Getallen van 20 tot 1000+ in het Russisch

Kort samengevat

Russische samengestelde getallen worden van groot naar klein opgebouwd, zonder woord voor en: двести пятьдесят три is 253. Bij een volgend zelfstandig naamwoord bepaalt meestal het einde van het hele getal de vorm: двадцать один рубль, двадцать два рубля, maar двадцать пять рублей. De uitgangen 11–14 vormen de belangrijkste uitzondering.

Overzicht

Vanaf 20 werkt tellen in het Russisch verrassend systematisch. Je leert een reeks woorden voor de tientallen en honderdtallen en zet die daarna achter elkaar. Zo bestaat 253 uit двести (200), пятьдесят (50) en три (3). Anders dan in het Nederlands komt bij 23 eerst het tiental: двадцать три, letterlijk ‘twintig drie’, niet ‘drieëntwintig’.

De echte uitdaging is niet het optellen, maar de vorm van het zelfstandig naamwoord (een woord voor een persoon, zaak of begrip) dat na het getal staat. Het Russisch gebruikt daar verschillende naamvallen voor. Een naamval is een vorm die laat zien welke rol een woord in de zin of woordgroep heeft. Op A1-niveau hoef je nog niet alle naamvallen te beheersen, maar je moet wel de drie basispatronen herkennen: 21 год, 22 года, 25 лет.

Deze getallen kom je voortdurend tegen in prijzen, leeftijden, adressen, afstanden en aantallen. Wie de bouwstenen en de regel voor het laatste deel kent, kan al snel duizenden verschillende aantallen maken.

Zo werkt het

De tientallen

Russisch	Nederlands	Opmerking
двадцать	twintig	20
тридцать	dertig	30
сорок	veertig	40; een aparte vorm
пятьдесят	vijftig	50
шестьдесят	zestig	60
семьдесят	zeventig	70
восемьдесят	tachtig	80
девяносто	negentig	90

Voor alle tussenliggende getallen zet je de eenheid na het tiental:

• 21: двадцать один
• 34: тридцать четыре
• 58: пятьдесят восемь
• 99: девяносто девять

Er komt geen Russisch equivalent van Nederlands en tussen de delen. De woorden blijven bovendien los van elkaar staan. Nederlands schrijft vijfentachtig aaneen; Russisch schrijft восемьдесят пять als twee woorden.

De honderdtallen

De vormen voor 200 tot en met 900 zijn niet simpelweg het losse cijfer plus сто. Leer ze daarom als vaste bouwstenen.

Russisch	Nederlands	Getal
сто	honderd	100
двести	tweehonderd	200
триста	driehonderd	300
четыреста	vierhonderd	400
пятьсот	vijfhonderd	500
шестьсот	zeshonderd	600
семьсот	zevenhonderd	700
восемьсот	achthonderd	800
девятьсот	negenhonderd	900

Daarna geldt weer de volgorde groot naar klein:

• 106: сто шесть
• 340: триста сорок
• 421: четыреста двадцать один
• 999: девятьсот девяносто девять

Ook hier gebruik je geen voegwoord: сто пять, niet сто и пять.

Duizend en grotere aantallen

Тысяча (‘duizend’) gedraagt zich ook als een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk. Bij precies 1000 is тысяча de gewone neutrale telling; одна тысяча kan wanneer je ‘één duizend’ nadrukkelijk tegenover een ander aantal zet.

De vorm van тысяча verandert na het getal ervoor:

Russisch	Nederlands	Patroon
тысяча	duizend	1.000
две тысячи	tweeduizend	2 + genitief enkelvoud
три тысячи	drieduizend	3 + genitief enkelvoud
четыре тысячи	vierduizend	4 + genitief enkelvoud
пять тысяч	vijfduizend	5 + genitief meervoud
двадцать одна тысяча	eenentwintigduizend	одна, omdat тысяча vrouwelijk is
двадцать две тысячи	tweeëntwintigduizend	две, omdat тысяча vrouwelijk is

De genitief (ook wel tweede naamval) is hier eenvoudig gezegd de vorm die het Russisch na bepaalde aantallen verlangt. Voor grotere eenheden werkt миллион (‘miljoen’) vergelijkbaar, maar het woord is mannelijk: один миллион, два миллиона, пять миллионов.

Een getal met meerdere niveaus lees je gewoon van links naar rechts:

• 1.234: тысяча двести тридцать четыре
• 2.508: две тысячи пятьсот восемь
• 25.000: двадцать пять тысяч

Welke vorm komt na het getal?

Voor de basisregel kijk je naar het einde van het hele getal. Dit geldt in eenvoudige zinnen wanneer het getal en het zelfstandig naamwoord in hun basisvorm staan, zoals bij prijzen of bij ‘er zijn …’.

Einde van het getal	Vorm van het zelfstandig naamwoord	Voorbeeld
1, maar niet 11	nominatief enkelvoud (gewone enkelvoudsvorm)	двадцать один рубль — 21 roebel
2, 3 of 4, maar niet 12–14	genitief enkelvoud	двадцать три рубля — 23 roebel
0, 5–9 of 11–14	genitief meervoud	тридцать рублей — 30 roebel

Kijk bij 11–14 dus naar de laatste twee cijfers. Daardoor krijg je:

• сто один рубль — 101 roebel
• сто два рубля — 102 roebel
• сто пять рублей — 105 roebel
• сто одиннадцать рублей — 111 roebel
• сто двадцать один рубль — 121 roebel

Het Nederlands gebruikt na elk hoofdtelwoord gewoon een meervoud: 21 roebels, 22 boeken. Die Nederlandse gewoonte is in het Russisch misleidend. De Russische vorm volgt een terugkerend telpatroon, niet simpelweg enkelvoud tegenover meervoud.

Eén en twee passen zich aan het woord aan

Het laatste deel один (‘één’) verandert mee met het grammaticale geslacht van het volgende woord:

• mannelijk: двадцать один билет — 21 kaartjes
• vrouwelijk: двадцать одна книга — 21 boeken
• onzijdig: двадцать одно окно — 21 ramen

Bij twee gebruik je два voor mannelijke en onzijdige woorden, maar две voor vrouwelijke woorden:

• тридцать два студента — 32 studenten
• тридцать два окна — 32 ramen
• тридцать две страницы — 32 bladzijden

Alleen het relevante laatste deel past zich aan. Daarom heet 221 boeken двести двадцать одна книга, niet een vorm waarin alle delen vrouwelijk worden.

Voorbeelden in context

Russisch	Nederlands	Uitleg
Моему брату двадцать один год.	Mijn broer is eenentwintig jaar.	Na 21 staat год in het enkelvoud.
Билет стоит сто рублей.	Het kaartje kost honderd roebel.	100 vraagt hier рублей.
В зале двадцать два человека.	Er zijn tweeëntwintig mensen in de zaal.	22 volgt het patroon van 2–4.
В группе двадцать пять студентов.	Er zitten vijfentwintig studenten in de groep.	25 volgt het patroon vanaf 5.
У неё тридцать одна книга.	Zij heeft eenendertig boeken.	одна past bij het vrouwelijke книга.
В доме сорок две квартиры.	Er zijn tweeënveertig appartementen in het gebouw.	две past bij het vrouwelijke квартира.
Мы купили пятьдесят три билета.	We hebben drieënvijftig kaartjes gekocht.	Het laatste cijfer 3 bepaalt билета.
Автобус номер восемьдесят пять уже здесь.	Bus nummer vijfentachtig is er al.	Een nummer benoemt een label; er volgt geen geteld woord.
В коробке сто одно письмо.	Er zitten honderd-en-één brieven in de doos.	одно past bij het onzijdige письмо.
Здесь сто двенадцать страниц.	Hier zijn honderdtwaalf bladzijden.	12–14 krijgen het patroon van 5 en hoger.
Ответ — двести пятьдесят три.	Het antwoord is tweehonderddrieënvijftig.	Een los getal zonder zelfstandig naamwoord.
В деревне живёт тысяча человек.	In het dorp wonen duizend mensen.	Na тысяча staat человек in de vereiste meervoudsvorm.
Компания продала две тысячи билетов.	Het bedrijf verkocht tweeduizend kaartjes.	две тысячи; daarna билетов.
Это стоит пять тысяч рублей.	Dit kost vijfduizend roebel.	Zowel тысяч als рублей staat in de genitief meervoud.
В городе один миллион жителей.	De stad heeft één miljoen inwoners.	миллион is mannelijk: один миллион.

Veelgemaakte fouten

Een woord voor ‘en’ invoegen

• Fout: двадцать и один
• Goed: двадцать один
• Waarom: Russische hoofdtelwoorden zetten de delen direct achter elkaar. Nederlands honderd-en-één mag je niet woord voor woord overnemen.

Altijd een gewoon meervoud gebruiken

• Fout: двадцать один рублей
• Goed: двадцать один рубль
• Waarom: Een samengesteld getal dat op 1 eindigt, maar niet op 11, vraagt in dit basispatroon het enkelvoud.

Alleen naar het laatste cijfer van 11–14 kijken

• Fout: сто двенадцать рубля
• Goed: сто двенадцать рублей
• Waarom: Bij 11, 12, 13 en 14 wint het getal van twee cijfers. Hetzelfde geldt voor 112, 213 en 1.014.

Het geslacht bij één en twee vergeten

• Fout: двадцать один книга; тридцать два страницы
• Goed: двадцать одна книга; тридцать две страницы
• Waarom: Voor vrouwelijke woorden gebruik je одна en две, ook binnen een lang getal.

De honderdtallen zelf samenstellen

• Fout: два сто voor 200
• Goed: двести
• Waarom: 200–900 hebben vaste vormen: onder andere двести, триста, пятьсот en девятьсот.

Russische getallen met Nederlandse spelling schrijven

• Fout: двадцать-один of двадцатьодин
• Goed: двадцать один
• Waarom: De onderdelen van een samengesteld hoofdtelwoord worden in het Russisch als losse woorden geschreven, zonder koppelteken.

Gebruiksnotities

Bij geld laat het Nederlands het woord voor de munteenheid vaak in het enkelvoud staan in formele prijsnotaties, bijvoorbeeld 100 euro. Het Russisch blijft in uitgesproken taal de telvorm gebruiken: сто рублей, двести евро. Sommige geleende munteenheden, zoals евро, veranderen zelf niet van vorm, maar de getalstructuur blijft dezelfde.

Bij leeftijden heeft ‘jaar’ drie vormen die je als geheel kunt leren: один год, два года, пять лет. Vooral лет valt op, omdat het niet lijkt op год. Het patroon keert terug in двадцать один год, двадцать два года en двадцать пять лет.

Ook человек (‘mens/persoon’) heeft bij het tellen een opvallend patroon: один человек, два человека, пять человек. In andere meervoudscontexten kom je vaak люди (‘mensen’) tegen, maar na een exact getal vanaf vijf is человек normaal: сто человек.

In doorlopende Russische tekst worden kleine getallen soms als woord en grotere aantallen als cijfers geschreven, net als in het Nederlands. De grammaticale vorm na een cijfer verandert daardoor niet: 21 книга, 22 книги, 25 книг. Bij hardop lezen spreek je het volledige getal uit.

Verder dan de basis

De regels hierboven zijn de veilige beginnersregels voor de nominatief en voor de accusatief bij levenloze woorden. De nominatief is de basisnaamval, vaak gebruikt voor het onderwerp (wie of wat iets doet). De accusatief is onder meer de vorm van het lijdend voorwerp (wie of wat de handeling ondergaat). Op een later niveau blijken getallen zelf ook te verbuigen wanneer een voorzetsel of hun rol in de zin een andere naamval vereist.

Zo wordt два друга (‘twee vrienden’) na ‘met’ с двумя друзьями. In een lang getal kunnen meerdere delen veranderen: с двумястами пятьюдесятью тремя рублями betekent ‘met 253 roebel’. Dit hoef je op A1 nog niet actief te vormen; het is vooral belangrijk te weten waarom een bekend getal in een tekst soms een onbekende uitgang heeft.

Bij personen en dieren kan ook de accusatief het patroon beïnvloeden. Vergelijk два новых стола (‘twee nieuwe tafels’) met вижу двух новых студентов (‘ik zie twee nieuwe studenten’). Zulke verschillen horen bij de verdere studie van naamvallen en de tegenstelling tussen levende en levenloze zelfstandige naamwoorden.

Ten slotte zijn rangtelwoorden — woorden als ‘eenentwintigste’ — een ander systeem. Russisch двадцать первый betekent ‘eenentwintigste’, terwijl двадцать один ‘eenentwintig’ betekent. Bij samengestelde rangtelwoorden krijgt doorgaans alleen het laatste woord de rangtelwoordvorm. Verwar dat niet met de hoofdtelwoorden uit dit artikel.

Oefentips

1. Bouw getallen in blokken. Oefen eerst 20–99, voeg daarna de honderdtallen toe en lees ten slotte bedragen als 347 en 908. Zeg steeds eerst het grootste deel: триста сорок семь.
2. Maak rijtjes rond de breekpunten. Combineer één zelfstandig naamwoord met 21, 22, 25, 111 en 121: рубль — рубля — рублей. Zo leer je de regel voor 11–14 tegelijk met de regel voor het laatste cijfer.
3. Wissel het geslacht af. Maak kaartjes met 21 билет, 21 книга, 21 окно en daarna dezelfde woorden met 22. Daarmee worden один/одна/одно en два/две vanzelf herkenbaar.

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Getallen van 1 tot 20 — de eenheden en de basispatronen na 1, 2–4 en 5–20.
• Volgende stap: Verbuiging van telwoorden — hoe telwoorden en zelfstandige naamwoorden in andere naamvallen veranderen.