Rangtelwoorden in het Duits

Overzicht

Rangtelwoorden geven een volgorde of rangschikking aan: eerste, tweede, derde, enzovoort. In het Duits vorm je de meeste rangtelwoorden door -t toe te voegen aan het grondgetal (voor 2–19) of -st (voor 20 en hoger). Vervolgens krijgt het rangtelwoord een adjectiefuitgang afhankelijk van zijn functie in de zin.

Rangtelwoorden gebruik je bij data, volgorden, rangschikkingen en sportresultaten.

Hoe het werkt

Vorming

Regel	Voorbeeld
2–19: grondgetal + -t	zwei → zweit-
20+: grondgetal + -st	zwanzig → zwanzigst-

Onregelmatige vormen:

Getal	Rangtelwoord
1	erst-
3	dritt-
7	siebt-
8	acht- (geen extra t)

Adjectiefuitgang toevoegen: am ersten Mai — op 1 mei (datief, mannelijk) der zweite Platz — de tweede plaats (nominatief, mannelijk)

Data schrijven

In tekst: Heute ist der 5. (fünfte) April. Als getal: am 15.03. (= am fünfzehnten März)

Voorbeelden in context

Duits	Nederlands	Opmerking
Ich bin am ersten März geboren.	Ik ben op 1 maart geboren.	Datum, datief
Er hat den zweiten Platz gewonnen.	Hij heeft de tweede plaats gewonnen.	Accusatief
Das ist mein dritter Versuch.	Dit is mijn derde poging.	Nominatief
Wir haben am zwanzigsten Hochzeit.	Wij hebben op de twintigste een bruiloft.	Datum
Sie wohnt im dritten Stock.	Zij woont op de derde verdieping.	Datief
Der erste Eindruck zählt.	De eerste indruk telt.	Vaste uitdrukking
Heute ist der fünfte.	Vandaag is het de vijfde.	Zelfstandig gebruikt
Er wurde dritter.	Hij werd derde.	Sportresultaat
Das zweite Kapitel ist interessant.	Het tweede hoofdstuk is interessant.	Onzijdig
Am dreißigsten September ist Abgabe.	Op dertig september is de inleverdatum.	Datum

Veelgemaakte fouten

Onregelmatige vormen vergeten

• Fout: der zweit, der drit
• Correct: der zweite, der dritte
• Waarom: Eerst- en dritt- zijn onregelmatig. Ze moeten apart worden geleerd.

Adjectiefuitgang vergeten

• Fout: am erst Mai
• Correct: am ersten Mai
• Waarom: Rangtelwoorden als bijvoeglijk naamwoord krijgen altijd een adjectiefuitgang.

Oefentips

1. Leer de onregelmatige vormen (erst-, dritt-, siebt-) apart.
2. Oefen data uitspreken: noem elke dag de datum in het Duits.
3. Schrijf de eerste tien rangtelwoorden op en leer ze als woordenschat.

Verwante concepten

• Vereiste: Getallen en tijden — de grondgetallen
• Volgende stappen: Bijvoeglijke naamwoorden na bepaalde lidwoorden — adjectiefuitgangen