Het Condizionale Passato in het Italiaans

Overzicht

Het condizionale passato (voltooid conditionalis) is de manier om te zeggen "had/zou hebben gedaan". Je gebruikt het voor hypothetische situaties in het verleden, voor onvervulde wensen of verwachtingen, en ook voor de toekomst vanuit het perspectief van het verleden ("de toekomst in het verleden").

De vorming is eenvoudig: condizionale presente van avere of essere + voltooid deelwoord. Dit is de directe voltooid tegenhanger van het condizionale presente.

Hoe het werkt

Vorming

Condizionale van avere/essere + voltooid deelwoord

Met avere:

Persoon	avere + deelwoord
io	avrei parlato
tu	avresti parlato
lui/lei	avrebbe parlato
noi	avremmo parlato
voi	avreste parlato
loro	avrebbero parlato

Met essere:

Persoon	essere + deelwoord
io	sarei andato/a
tu	saresti andato/a
lui/lei	sarebbe andato/a
noi	saremmo andati/e
voi	sareste andati/e
loro	sarebbero andati/e

Gebruik 1: Hypothetisch verleden (tegenfeitelijk)

Dingen die niet zijn gebeurd maar hadden kunnen gebeuren:

• Sarei venuto, ma ero malato. — Ik zou zijn gekomen, maar ik was ziek.
• L'avrei comprato, ma costava troppo. — Ik had het gekocht, maar het was te duur.

Gebruik 2: Kritiek of verwijt (dovere, potere)

Avrebbe dovuto (had moeten), avresti potuto (had kunnen):

• Avrebbe dovuto chiamare. — Hij had moeten bellen.
• Avresti potuto dirmelo prima! — Je had het me eerder kunnen zeggen!
• Non avresti dovuto farlo. — Je had dat niet moeten doen.

Gebruik 3: Toekomst in het verleden

Wanneer je vanuit een verleden perspectief over de toekomst praat:

• Ha detto che sarebbe arrivato alle tre. — Hij zei dat hij om drie uur zou aankomen.
• Sapevo che avresti capito. — Ik wist dat jij het zou begrijpen.
• Mi aveva promesso che sarebbe venuto. — Hij had me beloofd dat hij zou komen.

Gebruik 4: Hoofdzin van derde conditie

In combinatie met het congiuntivo trapassato:

• Se avessi saputo, sarei venuto. — Als ik het had geweten, was ik gekomen.

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
Sarei venuto, ma ero malato.	Ik zou zijn gekomen, maar ik was ziek.	hypothetisch verleden
Avrebbe dovuto chiamare.	Hij had moeten bellen.	verwijt
Avresti potuto dirmelo prima!	Je had het me eerder kunnen zeggen!	verwijt
Ha detto che sarebbe arrivato alle tre.	Hij zei dat hij om drie uur zou aankomen.	toekomst in verleden
L'avrei fatto io, se potevo.	Ik had het gedaan, als ik kon.	hypothetisch
Sapevo che avresti capito.	Ik wist dat jij het zou begrijpen.	toekomst in verleden
Non avremmo dovuto aspettare.	We hadden niet hoeven wachten.	verwijt
Avrebbe preferito rimanere.	Hij had er de voorkeur aan gegeven te blijven.	hypothetisch
Se avessi studiato, avresti passato.	Als je had gestudeerd, zou je geslaagd zijn.	derde conditie
Mi aveva detto che sarebbe partita.	Ze had me gezegd dat ze zou vertrekken.	toekomst in verleden

Veelgemaakte fouten

Condizionale presente voor verleden hypothetisch

• Fout: Verrei, ma ero malato. (heden conditionalis bij verleden situatie)
• Correct: Sarei venuto, ma ero malato.
• Waarom: Als de hypothetische situatie in het verleden ligt, gebruik je het condizionale passato.

Condizionale passato in de se-bijzin

• Fout: Se sarei venuto, l'avrei visto.
• Correct: Se fossi venuto, l'avrei visto.
• Waarom: In de se-bijzin gebruik je het congiuntivo trapassato, nooit het condizionale (passato of presente).

Deelwoord niet buigen bij essere

• Fout: Sarebbe venuto (als het onderwerp een vrouw is)
• Correct: Sarebbe venuta.
• Waarom: Bij essere-werkwoorden buigt het deelwoord mee met het onderwerp.

Gebruiksnotities

Het condizionale passato voor de "toekomst in het verleden" is een kenmerk van de discorso indiretto (indirecte rede): wanneer je rapporteert wat iemand in het verleden zei over de toekomst, gebruik je het condizionale passato waar de originele spreker de toekomende tijd gebruikte.

Direct: "Verrò domani." (Ik kom morgen.) Indirect: Ha detto che sarebbe venuto il giorno dopo. (Hij zei dat hij de volgende dag zou komen.)

Oefentips

1. Maak zinnen over dingen die je had willen doen maar niet deed: Avrei voluto andare a Roma, ma...
2. Oefen verwijten met avrebbe dovuto / avresti potuto / non avreste dovuto — dit is heel gangbaar in dagelijkse gesprekken.
3. Oefen de transformatie van directe naar indirecte rede: herschrijf zinnen van de tegenwoordige tijd naar het verleden en vervang toekomstige tijden door condizionale passato.

Verwante concepten

• Vereiste: Condizionale presente — de condizionale in de tegenwoordige tijd
• Volgende stappen: Toekomst in het verleden — diepere behandeling
• Volgende stappen: Irreële voorwaardelijke zinnen — de derde conditie volledig