Getallen en kloktijd in het Vietnamees

In het kort

Vietnamese telwoorden veranderen niet van vorm. Je bouwt getallen regelmatig op met mười (tien), mươi (tigtal) en trăm (honderd), maar let op mốt, tư en lăm in bepaalde samengestelde getallen. Voor kloktijd zet je het getal vóór giờ: ba giờ is drie uur; met mấy giờ vraag je hoe laat het is en met bao nhiêu vraag je naar een hoeveelheid of prijs.

Overzicht

Getallen heb je vanaf A1 voortdurend nodig: om een telefoonnummer te geven, iets te bestellen, een afspraak te maken of een prijs te begrijpen. Het Vietnamese systeem is overzichtelijk, omdat een telwoord niet verandert door meervoud of grammaticaal geslacht. Hai blijft dus altijd ‘twee’, ongeacht wat erna komt.

Wel verschilt de bouw van een telgroep van het Nederlands. Bij concrete dingen staat vaak een classificeerder (een telwoord dat de soort zaak aangeeft) tussen getal en zelfstandig naamwoord: ba con chó betekent ‘drie honden’. Bij kloktijd werkt giờ als het woord ‘uur’, terwijl dagdelen zoals sáng en chiều duidelijk maken of het om ’s morgens of ’s middags gaat.

Deze les behandelt de getallen 0 tot en met 100, eenvoudige kloktijden en prijzen in đồng, de Vietnamese munteenheid. Minuten, kwartieren en enkele spreektaalvormen staan er ook bij, zodat je niet alleen losse basiszinnen leert maar echte aankondigingen en gesprekken kunt begrijpen.

Zo werkt het

De getallen van 0 tot 10

Cijfer	Vietnamees	Opmerking
0	không	Ook het woord voor ‘niet’ in andere zinsverbanden
1	một	Basisvorm van één
2	hai	twee
3	ba	drie
4	bốn	vier
5	năm	vijf
6	sáu	zes
7	bảy	zeven
8	tám	acht
9	chín	negen
10	mười	tien

De toon- en klinkertekens horen bij het woord. Schrijf dus niet muoi wanneer je mười bedoelt. Voor een beginner is het nuttig elk getal meteen hardop met zijn juiste toon te leren, in plaats van later tekens en uitspraak toe te voegen.

Van 11 tot 19: mười + eenheid

Na mười volgt eenvoudig het laatste cijfer:

Getal	Vietnamees	Letterlijke opbouw
11	mười một	tien één
12	mười hai	tien twee
14	mười bốn	tien vier
15	mười lăm	tien vijf
18	mười tám	tien acht

Bij 15 wordt năm meestal lăm. Dat is geen apart cijfer: het is de vorm van vijf aan het einde van een samengesteld getal. Bij 10 zelf blijft het mười, en bij 5 zelf blijft het năm.

De tientallen: mươi

Vanaf 20 gebruik je deze bouw:

tiental + mươi + eenheid

Getal	Vietnamees	Opmerking
20	hai mươi	twee tientallen
21	hai mươi mốt	một wordt meestal mốt
24	hai mươi tư	tư is hier gebruikelijk; bốn komt ook voor
25	hai mươi lăm	năm wordt lăm
30	ba mươi	drie tientallen
47	bốn mươi bảy	vier tientallen en zeven
68	sáu mươi tám	zes tientallen en acht
99	chín mươi chín	negen tientallen en negen
100	một trăm	één honderd

Let vooral op het verschil tussen mười ‘tien’ en mươi ‘tigtal’. Het ene toon- of klinkerteken verandert dus de functie van het woord.

De aangepaste vormen volgen een herkenbaar patroon:

• một → mốt als één het laatste cijfer is na een tiental van twintig of hoger: ba mươi mốt (31). Bij 11 zeg je gewoon mười một.
• năm → lăm als vijf na mười of mươi staat: mười lăm (15), bốn mươi lăm (45).
• bốn → tư komt vaak voor als vier na mươi staat: hai mươi tư (24). Hai mươi bốn is ook begrijpelijk en wordt eveneens gebruikt. In zorgvuldige basiszinnen is tư een goede vorm om te herkennen én te oefenen.

Een getal bij een zelfstandig naamwoord

Een zelfstandig naamwoord is een woord voor een mens, dier, ding of begrip, zoals ‘student’, ‘hond’ of ‘boek’. In het Vietnamees komt bij telbare zaken gewoonlijk een classificeerder tussen het getal en dat naamwoord:

getal + classificeerder + zelfstandig naamwoord

Vietnamees	Nederlands	Opmerking
hai người	twee mensen	người telt personen
ba con chó	drie honden	con wordt veel bij dieren gebruikt
bốn cái ghế	vier stoelen	cái is een algemene classificeerder voor veel dingen
năm cuốn sách	vijf boeken	cuốn wordt onder meer voor boeken gebruikt

Dit voelt anders dan Nederlands: wij zetten ‘drie’ direct voor ‘honden’, maar in ba con chó mag je con niet zomaar vergeten. Maten, tijdseenheden en geldwoorden kunnen zelf als teleenheid functioneren: hai giờ (twee uur), ba phút (drie minuten), năm nghìn đồng (vijfduizend đồng).

Vragen naar een getal: mấy en bao nhiêu

Mấy vraagt meestal naar een klein of verwacht aantal en komt in dezelfde positie als een getal. Bij een telbaar zelfstandig naamwoord blijft de classificeerder staan:

• Mấy giờ? — Hoe laat?
• Mấy người? — Hoeveel mensen?
• Mấy cái bánh? — Hoeveel broodjes of gebakjes?

Bao nhiêu betekent algemener ‘hoeveel’ en is niet beperkt tot een klein verwacht aantal:

• Bao nhiêu người? — Hoeveel mensen?
• Bao nhiêu tiền? — Hoeveel geld? / Hoeveel kost het?
• Cái này bao nhiêu tiền? — Hoeveel kost dit?

In het Nederlands gebruiken we voor al deze vragen vaak ‘hoeveel’. Het Vietnamese verschil is niet absoluut, maar mấy past bijzonder goed bij kloktijd en kleine aantallen; bao nhiêu is de veilige, brede keuze voor een onbekende hoeveelheid of prijs.

Hele uren en dagdelen

Voor een heel uur gebruik je:

getal + giờ + dagdeel

Het dagdeel is niet altijd nodig. Zonder context kan ba giờ zowel drie uur ’s nachts als drie uur ’s middags betekenen. Voeg daarom waar nodig een dagdeel toe.

Vietnamees	Nederlands	Opmerking
bảy giờ sáng	zeven uur ’s morgens	sáng = ochtend
mười một giờ trưa	elf uur rond de middag	trưa = middaguur
ba giờ chiều	drie uur ’s middags	chiều = namiddag
tám giờ tối	acht uur ’s avonds	tối = avond

Dagdelengrenzen zijn in dagelijks gebruik niet zo star als de cijfers van een digitale klok. Leer de combinaties daarom vanuit situaties: ontbijt in de sáng, lunch rond trưa, een afspraak in de chiều en avondeten in de tối.

Om naar de huidige tijd te vragen, zijn beide volgende vormen natuurlijk:

• Bây giờ mấy giờ?
• Bây giờ là mấy giờ?

Beide betekenen ‘Hoe laat is het nu?’ Bây giờ is ‘nu’; là is hier het koppelwoord ‘zijn’, maar kan in deze korte vraag wegblijven. Vraag je op welk tijdstip een gebeurtenis plaatsvindt, gebruik dan vaak lúc mấy giờ: Bạn đi làm lúc mấy giờ? (‘Hoe laat ga je naar je werk?’).

Minuten, half en ‘voor’

Na het hele uur kan direct het aantal minuten volgen. Phút (‘minuut’) mag worden toegevoegd en maakt de formulering explicieter.

• ba giờ mười — 3.10 uur
• ba giờ mười lăm phút — 3.15 uur
• ba giờ ba mươi — 3.30 uur
• ba giờ rưỡi — half vier, letterlijk ‘drie uur en een half’

Hier ligt een belangrijke Nederlandse valkuil. Nederlands half vier kijkt vooruit naar vier uur; Vietnamees ba giờ rưỡi blijft bij drie uur en voegt een halfuur toe. Denk dus ‘drie uur plus een half’, niet ‘half vóór vier’.

Voor tijden vóór het volgende hele uur kun je kém (‘min’) gebruiken:

• bốn giờ kém mười — tien voor vier
• sáu giờ kém năm — vijf voor zes

Een digitale lezing zoals ba giờ năm mươi voor 3.50 uur is ook duidelijk. Kém is vooral nuttig om alledaagse gesproken tijd te begrijpen.

Prijzen in đồng

De Vietnamese munteenheid is đồng, vaak geschreven met het symbool ₫ of de code VND. Đồng krijgt geen meervoudsuitgang. Grote bedragen gebruiken nghìn of ngàn voor ‘duizend’ en triệu voor ‘miljoen’.

Bedrag	Vietnamees	Opmerking
5.000 ₫	năm nghìn đồng	vijfduizend đồng
20.000 ₫	hai mươi nghìn đồng	twintigduizend đồng
45.000 ₫	bốn mươi lăm nghìn đồng	vijfenveertigduizend đồng
100.000 ₫	một trăm nghìn đồng	honderdduizend đồng

Een prijs vraag je bijvoorbeeld met Cái này bao nhiêu tiền? (‘Hoeveel kost dit?’) of korter Bao nhiêu tiền? In winkels en op markten wordt đồng in het antwoord vaak weggelaten als de context al duidelijk is.

Voorbeelden in context

Vietnamees	Nederlands	Opmerking
Tôi có hai cuốn sách.	Ik heb twee boeken.	Getal + classificeerder + naamwoord
Chúng tôi cần ba cái ghế.	We hebben drie stoelen nodig.	cái telt hier voorwerpen
Lớp có bao nhiêu người?	Hoeveel mensen zitten er in de klas?	Open vraag met bao nhiêu
Bây giờ mấy giờ?	Hoe laat is het nu?	Veelgebruikte korte tijdsvraag
Bây giờ là chín giờ sáng.	Het is nu negen uur ’s morgens.	Heel uur met dagdeel
Chúng ta gặp nhau lúc mấy giờ?	Hoe laat spreken we af?	lúc markeert het tijdstip
Tôi đi làm lúc tám giờ.	Ik ga om acht uur naar mijn werk.	Tijdstip van een handeling
Cuộc họp bắt đầu lúc hai giờ chiều.	De vergadering begint om twee uur ’s middags.	chiều voorkomt dubbelzinnigheid
Tàu đến lúc mười giờ mười lăm phút.	De trein komt om 10.15 uur aan.	Minuten na het uur
Bây giờ là sáu giờ rưỡi.	Het is nu half zeven.	Letterlijk: zes uur en een half
Phim bắt đầu lúc tám giờ kém mười.	De film begint om tien voor acht.	Tijd met kém
Cái này bao nhiêu tiền?	Hoeveel kost dit?	Algemene prijsvraag
Cái này hai mươi nghìn đồng.	Dit kost twintigduizend đồng.	Bedrag met munteenheid
Tôi có một trăm nghìn đồng.	Ik heb honderdduizend đồng.	một trăm = honderd

Veelgemaakte fouten

Mười en mươi verwisselen

• Onjuist: hai mười voor 20
• Juist: hai mươi
• Waarom: mười is het zelfstandige getal tien; mươi vormt tientallen vanaf twintig. Twintig is letterlijk ‘twee tientallen’.

De basisvorm gebruiken waar een eindvorm nodig is

• Minder natuurlijk: hai mươi một, hai mươi năm
• Gebruikelijk: hai mươi mốt, hai mươi lăm
• Waarom: Na een tiental van twintig of hoger wordt één doorgaans mốt; vijf aan het einde van een samengesteld getal wordt lăm. Bij 11 blijft het wel mười một.

De classificeerder naar Nederlands voorbeeld weglaten

• Onjuist in een gewone telgroep: ba chó
• Juist: ba con chó
• Waarom: Bij het tellen van dieren staat normaal con tussen getal en zelfstandig naamwoord. Het Nederlandse patroon ‘drie + honden’ kan je hier op het verkeerde been zetten.

Halfuren vanuit het volgende uur vertalen

• Onjuist voor 3.30 uur: bốn giờ rưỡi
• Juist: ba giờ rưỡi
• Waarom: Bốn giờ rưỡi is 4.30 uur, dus Nederlands ‘half vijf’. Het Vietnamees telt een halfuur op bij het genoemde uur.

Mấy giờ en lúc mấy giờ door elkaar halen

• Minder passend: Bạn đi làm mấy giờ? is in gesprek begrijpelijk, maar mist de expliciete tijdsmarkering.
• Duidelijk: Bạn đi làm lúc mấy giờ?
• Waarom: Mấy giờ? vraagt los naar de kloktijd; lúc mấy giờ betekent ‘op welk tijdstip’ binnen een zin over een gebeurtenis.

Een Nederlands meervoud aan đồng willen geven

• Onjuist: een extra meervoudsvorm van đồng maken
• Juist: một nghìn đồng, hai mươi nghìn đồng
• Waarom: Vietnamese naamwoorden veranderen niet na een getal. Đồng blijft dus steeds hetzelfde.

Gebruiksnotities

In snelle spreektaal worden voorspelbare woorden geregeld weggelaten. Op een markt kan een verkoper bijvoorbeeld alleen hai mươi nghìn (‘twintigduizend’) zeggen, zonder đồng. Laat als beginner de volledige vorm staan wanneer de context niet glashelder is; daarmee voorkom je misverstanden over een prijs.

Voor duizend hoor je zowel nghìn als ngàn. Nghìn is algemeen en sterk verbonden met noordelijk taalgebruik; ngàn hoor je veel in het zuiden. Beide worden breed begrepen. Dit regionale verschil verandert de opbouw van het bedrag niet: hai mươi nghìn đồng en hai mươi ngàn đồng zijn allebei twintigduizend đồng.

In dienstregelingen, officiële aankondigingen en andere precieze contexten komt de 24-uursnotatie voor: mười lăm giờ is 15.00 uur. In een gewoon gesprek is ba giờ chiều vaak natuurlijker. Het Vietnamees heeft bovendien geen rechtstreeks equivalent van de Nederlandse afkortingen ‘v.m.’ en ‘n.m.’ nodig; meestal zegt men het passende dagdeel.

Giờ kan zowel ‘uur’ als klokmarkeerder zijn. Vergelijk Tôi học hai giờ (‘Ik studeer twee uur lang’) met Tôi học lúc hai giờ (‘Ik studeer om twee uur’). Lúc maakt dus het verschil tussen duur en tijdstip expliciet.

Verder dan de basis

De volgende details hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later wel tegenkomen.

Bij getallen boven 100 staat tussen het honderdtal en een laag laatste cijfer vaak een woord voor de lege tientallenplaats. In noordelijk gebruik is dat doorgaans linh, in zuidelijk gebruik vaak lẻ: một trăm linh năm of một trăm lẻ năm voor 105. Ook in tijdsaanduidingen kan lẻ ‘en nog’ aangeven, bijvoorbeeld bij minuten, maar directe digitale lezingen zijn eveneens gangbaar.

Nummers zijn niet altijd hoeveelheden. Telefoonnummers, kamernummers en codes worden vaak cijfer voor cijfer gelezen; een jaartal kan volgens de opbouw van een groot getal worden uitgesproken. De omgeving bepaalt dus of không werkelijk nul betekent en of opeenvolgende cijfers samen één hoeveelheid vormen.

Voor een benadering kun je khoảng (‘ongeveer’) vóór een hoeveelheid of tijd zetten: khoảng ba giờ kan ‘ongeveer drie uur’ betekenen. Let op de context, want dezelfde combinatie kan ook naar een duur van ongeveer drie uur verwijzen. Met lúc khoảng ba giờ maak je ‘rond drie uur’ als tijdstip duidelijker.

Bij prijzen gaat het dagelijkse taalgebruik al snel boven 100. Dezelfde bouwstenen blijven gelden: trăm (honderd), nghìn/ngàn (duizend) en triệu (miljoen). Wie de patronen tot 100 goed beheerst, hoeft voor grotere bedragen dus vooral nieuwe eenheden toe te voegen.

Oefentips

1. Maak een persoonlijk getallenrondje. Zeg je leeftijd, huisnummer, wekker, lunchprijs en een denkbeeldig telefoonnummer hardop. Wissel losse cijfers af met echte hoeveelheden, zodat je beide leeswijzen oefent.
2. Zet een dag lang vijf tijden om. Kijk op de klok en formuleer eerst een digitale vorm, zoals ba giờ ba mươi, en daarna waar mogelijk een alledaagse vorm, zoals ba giờ rưỡi. Controleer bij een halfuur altijd vanuit welk uur het Vietnamees rekent.
3. Oefen mini-gesprekken met prijzen. Vraag Cái này bao nhiêu tiền? en antwoord met bedragen van 5.000 tot 100.000 đồng. Voeg daarna een voorwerp met classificeerder toe, bijvoorbeeld hai cái bánh, zodat getallen niet los van echte zinnen blijven staan.

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Classificeerders — legt uit waarom in ba con chó een woord tussen het getal en het zelfstandig naamwoord staat.
• Vervolg: Eenvoudige tijdwoorden — breidt kloktijd uit met woorden als hôm nay, hôm qua, ngày mai en bây giờ.
• Vervolg: Dagen, maanden en datums — gebruikt getallen voor weekdagen, maanden en volledige datums.