Betrekkelijke Voornaamwoorden in het Italiaans

Overzicht

Betrekkelijke voornaamwoorden verbinden een bijzin met een hoofd­zin en verwijzen terug naar een eerder genoemde persoon of zaak. Je kent al che (wie/dat) — dat is het meest gebruikte. Op B1-niveau leer je ook cui (na voorzetsels) en il/la quale (formele variant).

De keuze tussen che en cui hangt volledig af van de syntactische functie: che is voor onderwerp en lijdend voorwerp; cui is altijd voor constructies met een voorzetsel.

Hoe het werkt

Che — onderwerp of lijdend voorwerp

Che gebruik je wanneer het betrekkelijk voornaamwoord het onderwerp of het lijdend voorwerp van de bijzin is:

• La ragazza che ho visto è mia cugina. — Het meisje dat ik zag is mijn nichtje. (lijdend voorwerp)
• Il libro che è sul tavolo è mio. — Het boek dat op tafel ligt is van mij. (onderwerp)

Cui — na een voorzetsel

Cui gebruik je na alle voorzetsels (di, a, con, in, su, per, da):

• Il libro di cui ti ho parlato. — Het boek waarover ik je verteld heb. (di + cui)
• La persona con cui lavoro. — De persoon met wie ik werk. (con + cui)
• La città in cui sono nato. — De stad waar ik geboren ben. (in + cui)
• Il motivo per cui sono venuto. — De reden waarom ik gekomen ben. (per + cui)

Dove als betrekkelijk bijwoord van plaats

In plaats van in cui gebruik je vaak dove (waar):

• La città dove sono nato. = La città in cui sono nato. — De stad waar ik geboren ben.

Il/la quale, i/le quali — formele varianten

Il quale (mv: i quali), la quale (mv: le quali) zijn formele alternatieven die in geslacht en getal overeenstemmen met het antecedent. Ze worden gebruikt om ambiguïteit te vermijden of in formele/schrijftaal:

• Ho parlato con la madre di Marco, la quale è molto gentile. — Ik heb gesproken met de moeder van Marco, die erg vriendelijk is. (la quale = la madre, vermijdt ambiguïteit met Marco)
• Gli studenti, i quali hanno passato l'esame, festeggiano. — De studenten, die geslaagd zijn, vieren.

Overzichtstabel

Voornaamwoord	Gebruik	Voorbeeld
che	onderwerp/lijdend voorwerp	il libro che leggo
cui	na voorzetsel	il libro di cui parlo
dove	plaatsbepaling	la città dove vivo
il/la quale	formeel, na voorzetsel ook	la ragazza con la quale parlo

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
La ragazza che ho visto è mia cugina.	Het meisje dat ik zag is mijn nichtje.	che: lijdend voorwerp
Il libro di cui ti ho parlato.	Het boek waarover ik je verteld heb.	di + cui
La persona con cui lavoro.	De persoon met wie ik werk.	con + cui
La città in cui sono nato.	De stad waar ik geboren ben.	in + cui
Il motivo per cui sono qui.	De reden waarom ik hier ben.	per + cui
Ho un amico che parla cinque lingue.	Ik heb een vriend die vijf talen spreekt.	che: onderwerp
La casa in cui vivo è grande.	Het huis waar ik in woon is groot.	in + cui
Il film che guardo è noioso.	De film die ik kijk is saai.	che: lijdend voorwerp
La persona a cui scrivo è mia zia.	De persoon aan wie ik schrijf is mijn tante.	a + cui
Il paese da cui viene è lontano.	Het land waar hij vandaan komt is ver.	da + cui

Veelgemaakte fouten

Che na een voorzetsel

• Fout: La persona con che lavoro.
• Correct: La persona con cui lavoro.
• Waarom: Na een voorzetsel gebruik je altijd cui, nooit che.

Cui zonder voorzetsel

• Fout: Il libro cui leggo.
• Correct: Il libro che leggo.
• Waarom: Zonder voorzetsel (= onderwerp of lijdend voorwerp) gebruik je che.

Che weglaten

• Fout: Il libro ho letto è bello.
• Correct: Il libro che ho letto è bello.
• Waarom: In het Italiaans kan het betrekkelijk voornaamwoord nooit weggelaten worden.

Gebruiksnotities

In de informele spreektaal gebruik je dove vrij vaak als vervanging van in cui. Dit is heel gangbaar: la città dove vivo klinkt natuurlijker dan la città in cui vivo.

Il quale en varianten hoor je voornamelijk in formele teksten, toespraken en schrijftaal. In conversatie zijn che en cui voldoende.

Oefentips

1. Verbind twee zinnen met che: Ho un libro. Il libro è interessante. → Ho un libro che è interessante.
2. Oefen specifiek cui met voorzetsels: maak vijf zinnen met elk een ander voorzetsel (di, a, con, in, per).
3. Schrijf beschrijvingen van mensen of plaatsen: È una persona che conosco da anni, con cui lavoro spesso, e di cui mi fido molto.

Verwante concepten

• Vereiste: Betrekkelijk voornaamwoord che — de basis van che
• Volgende stappen: Geavanceerde betrekkelijke voornaamwoorden — chi, ciò che, il che, il cui
• Volgende stappen: Gespletene zinnen — È + nadruk + che