirmation.
modaal werkwoord	modal + be + voltooid deelwoord	Guests must be given clear instructions.

Niet elk werkwoord met een persoon en een zaak staat beide passieven toe. Bij werkwoorden die in de actieve zin al to vereisen, kan de persoon meestal niet rechtstreeks onderwerp worden:

• They explained the procedure to me. → The procedure was explained to me.
• Niet: I was explained the procedure.

Dat geldt onder meer voor explain, describe, introduce, mention en vaak suggest. Leer dus niet alleen de betekenis van een werkwoord, maar ook het bijbehorende zinsbouwpatroon.

2. Have something done

Met have + object + past participle laat je weten dat iemand anders een dienst of handeling voor je uitvoert:

onderwerp + have in de juiste tijd + object + voltooid deelwoord

I had my car repaired. betekent dat ik de reparatie regelde of ervoor betaalde; het betekent normaal niet dat ik zelf de auto repareerde. Degene die het werk uitvoert, blijft meestal ongenoemd omdat die niet belangrijk of al duidelijk is.

Tijd of vorm	Voorbeeld	Betekenis
tegenwoordige tijd	I have my eyes tested every year.	Ik laat elk jaar mijn ogen testen.
verleden tijd	We had the kitchen painted.	We lieten de keuken schilderen.
doorgaande vorm	She is having her hair done.	Ze laat op dit moment haar haar doen.
toekomst	They will have the lock replaced.	Ze zullen het slot laten vervangen.
modaal werkwoord	You should have that tooth checked.	Je zou die tand moeten laten nakijken.

De vorm van have verandert dus mee met tijd en persoon; het voltooid deelwoord na het object verandert niet. Vergelijk:

• I repaired my bike. — ik deed het zelf.
• I had my bike repaired. — iemand anders deed het voor mij.
• I had repaired my bike before noon. — hier is had repaired de voltooid verleden tijd en deed ik het zelf; er staat geen object tussen had en repaired.

Have something done kan ook een onprettige ervaring beschrijven die je niet zelf hebt geregeld: She had her phone stolen. De context maakt duidelijk dat dit haar overkwam. Het Nederlands gebruikt dan bijvoorbeeld ‘Haar telefoon werd gestolen’ of ‘Ze is haar telefoon kwijtgeraakt door diefstal’, niet ‘Ze liet haar telefoon stelen’.

3. Get something done

Get + object + past participle kan eveneens ‘iets laten doen’ betekenen:

I need to get my passport renewed.

Dit patroon is meestal informeler dan have something done. Get suggereert vaak ook dat er moeite, initiatief of een bereikt resultaat bij komt kijken:

• We finally got the heating fixed. — het is na enige moeite gelukt.
• Can you get these forms signed today? — regel dat de formulieren vandaag worden ondertekend.

Verwar dit niet met get + persoon + to-infinitive (de hele werkwoordsvorm met to):

• I got the mechanic to check the brakes. — ik kreeg de monteur zover dat hij de remmen controleerde.
• I got the brakes checked. — ik regelde dat de remmen werden gecontroleerd.

In de eerste zin is the mechanic degene die handelt; in de tweede zin ondergaan the brakes de handeling.

4. Het get-passief

Bij het get-passief vervangt get een vorm van be:

onderwerp + get in de juiste tijd + past participle

• The window got broken.
• He got promoted last month.
• Don’t get caught.

Het get-passief klinkt vooral natuurlijk in gesprekken en informele teksten. Het vestigt vaak de aandacht op een gebeurtenis, verandering of gevolg. Het onderwerp is bovendien geregeld een persoon die enigszins betrokken was bij wat gebeurde: He got fired, They got lost, She got injured. Dat betekent niet automatisch dat die persoon schuld heeft.

Niet iedere combinatie met get + past participle is ondubbelzinnig passief. In get tired, get dressed en get married kan het deelwoord meer als een bijvoeglijk naamwoord werken en een nieuwe toestand aangeven. Voor praktisch taalgebruik is vooral de betekenis van belang: get benadrukt dat iemand of iets in een andere toestand terechtkomt.

Voorbeelden in context

Engels	Nederlands	Toelichting
I was told the news after the meeting.	Na de vergadering kreeg ik het nieuws te horen.	De ontvanger is onderwerp.
Each visitor is given a name badge.	Elke bezoeker krijgt een naambadge.	Natuurlijk Engels passief; Nederlands gebruikt vaak krijgen.
The final results will be sent to all candidates.	De definitieve uitslagen worden naar alle kandidaten gestuurd.	De zaak is onderwerp; de ontvanger volgt op to.
We have been promised a full refund.	Ons is een volledige terugbetaling beloofd.	Voltooid passief met twee objecten.
The new safety procedure was explained to us.	De nieuwe veiligheidsprocedure werd aan ons uitgelegd.	Niet: We were explained...
I had my car repaired before our holiday.	Ik liet mijn auto vóór onze vakantie repareren.	Een geregelde dienst.
She’s getting her hair done for the wedding.	Ze laat haar haar doen voor de bruiloft.	Informele causatieve constructie.
You should have your blood pressure checked.	Je zou je bloeddruk moeten laten controleren.	Advies met een modaal werkwoord.
We finally got the leaking tap fixed.	Eindelijk is het ons gelukt de lekkende kraan te laten repareren.	Get benadrukt resultaat of moeite.
He had his wallet stolen on the train.	Zijn portemonnee werd in de trein gestolen.	Ongewenste ervaring, niet bewust geregeld.
The window got broken during the storm.	Het raam ging tijdens de storm kapot.	Informeel passief met nadruk op de gebeurtenis.
Two employees got promoted this year.	Twee werknemers kregen dit jaar promotie.	Positieve verandering.
Be careful not to get locked out.	Pas op dat je jezelf niet buitensluit.	Veelgebruikte waarschuwing.
How did the documents get damaged?	Hoe zijn de documenten beschadigd geraakt?	Vraag naar het proces of de gebeurtenis.

Veelgemaakte fouten

Let gebruiken waar have of get nodig is

• Fout: I let my car repair.
• Goed: I had my car repaired.
• Waarom: Nederlands laten heeft meerdere functies. Engels let betekent ‘toestaan’: I let him use my car. Voor een geregelde dienst gebruik je have/get + object + voltooid deelwoord.

Het object op de verkeerde plaats zetten

• Fout: I had repaired my car by a mechanic.
• Goed: I had my car repaired by a mechanic.
• Waarom: In de causatieve constructie staat het object tussen have en het voltooid deelwoord. De foute zin klinkt eerder alsof je zelf al had gerepareerd.

Een onregelmatig voltooid deelwoord vergeten

• Fout: She got her photo took.
• Goed: She got her photo taken.
• Waarom: Na have/get gebruik je het past participle, niet de verleden tijd: take–took–taken, break–broke–broken.

Een verboden persoonlijk passief maken

• Fout: We were explained the new rules.
• Goed: The new rules were explained to us.
• Waarom: Explain neemt niet het patroon explain someone something. Daarom kan we hier niet rechtstreeks onderwerp van het passief worden.

Het get-passief overal gebruiken

• Minder passend: The contract got signed by both directors on 14 May.
• Beter in een formeel verslag: The contract was signed by both directors on 14 May.
• Waarom: Het get-passief is vaak informeel en gebeurtenisgericht. In zakelijke, wetenschappelijke of juridische teksten is het be-passief meestal neutraler.

Een nare gebeurtenis als bewuste opdracht vertalen

• Misleidend vertaald: He had his bike stolen = ‘Hij liet zijn fiets stelen.’
• Juiste betekenis in context: ‘Zijn fiets werd gestolen’ of ‘Hij kreeg te maken met diefstal van zijn fiets.’
• Waarom: Have + object + past participle kan ook zeggen wat iemand overkomt. Kennis van de wereld en de context bepalen de lezing.

Gebruiksnotities

Het persoonlijke passief, zoals I was told en She was offered, is in het Engels zeer gewoon. In het Nederlands kiezen we vaak voor krijgen, een onpersoonlijke zin (Mij werd verteld...) of een actieve formulering. Probeer een Engelse passieve zin daarom niet woord voor woord om te zetten.

Bij diensten is have neutraal en geschikt voor zowel gesproken als geschreven Engels. Get klinkt doorgaans gesprekstaalachtiger en legt geregeld nadruk op regelen of afronden. Where do you have your car serviced? vraagt neutraal naar de garage; I must get my car serviced klinkt alsof het op je actielijst staat.

Een handelende persoon kan met by worden toegevoegd: I had the photos taken by a professional. Doe dat alleen als die informatie ertoe doet. Bij have/get something done gaat het meestal juist om het resultaat, niet om de uitvoerder.

In Amerikaans en Brits Engels zijn alle drie de hoofdpatronen normaal. Afzonderlijke woordkeuzes kunnen verschillen, maar het grammaticale contrast tussen have, causatief get en het get-passief is niet uitsluitend aan één variant gebonden.

Verder dan de basis

Have versus get: geen absoluut verschil

Het registerverschil is een tendens, geen harde regel. Get it done by Friday komt veel voor op het werk en kan direct of resultaatgericht klinken. Have it done by Friday kan neutraler zijn, maar afhankelijk van toon en situatie ook als een opdracht klinken. Intonatie en context blijven belangrijk.

Get-passief en verantwoordelijkheid

Vergelijk He was arrested met He got arrested. Beide zijn passief. De tweede zin maakt van de arrestatie eerder een opvallende gebeurtenis in het verhaal en kan in sommige contexten suggereren dat zijn gedrag ertoe leidde. Die bijbetekenis is echter niet grammaticaal verplicht: A cyclist got injured by falling debris schuift geen schuld naar de fietser.

Toestand of gebeurtenis

Een vorm van be + past participle kan soms een toestand of een handeling beschrijven:

• The door was closed at six. — kan betekenen dat iemand hem om zes uur sloot, of dat hij toen dicht was.
• The door got closed at six. — wijst sterker op het moment waarop de deur dichtging.
• The door was already closed. — beschrijft meestal de toestand.

Ook have something done kan afhankelijk van het werkwoord een eindresultaat benadrukken. We need to have the report finished by noon betekent dat het rapport uiterlijk om twaalf uur af moet zijn; wie het precies afmaakt, is ondergeschikt.

Andere werkwoorden met twee objecten

Veelvoorkomende werkwoorden die een persoonlijk passief toelaten zijn give, tell, show, offer, teach, pay, promise, lend, send, award en ask. Toch verschilt natuurlijkheid per zin. She was sent an email is normaal; bij een lange of zware zaak klinkt A detailed explanation was sent to her soms overzichtelijker. Informatiestructuur — wat al bekend is en wat nieuw is — bepaalt mede welk onderwerp je kiest.

Op C1-niveau kom je daarnaast complexere passieven tegen, bijvoorbeeld He is believed to live abroad en The project is expected to be completed in June. Die horen bij een volgende stap en werken anders dan de drie patronen in dit artikel.

Oefentips

1. Maak drie versies van één boodschap. Begin met The garage repaired my car. Maak daarna My car was repaired en I had my car repaired. Leg hardop uit wie de handeling uitvoert en waarop elke zin de nadruk legt.
2. Leer werkwoorden met hun patroon. Noteer bijvoorbeeld give someone something, maar explain something to someone. Zet er meteen een mogelijke passieve zin naast: Someone was given something tegenover Something was explained to someone.
3. Luister gericht naar have en get. Verzamel uit gesprekken, podcasts of series voorbeelden als get it fixed, had my hair cut en got hurt. Bepaal telkens: was het geregeld, overkwam het iemand, of veranderde er vooral een toestand?

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: De lijdende vorm — herhaal de basis met be + past participle voordat je deze patronen oefent.
• Volgende stap: Complexe passiefconstructies — behandelt onder meer rapportageconstructies zoals He is believed to....