Fransızcada futur antérieur: Bitmiş olacak

Kısaca

Futur antérieur, bir işin gelecekteki bir andan önce tamamlanmış olacağını anlatır: J'aurai fini avant midi. — “Öğleden önce bitirmiş olacağım.” Avoir veya être yardımcı fiilinin gelecek zaman çekimine, asıl fiilin participe passé biçimi (bileşik zamanlarda kullanılan, fini, parti gibi fiil biçimi) eklenir. Aynı yapı, bağlama göre geçmiş hakkında tahmin de bildirir: Il aura oublié. — “Unutmuş olmalı.”

Genel bakış

“Yarın raporu yazacağım” ile “Yarın öğlene kadar raporu yazmış olacağım” aynı şeyi söylemez. İlkinde yapılacak işi bildirirsiniz; ikincisinde gelecekte bir noktaya gidip o anda geriye bakarsınız. Fransızcada bu ikinci bakışı sağlayan zaman futur antérieurdür. Türkçedeki “-miş olacağım” yapısı, temel anlamı kavramak için oldukça iyi bir başlangıçtır.

B2 düzeyinde bu zamanı öğrenmek, yalnızca yeni bir çekim ezberlemek değildir. Birbiriyle bağlantılı iki gelecek olayın sırasını açıkça kurmayı sağlar. Quand tu arriveras, je serai parti. — “Sen geldiğinde ben gitmiş olacağım.” Burada gelme de gitme de gelecektedir; ancak gitme, gelmeden önce tamamlanacaktır.

Öte yandan Fransızca konuşan biri Il aura oublié dediğinde mutlaka gelecekten söz etmez. Telefon etmeyen bir arkadaşın neden aramadığını açıklarken “Unutmuş olmalı” anlamını verebilir. Dolayısıyla biçime bakıp hemen “gelecek” diye çevirmek yerine, konuşulan olayın hangi zamana ait olduğunu da düşünmek gerekir.

Nasıl kurulur?

İki parçalı temel yapı

Bu zamanın kuruluşu şöyledir:

Özne + avoir / être fiilinin futur simple çekimi + participe passé

Özne, işi yapan veya hakkında bilgi verilen kişi ya da şeydir. Yardımcı fiil, burada asıl fiille birleşip zamanı kuran avoir veya être fiilidir. Futur simple ise je finirai — “bitireceğim” örneğindeki yalın gelecek zamandır. Gelecek zaman eklerini asıl fiile değil, yardımcı fiile getirirsiniz; asıl fiil fini, pris, parti gibi bir biçimde kalır.

Aşağıda finir — “bitirmek” ve partir — “gitmek, ayrılmak” fiillerinin bütün kişi çekimleri yer alır. Parantez içindeki e, dişil özneye göre eklenir; s çoğulluğu belirtir.

Kişi	Avoir ile: bitirmiş olmak	Être ile: gitmiş olmak
Ben	j'aurai fini	je serai parti(e)
Sen	tu auras fini	tu seras parti(e)
O	il / elle / on aura fini	il sera parti / elle sera partie / on sera parti(s) ou partie(s)
Biz	nous aurons fini	nous serons partis / parties
Siz	vous aurez fini	vous serez parti(e)(s)
Onlar	ils / elles auront fini	ils seront partis / elles seront parties

Vous, hem birden fazla kişiye hem de tek kişiye saygılı biçimde seslenmek için kullanılır. Bu nedenle kibarca tek bir kadına seslenirken vous serez partie — “gitmiş olacaksınız”, bir grup kadına seslenirken vous serez parties denir. Günlük dilde “biz” anlamındaki on ile de yardımcı fiil tekil kalır; yazıda anlamca çoğul uyumu görülebilir: On sera partis avant huit heures. — “Saat sekizden önce gitmiş olacağız.”

Avoir mı, être mi?

Bir fiil passé composéde (geçmişte tamamlanan olayları anlatan yaygın bileşik zamanda) hangi yardımcıyla kullanılıyorsa, futur antérieurde de genellikle aynı yardımcıyı alır. Fiillerin büyük çoğunluğu avoir ile kurulur: j'aurai travaillé — “çalışmış olacağım”, elle aura compris — “anlamış olacak”.

Partir, arriver, venir, naître gibi belirli fiiller être alır. Buradan “hareket bildiren her fiil être alır” sonucu çıkmaz: courir — “koşmak” için j'aurai couru — “koşmuş olacağım” denir. Ayrıca bazı fiillerin yardımcısı kullanıma göre değişir:

• Elle sera sortie avant nous. — “Bizden önce çıkmış olacak.”
• Elle aura sorti les poubelles avant notre arrivée. — “Biz gelmeden önce çöpleri çıkarmış olacak.”

İlk örnekte kendisi dışarı çıkar; ikincisinde bir şeyi dışarı çıkarır. Yardımcı seçimi, yalnızca zamanın adına değil, fiilin o cümledeki kullanımına bağlıdır.

Dönüşlü fiiller, fiilin önünde me, te, se gibi özneye dönen küçük sözcüklerle kullanılan fiillerdir. Bunlar da être alır: elle se sera préparée — “hazırlanmış olacak”. Bu küçük sözcük yardımcıdan önce gelir.

Participe passé biçimleri

Düzenli fiillerde -er → -é, birçok düzenli -ir fiilinde -i biçimini görürsünüz. Ancak her fiilin biçimi yalnızca son iki harften çıkarılamaz; sık kullanılan düzensiz biçimleri ayrıca öğrenmek gerekir.

Fiilin sözlük biçimi	Participe passé	Türkçe anlamı
travailler	travaillé	çalışmak
finir	fini	bitirmek
prendre	pris	almak
faire	fait	yapmak
écrire	écrit	yazmak
voir	vu	görmek
avoir	eu	sahip olmak
être	été	olmak
venir	venu	gelmek

Özellikle être fiilinin kendisini çekmek ile onu yardımcı olarak kullanmayı ayırın: J'aurai été absent pendant trois jours. — “Üç gün boyunca burada bulunmamış olacağım.” Burada asıl fiil être olduğu hâlde yardımcı avoirdır; été, bu fiilin participe passé biçimidir.

Cinsiyet ve sayı uyumu

Uyum, bir sözcüğün bağlı olduğu kişi veya şeye göre biçim değiştirmesidir. Fransızcada dilbilgisel cinsiyet, sözcüklerin eril ve dişil gruplara ayrılmasıdır; cansız varlıklar için de geçerlidir. Türkçede fiiller “o”nun kadın veya erkek olmasına göre değişmediği için, bu ayrıntıyı yazarken özellikle kontrol etmek yararlıdır.

Être ile kurulan, dönüşlü olmayan yapılarda participe passé özneyle uyum gösterir:

• Paul sera arrivé. — “Paul gelmiş olacak.”
• Léa sera arrivée. — “Léa gelmiş olacak.”
• Léa et Inès seront arrivées. — “Léa ile Inès gelmiş olacak.”

Avoir ile kurulan yapılarda ise öznenin cinsiyeti bu biçimi değiştirmez: Léa aura fini. — “Léa bitirmiş olacak.” Fakat doğrudan nesne (fiilin doğrudan etkilediği kişi veya şey) fiilden önce gelirse uyum gerekir:

Les lettres que j'aurai écrites seront sur la table. — “Yazmış olacağım mektuplar masanın üzerinde olacak.”

Burada yazılan şey les lettres — “mektuplar”dır; bu dişil çoğul sözcüğün yerini alan que, aurai écritesten önce bulunduğu için écrit biçimine -es eklenir. Dönüşlü fiillerdeki uyum ise ayrıca incelenmelidir; aşağıdaki ileri kullanım bölümünde temel karşıtlıkları göreceksiniz.

Olumsuzluk, soru ve küçük sözcüklerin yeri

Olumsuzlukta ne … pas, çekimli yardımcı fiili çevreler; ne, sesli harften önce n' olur:

• Je n'aurai pas terminé à temps. — “Zamanında bitirmiş olmayacağım.”
• Elle ne sera pas encore rentrée. — “Henüz eve dönmüş olmayacak.”

Déjà — “çoktan” ve bien — “iyice, iyi” gibi kısa zarflar (fiilin ne zaman veya nasıl gerçekleştiğini belirten sözcükler) çoğunlukla yardımcıyla participe passé arasına gelir: Nous aurons déjà mangé. — “Çoktan yemek yemiş olacağız.”

Bir ismin yerini tutan zamirler de çekimli yardımcıdan önce yer alır: Je le lui aurai envoyé. — “Onu kendisine göndermiş olacağım.” Olumsuz biçimi Je ne le lui aurai pas envoyé olur: “Onu kendisine göndermiş olmayacağım.”

Soru kurarken bildiğiniz soru kalıplarını korursunuz:

• Est-ce que vous aurez fini avant dix-huit heures ? — “Saat on sekizden önce bitirmiş olacak mısınız?”
• Aurez-vous fini avant dix-huit heures ? — “Saat on sekizden önce bitirmiş olacak mısınız?”

İkinci biçimde yardımcı fiil ile öznenin yeri değişir; bu biçim daha çok özenli ve resmî dilde görülür.

Bağlam içinde örnekler

İlk grupta bir gelecek son tarihi, ikinci grupta olayların sırası, son grupta ise geçmişe ilişkin çıkarım öne çıkar. Aynı çekimin farklı anlamlar almasını, çevirilerdeki “olacak” ve “olmalı” ayrımından izleyin.

Fransızca	Türkçe	Açıklama
J'aurai fini avant midi.	Öğleden önce bitirmiş olacağım.	Gelecekteki sınırdan önce tamamlanma.
D'ici vendredi, nous aurons reçu les résultats.	Cumaya kadar sonuçları almış olacağız.	D'ici, belirtilen zamana kadar olan aralığı gösterir.
À vingt heures, elle ne sera pas encore rentrée.	Saat yirmide henüz eve dönmüş olmayacak.	O ana kadar tamamlanmamış olacak bir iş.
Dans deux ans, ils auront remboursé leur prêt.	İki yıl sonra kredilerini ödemiş olacaklar.	İleride bir noktadan sonuca bakılır.
Quand tu arriveras, je serai parti.	Sen geldiğinde ben gitmiş olacağım.	Gitme, gelmeden önce gerçekleşir.
Dès que j'aurai reçu ton message, je te rappellerai.	Mesajını alır almaz seni geri arayacağım.	Önce mesaj alınır, sonra arama yapılır.
Une fois que nous aurons réservé les billets, nous choisirons un hôtel.	Biletleri ayırttıktan sonra bir otel seçeceğiz.	Tamamlanan ilk iş, ikinci işin önünü açar.
Tu pourras sortir quand tu auras rangé ta chambre.	Odanı topladıktan sonra dışarı çıkabilirsin.	İzin, işin tamamlanmasına bağlıdır.
Demain, à cette heure-ci, elles se seront installées dans leur nouvel appartement.	Yarın bu saatte yeni dairelerine yerleşmiş olacaklar.	Dönüşlü fiil ve dişil çoğul uyumu.
Vous aurez déjà déjeuné quand la réunion commencera.	Toplantı başladığında çoktan öğle yemeğini yemiş olacaksınız.	Déjà, işin daha önce tamamlandığını vurgular.
Il ne répond pas ; il aura oublié notre rendez-vous.	Cevap vermiyor; buluşmamızı unutmuş olmalı.	Şimdiki bir duruma geçmişten açıklama aranır.
Elle se sera trompée d'adresse.	Adresi karıştırmış olmalı.	Dönüşlü yapıyla geçmiş hakkında tahmin.

Türkçede her satırda “-miş olacak” demememiz bilinçlidir. “Mesajını almış olur olmaz” gibi ağır bir yapı yerine “Mesajını alır almaz” deriz. Çevirinin doğal olması, Fransızcadaki tamamlanmışlık anlamının kaybolduğu anlamına gelmez.

Sık yapılan hatalar

1. Yardımcıdan sonra fiilin sözlük biçimini kullanmak

• Yanlış: J'aurai finir avant midi.
• Doğru: J'aurai fini avant midi. — “Öğleden önce bitirmiş olacağım.”

Finir, mastar, yani fiilin çekimsiz sözlük biçimidir. Yardımcı fiilden sonra bu yapıda mastar değil, participe passé gerekir. Türkçedeki “bitirmiş” parçasını düşünmek, neden iki ayrı biçime ihtiyaç duyulduğunu hatırlatır.

2. Her fiili avoir ile kurmak

• Yanlış: Elle aura partie avant huit heures.
• Doğru: Elle sera partie avant huit heures. — “Saat sekizden önce gitmiş olacak.”

Partir, bu kullanımda être alır. Ayrıca özne elle olduğu için partie dişil biçimdedir. Yardımcı seçimiyle uyumu iki ayrı kontrol olarak ele alın.

3. Avoir ile özneye bakarak uyum yapmak

• Yanlış: Elle aura finie son travail.
• Doğru: Elle aura fini son travail. — “İşini bitirmiş olacak.”

Özne kadın olsa bile avoir ile finiye -e eklenmez. Burada doğrudan nesne son travail, fiilden sonra geldiğinden nesneye bağlı bir uyum da yoktur.

4. Gelecekteki ilk işi gereksiz yere şimdiki zamanla kurmak

• Hedeflenen gelecek anlamı için yanlış: Quand j'ai fini demain, je t'appellerai.
• Doğru: Quand j'aurai fini demain, je t'appellerai. — “Yarın bitirince seni arayacağım.”

Türkçe “bitirince” sözcüğüne açık bir gelecek eki eklemez. Fransızcada ise quand ile kurulan bölüm, gelecekte tamamlanacak bir işi anlatıyorsa futur antérieur kullanılabilir. “Bitirmiş olduktan sonra” ilişkisi kurulmaktadır.

5. Gerçek koşul bildiren si'den sonra gelecek zaman kullanmak

• Yanlış: Si tu auras fini avant six heures, nous sortirons.
• Doğru: Si tu as fini avant six heures, nous sortirons. — “Saat altıdan önce bitirmiş olursan dışarı çıkacağız.”

“Eğer” anlamındaki koşul si'sinden sonra bu tür cümlelerde futur antérieur kullanılmaz. Geleceğe ilişkin bir tamamlanma koşulu, burada as fini biçimiyle anlatılır. Bunu quand kuralıyla karıştırmayın: Quand tu auras fini, nous sortirons. — “Bitirdiğinde dışarı çıkacağız.”

6. Tahmini kesin gelecek gibi çevirmek

• Bağlam: Arkadaşınız dünkü buluşmaya gelmedi; nedenini bilmiyorsunuz.
• Yanıltıcı çeviri: Il aura oublié. → “Unutmuş olacak.” sözünü mutlaka gelecekteki bir unutma olarak okumak.
• Uygun yorum: “Unutmuş olmalı.”

Türkçede “Unutmuş olacak” da tahmin bildirebilir; yine de anlamı açıkça görmek için “olmalı” veya “herhâlde” ile yeniden söylemek yararlıdır. Bu kullanım bir kanıta dayalı çıkarımdır; olayın kesin olarak bilindiğini göstermez.

Kullanıma ilişkin notlar

Gündelik dilde de kullanılır

Futur antérieur yalnızca resmî yazılara veya edebiyata ait değildir. Quand tu auras fini… — “Bitirdiğinde…” gibi başlangıçlar gündelik konuşmada doğaldır. İş takvimlerinde, seyahat planlarında ve son teslim tarihlerinde de sık işe yarar. Geçmişe ilişkin tahmin kullanımı ise bağlamdan daha çok destek ister; her belirsiz geçmiş olayı bu zamanla söylemek zorunda değilsiniz.

Daha açık bir tahmin için Il a probablement oublié. — “Muhtemelen unuttu” da denebilir. Bu, futur antérieurün yerine her durumda geçen ayrı bir çekim kuralı değil, anlamı doğrudan söylemenin başka bir yoludur.

Futur simple ile odak farkı

Je terminerai le dossier demain. — “Dosyayı yarın tamamlayacağım” cümlesi, yarın yapılacak işi bildirir. Demain soir, j'aurai terminé le dossier. — “Yarın akşam dosyayı tamamlamış olacağım” cümlesi ise yarın akşamki sonucu öne çıkarır.

Benzer biçimde, Quand tu arriveras, je préparerai le dîner. — “Sen geldiğinde akşam yemeğini hazırlayacağım” derken hazırlık o sırada başlayabilir. Quand tu arriveras, j'aurai préparé le dîner. — “Sen geldiğinde akşam yemeğini hazırlamış olacağım” derken yemeğin o andan önce hazırlanmış olacağını söylersiniz. Zaman seçimi, olayların sırasını değiştirir.

Son tarih ile süreyi ayırın

Avant midi — “öğleden önce”, d'ici vendredi — “cumaya kadar” ve à ce moment-là — “o sırada” gibi ifadeler bir sınır veya bakış noktası sağlar. Ama futur antérieur her zaman ayrıca söylenmiş bir zaman ifadesi gerektirmez; bu nokta önceki konuşmadan anlaşılabilir.

Ayrıca Türkçedeki “-e kadar” her durumda tamamlanma demek değildir: “Saat beşe kadar çalışacağım” bir etkinliğin ne kadar süreceğini, “Saat beşe kadar bitirmiş olacağım” ise sonucunu anlatır. Fransızcada da yalnızca bir zaman ifadesine bakarak otomatik çekim seçmeyin.

İleri kullanım ve ince ayrımlar

Dönüşlü fiillerde uyum her zaman özneyle yapılmaz

Dönüşlü fiiller être alsa da “her durumda özneye göre -e veya -s eklenir” kuralı doğru değildir. Se laver — “yıkanmak” ile “ellerini yıkamak” arasındaki farkı inceleyin:

• Elle se sera lavée avant le départ. — “Hareketten önce yıkanmış olacak.”
• Elle se sera lavé les mains avant le repas. — “Yemekten önce ellerini yıkamış olacak.”

İlk cümlede yıkanan kişi kendisidir ve lavée uyum gösterir. İkincide yıkanan şey les mains — “eller”dir; bu nesne fiilden sonra geldiği için lavé değişmez. Se parler — “birbiriyle konuşmak” gibi dolaylı nesne içeren fiillerde de uyum yapılmaz; dolaylı nesne, bu örnekte “kiminle konuşulduğunu” belirtir: Elles se seront parlé avant la réunion. — “Toplantıdan önce birbirleriyle konuşmuş olacaklar.”

Bu ayrıntılar yeni bir futur antérieur kuralı değildir; bileşik zamanlardaki participe passé uyumunun burada da sürmesidir.

İki olayın sırası: bağlacın anlamı önemlidir

Bağlaç, cümle parçalarını birbirine bağlayan sözcüktür. Quand — “-dığında”, lorsque — “-dığında”, dès que — “-ir … -mez” ve une fois que — “bir kez … -dikten sonra” ile futur antérieur, sonraki işten önce tamamlanan bir işi belirtebilir.

Ancak “önce” anlamını gördüğünüz her yerde aynı yapıyı kuramazsınız. Avant que, Fransızcada subjonctif ister; bu, özellikle istek, gereklilik ve henüz gerçekleşmemiş durumlarla kullanılan bir kip ailesidir. Örneğin Je partirai avant qu'il arrive. — “O gelmeden önce gideceğim.” Burada avant que sonrasına futur antérieur getirmek doğru olmaz. Gelecek anlamı tek başına çekimi belirlemez; kullanılan bağlaç da önemlidir.

Koşul si'si ile “olup olmadığını” bildiren si aynı değildir

Yukarıdaki si + futur antérieur uyarısı gerçek koşul cümleleri içindir. Si, bir soruyu cümle içine taşıyarak “olup olmadığını” anlamına da gelebilir:

Je me demande s'il aura terminé avant midi. — “Öğleden önce bitirmiş olup olmayacağını merak ediyorum.”

Burada “eğer bitirirse” koşulu yoktur; merak edilen bir soru vardır. Bu nedenle futur antérieur kullanılabilir. Kuralı “si sözcüğünden sonra hiçbir zaman gelecek zaman gelmez” diye ezberlemek, doğru örnekleri de yanlış sanmanıza yol açar.

Geçmişten bakılan gelecek

Futur antérieur, gelecekteki tamamlanmaya çoğunlukla konuşma anından bakar. Bakış noktası geçmişe taşınırsa conditionnel passé, yani aurait fini gibi bir yardımcı ve participe passé ile kurulan koşul kipi, “o zamana göre gelecekte tamamlanmış olma” anlamında kullanılabilir:

• Elle dit qu'elle aura terminé avant midi. — “Öğleden önce bitirmiş olacağını söylüyor.”
• Elle a dit qu'elle aurait terminé avant midi. — “Öğleden önce bitirmiş olacağını söyledi.”

Türkçede ikinci cümlede de “olacağını” dediğimiz için Fransızcadaki değişim kolayca gözden kaçabilir. Bu ikinci biçim tek başına işin gerçekleşmediğini kanıtlamaz; burada anlatılan, geçmişte yapılan bir açıklamadaki gelecek beklentisidir.

Geriye dönük değerlendirme

Futur antérieur bazen biten bir dönem hakkında sonuç veya bilanço bildirir:

Cette année aura été difficile pour tout le monde. — “Bu yıl herkes için zor bir yıl oldu.”

Konuşan kişi yılı bir bütün olarak değerlendirir; Türkçede doğal karşılık çoğu zaman geçmiş zamandır. Böyle kullanımları haberlerde, yorumlarda veya bir sürecin sonunda duyabilirsiniz. Temel “gelecekte bitmiş olacak” kuralını bozmak yerine, zamanın tamamlanmış bir sonuca uzaktan bakma özelliğini öne çıkarır.

Çalışma önerileri

1. Bir gelecek anı seçip geriye bakın. Yarın akşamı düşünün; o saate kadar bitireceğiniz üç işi yazın. Demain soir, j'aurai… — “Yarın akşam … yapmış olacağım” kalıbını kullanın. Ardından être alan bir fiille bir cümle kurun ve uyumu kontrol edin.
2. Olay çiftlerini sıraya koyun. “Biletleri almak → otele karar vermek” gibi üç çift seçin. Önce tamamlanan işi futur antérieur, sonraki işi futur simple ile bağlayın. Sonra zamanları değiştirince anlamın nasıl değiştiğini Türkçe açıklayın.
3. Aynı biçime iki bağlam yazın. Il aura oublié. için önce yarına ilişkin bir durum, sonra dün gerçekleşmiş bir olay hakkında tahmin bağlamı kurun. Her birini doğal Türkçeyle söyleyin. Bu çalışma, çekimi tanımaktan çok anlamı doğru yorumlamayı geliştirir.

İlgili konular

• Ön koşul: Yalın gelecek zaman — aurai, auras, serai, seras gibi yardımcı fiil çekimlerini ve gelecekteki ikinci eylemi kurmak için gereklidir.