Almancada Futur II: Bitmişlik ve Geçmişe Dair Tahmin
Futur II
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki Almanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
Futur II, bir işin gelecekte belirli bir ana kadar tamamlanmış olacağını veya geçmişte muhtemelen gerçekleştiğini anlatır. Yapısı çekimli werden + Partizip II (fiilin geçmiş zamanlarda kullanılan biçimi) + haben/sein şeklindedir. Bis morgen werde ich das gemacht haben. “Yarına kadar bunu yapmış olacağım” demektir; Er wird wohl schon gegangen sein. ise “Herhalde çoktan gitmiştir” anlamına gelir. Hangi anlamın geçerli olduğunu yalnızca fiil biçimi değil, cümlenin bağlamı belirler.
Genel bakış
Bir raporu yarın yazacağınızı söylemek ile yarın öğlene kadar yazmış olacağınızı söylemek aynı şey değildir. İlkinde gelecekteki işi, ikincisinde belirli bir anda ortaya çıkmış olacak sonucu öne çıkarırsınız. Almancada bu ikinci bakış açısı için Futur II kullanılır. Türkçedeki “bitirmiş olacağım”, “varmış olacağız”, “teslim etmiş olacak” gibi yapılar, bu anlamı kavramak için iyi bir başlangıçtır.
Ancak Futur II adındaki gelecek zaman çağrışımı yanıltıcı olabilir. Bu yapı, daha önce olmuş bir şey hakkında tahmin yürütmek için de kullanılır. Birinin toplantıya gelmemesini açıklarken Sie wird das vergessen haben. derseniz, “Muhtemelen bunu unutmuştur” anlamı doğar. Gelecekten söz etmezsiniz; elinizdeki duruma bakarak geçmişe ilişkin bir açıklama önerirsiniz. Türkçedeki “unutmuş olacak” da uygun bağlamda aynı işi görebilir.
Bu konu B2 düzeyinde özellikle önem kazanır. Futur I yapısını ve Perfekt'i (Almancada çoğunlukla geçmiş olayları anlatan birleşik zaman) biliyorsanız, Futur II'nin parçaları size yabancı gelmez. Asıl öğrenilecek nokta, bu parçaları doğru sıraya koymak ve gelecekte tamamlanma ile geçmişe dair tahmin anlamlarını birbirinden ayırmaktır.
Yapı nasıl kurulur?
Üç parçayı bir araya getirin
Futur II'de yalnızca werden kişiye göre değişir. Asıl fiil Partizip II biçimini alır; sonundaki haben veya sein ise mastar olarak kalır. Mastar, bir fiilin kişi eki almamış sözlük biçimidir: haben, sein, machen gibi.
Temel bir ana cümlede yapı şöyledir:
Özne + çekimli werden + diğer bilgiler + Partizip II + haben/sein
Özne, işi yapan veya cümlede hakkında bir şey söylenen kişi ya da varlıktır. Örneğin Ich werde den Bericht geschrieben haben. cümlesinde özne ich, yani “ben”dir; cümlenin anlamı “Raporu yazmış olacağım”dır.
Parçaların görevleri birbirinden farklıdır:
- werde: Kişiyi gösteren çekimli yardımcı fiil. Yardımcı fiil, asıl fiille birlikte zaman veya başka bir anlam kurar.
- geschrieben: schreiben fiilinin Partizip II biçimi; burada tamamlanmış yazma işini belirtir.
- haben: Bu fiilin Perfekt yapısında kullanılan yardımcı fiilin mastarı.
Ich habe den Bericht geschrieben. “Raporu yazdım” cümlesinden hareketle düşünün. Futur II'de habe yerine başa werde gelir; haben ise cümlenin sonuna taşınır: Ich werde den Bericht geschrieben haben.
Werden fiilinin bütün kişi biçimleri
Aşağıdaki tabloda aynı işin farklı kişiler için nasıl söylendiğini görebilirsiniz. Gelecek anlamını açık tutmak için her cümlede “yarına kadar” ifadesi kullanılmıştır.
| Kişi biçimi | Futur II cümlesi | Türkçesi |
|---|---|---|
| ich werde | Ich werde bis morgen alles erledigt haben. | Yarına kadar her şeyi halletmiş olacağım. |
| du wirst | Du wirst bis morgen alles erledigt haben. | Yarına kadar her şeyi halletmiş olacaksın. |
| er/sie/es wird | Sie wird bis morgen alles erledigt haben. | O, yarına kadar her şeyi halletmiş olacak. |
| wir werden | Wir werden bis morgen alles erledigt haben. | Yarına kadar her şeyi halletmiş olacağız. |
| ihr werdet | Ihr werdet bis morgen alles erledigt haben. | Siz yarına kadar her şeyi halletmiş olacaksınız. |
| sie werden | Sie werden bis morgen alles erledigt haben. | Onlar yarına kadar her şeyi halletmiş olacaklar. |
| Sie werden | Sie werden bis morgen alles erledigt haben. | Siz yarına kadar her şeyi halletmiş olacaksınız. |
Son satırdaki büyük harfli Sie, resmî veya kibar hitaptaki “siz”dir. Cümle başında hem “onlar” hem de kibar “siz” anlamındaki sözcük büyük harfle yazıldığından, bu iki anlamı bağlamdan ayırırsınız.
Haben mı, sein mı?
Seçim, aynı fiilin aynı anlamdaki Perfekt yapısına bağlıdır. Perfekt'te hangi yardımcı fiili kullanıyorsanız, Futur II'de onun mastarını kullanın. Yeni ve ayrı bir kural öğrenmeniz gerekmez.
Çoğu fiil haben alır. Bir yerden başka bir yere gitmeyi veya durum değişikliğini anlatan birçok fiil ise sein alır. Bleiben “kalmak” da sein ile kurulur; dolayısıyla kuralı yalnızca “hareket varsa sein” diye ezberlemek yeterli değildir.
| Fiil | Perfekt | Futur II | Futur II'nin olası Türkçesi |
|---|---|---|---|
| machen | ich habe es gemacht | ich werde es gemacht haben | onu yapmış olacağım |
| schreiben | ich habe geschrieben | ich werde geschrieben haben | yazmış olacağım |
| vergessen | sie hat es vergessen | sie wird es vergessen haben | muhtemelen onu unutmuştur |
| ankommen | wir sind angekommen | wir werden angekommen sein | varmış olacağız |
| einschlafen | er ist eingeschlafen | er wird eingeschlafen sein | muhtemelen uyuyakalmıştır |
| bleiben | sie ist geblieben | sie wird geblieben sein | muhtemelen kalmıştır |
| sein | er ist dort gewesen | er wird dort gewesen sein | muhtemelen orada bulunmuştur |
Türkçede bu tür bir haben/sein ayrımı yoktur. “Yazmış olmak” ile “gelmiş olmak” aynı yardımcı sözcükle kurulabilir; Almancada ise geschrieben haben ve gekommen sein ayrımını korumanız gerekir. Fiilleri öğrenirken yalnızca Türkçe anlamlarını değil, Perfekt biçimlerini de not edin.
Partizip II biçimini koruyun
Futur II için yeni bir Partizip II üretilmez. Perfekt'te bildiğiniz biçim aynen kullanılır:
- Düzenli fiil: machen → gemacht; Ich werde es gemacht haben. = “Onu yapmış olacağım.”
- Düzensiz fiil: schreiben → geschrieben; Ich werde den Brief geschrieben haben. = “Mektubu yazmış olacağım.”
- Ayrılabilen fiil: ankommen → angekommen; Wir werden angekommen sein. = “Varmış olacağız.” Ayrılabilen fiil, bazı cümlelerde başındaki parçanın fiilden ayrıldığı fiildir.
- -ieren ile biten fiil: reparieren → repariert; Er wird das Fahrrad repariert haben. = “Bisikleti muhtemelen tamir etmiştir.”
Her fiile otomatik olarak ge- eklemeyin. Örneğin vergessen fiilinin Partizip II biçimi yine vergessendir; besuchen için de besucht kullanılır.
Sözcük sırası: ana cümle, soru, yan cümle
Ana cümlede çekimli werden ikinci konumdadır. Burada “ikinci konum”, mutlaka ikinci sözcük demek değildir: Bis morgen iki sözcükten oluşsa da tek bir zaman ifadesi olarak ilk konumu doldurur.
- Bis morgen werde ich das gemacht haben. = “Yarına kadar bunu yapmış olacağım.”
- Wirst du bis Freitag alles vorbereitet haben? = “Cumaya kadar her şeyi hazırlamış olacak mısın?”
- Wann werdet ihr die Arbeit abgeschlossen haben? = “İşi ne zaman tamamlamış olacaksınız?”
Evet-hayır sorusunda werden başa gelir. Soru sözcüğü varsa önce o, ardından çekimli fiil gelir. Her iki durumda da sondaki Partizip II + haben/sein grubu korunur.
Yan cümle, ana cümleye bağlı ek bilgi veren cümledir. Dass gibi bir bağlaçla, yani cümleleri bağlayan sözcükle başlayan olağan yan cümlede çekimli fiil sona gider:
Ich hoffe, dass wir bis Freitag alles erledigt haben werden.
“Cumaya kadar her şeyi halletmiş olacağımızı umuyorum.”
Buradaki son sıra erledigt + haben + werden şeklindedir. Ana cümledeki ikinci konum kuralını yan cümleye taşımayın.
Bağlam içinde örnekler
İlk altı örnekte gelecekteki bir son noktaya bakılır. Son altı örnekte ise konuşan kişi, geçmişte ne olmuş olabileceğini tahmin eder. Bu ayrım Türkçe çevirilerde de görülür.
| Almanca | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Bis morgen werde ich das gemacht haben. | Yarına kadar bunu yapmış olacağım. | Belirli bir zamana kadar tamamlanma. |
| Bis Freitag werden wir den Antrag eingereicht haben. | Cumaya kadar başvuruyu teslim etmiş olacağız. | Son teslim tarihi öne çıkıyor. |
| Um diese Zeit morgen wirst du in Berlin angekommen sein. | Yarın bu saatlerde Berlin'e varmış olacaksın. | Varış için sein kullanılıyor. |
| Wenn du zurückkommst, werde ich das Abendessen vorbereitet haben. | Sen döndüğünde akşam yemeğini hazırlamış olacağım. | Diğer kişinin dönüşü, bakılan gelecek anını belirliyor. |
| Werden Sie bis Montag alle Unterlagen geprüft haben? | Pazartesiye kadar bütün belgeleri incelemiş olacak mısınız? | Kibar hitapla tamamlanma sorusu. |
| Bis Ende des Monats werden wir die Wohnung noch nicht renoviert haben. | Ay sonuna kadar evi henüz yenilemiş olmayacağız. | İşin o tarihte tamamlanmamış olacağı belirtiliyor. |
| Er wird wohl schon gegangen sein. | Herhalde çoktan gitmiştir. | Şu an burada olmayışına geçmişten bir açıklama getiriliyor. |
| Sie wird das vergessen haben. | Muhtemelen bunu unutmuştur. | Gelecek zaman ifadesi olmadan geçmişe dair tahmin. |
| Du wirst die Nachricht sicher schon gelesen haben. | Haberi büyük olasılıkla çoktan okumuşsundur. | Güçlü bir beklenti var; doğrudan bilgi aktarılmıyor. |
| Der Zug wird inzwischen abgefahren sein. | Tren şimdiye kadar herhalde kalkmıştır. | Konuşma anından önce gerçekleşmiş olması beklenen olay. |
| Die Kinder werden wohl eingeschlafen sein. | Çocuklar herhalde uyuyakalmıştır. | Sessizlik gibi bir ipucundan çıkarım yapılabilir. |
| Er wird die E-Mail noch nicht gesehen haben. | Muhtemelen e-postayı henüz görmemiştir. | Olumsuz bir geçmiş tahmini. |
Schon “çoktan, zaten”, noch nicht ise “henüz değil” anlamına gelir. Bu sözcükler tek başlarına geleceği veya geçmişi belirlemez. Hem “o tarihe kadar çoktan bitmiş olacak” hem de “şimdiye kadar çoktan bitmiştir” anlamlarında kullanılabilirler.
Sık yapılan hatalar
1. Sondaki yardımcı fiili unutmak
- Yanlış: Bis morgen werde ich das gemacht.
- Doğru: Bis morgen werde ich das gemacht haben.
- Anlamı: “Yarına kadar bunu yapmış olacağım.”
Werden + Partizip II tek başına Futur II oluşturmaz. Sondaki haben veya sein yapının gerekli parçasıdır. Cümleyi kontrol ederken üç parçayı da arayın.
2. Her fiille haben kullanmak
- Yanlış: Bis acht werden wir angekommen haben.
- Doğru: Bis acht werden wir angekommen sein.
- Anlamı: “Saat sekize kadar varmış olacağız.”
Ankommen fiili Perfekt'te sein alır. Futur II'de de bu seçim değişmez. Türkçedeki ortak “olmak” yapısı yüzünden Almancadaki ayrımı silmeyin.
3. Sondaki haben veya sein fiilini kişiye göre çekmek
- Yanlış: Sie wird den Bericht geschrieben hat.
- Doğru: Sie wird den Bericht geschrieben haben.
- Anlamı: “Raporu yazmış olacağı” veya bağlama göre “muhtemelen raporu yazdığı” belirtilir.
Kişi bilgisi zaten wird üzerinde vardır. Sondaki yardımcı fiil mastar olarak kalır; hat ya da ist yapılmaz.
4. Futur I ile Futur II'yi aynı anlamda sanmak
- Amaçlanan anlam için uygun değil: Bis morgen werde ich den Bericht schreiben.
- Tamamlanmayı açıkça vurgulayan biçim: Bis morgen werde ich den Bericht geschrieben haben.
- Amaçlanan anlam: “Yarına kadar raporu yazmış olacağım.”
İlk cümle dilbilgisi bakımından yanlış değildir; bir son teslim bağlamında anlaşılabilir. Ancak Futur II, yarın gelindiğinde işin tamamlanmış olmasını açıkça öne çıkarır. Hata, iki yapının her bağlamda aynı vurguyu taşıdığını düşünmektir.
5. Yan cümlede ana cümlenin sırasını kullanmak
- Yanlış: Ich hoffe, dass er wird bis morgen angekommen sein.
- Doğru: Ich hoffe, dass er bis morgen angekommen sein wird.
- Anlamı: “Yarına kadar varmış olacağını umuyorum.”
Dass ile başlayan bu yan cümlede çekimli wird sona gider. Sondaki grubu bir bütün olarak öğrenin: angekommen sein wird.
6. Geçmiş tahminini otomatik olarak gelecek diye çevirmek
- Bağlama uymayan yorum: Er wird wohl schon gegangen sein. = “İleride gitmiş olacak.”
- Buradaki doğal yorum: “Herhalde çoktan gitmiştir.”
Birinin şu an nerede olduğunu konuşuyorsanız bu cümle geçmişteki ayrılışına ilişkin bir tahmindir. Her wird gördüğünüzde Türkçede mutlaka “-acak” eki kullanmanız gerekmez.
Kullanım notları
Günlük dilde her gelecek sonucu için Futur II gerekmez
Futur II doğru ve yararlı bir yapıdır, ama gelecekteki her tamamlanmayı onunla anlatmak zorunda değilsiniz. Almancada zaman ifadesi açık olduğunda daha kısa yapılar da doğal olabilir:
- Morgen ist der Bericht fertig. = “Yarın rapor hazır olur.”
- Bis morgen habe ich den Bericht geschrieben. = “Yarına kadar raporu yazmış olurum.”
- Bis morgen werde ich den Bericht geschrieben haben. = “Yarına kadar raporu yazmış olacağım.”
İkinci cümlede biçim Perfekt olsa da bis morgen onu gelecekteki bir sonuçla ilişkilendirir. Üçüncü cümle ise bu bakış açısını Futur II ile açıkça kurar. Özellikle planlarda, teslim tarihlerinde ve gelecekteki bir noktadan geriye bakarken işe yarar. Gündelik konuşmada sırf daha ileri düzey görünmek için her kısa cümleyi Futur II'ye çevirmek doğal değildir.
Geçmiş tahmini için de yaygın bir araçtır
Sie wird schon angekommen sein. “Muhtemelen çoktan varmıştır” gibi tahminler günlük konuşmada da kullanılabilir. Bu nedenle Futur II'yi yalnızca resmî yazılarda karşılaşılacak bir yapı olarak görmeyin. Gelecekte tamamlanma kullanımı ile tahmin kullanımının konuşmadaki doğallığı aynı değildir; ikisini ayrı ayrı tanımak faydalıdır.
Wohl, sicher ve bestimmt ne ekler?
Wohl çoğu zaman “herhalde, muhtemelen” gibi temkinli bir çıkarım belirtir. Sicher ve bestimmt ise tahminde daha güçlü bir güven ifade edebilir:
- Er wird wohl den Bus verpasst haben. = “Herhalde otobüsü kaçırmıştır.”
- Er wird bestimmt den Bus verpasst haben. = “Büyük olasılıkla otobüsü kaçırmıştır.”
Bunlar kesin yüzde değerleri taşımaz; ses tonu ve konuşma durumu da önemlidir. Futur II'de tahmin anlamı için wohl şart değildir. Sie wird das vergessen haben. tek başına da “Muhtemelen unutmuştur” diye anlaşılabilir.
Bir olayın gerçekleştiğini kesin olarak biliyor ve yalnızca bildiriyorsanız, Sie hat das vergessen. “Bunu unuttu” daha doğrudan bir seçimdir. Tahmin yapısı, konuşanın bilgiyi nasıl değerlendirdiğini de anlatır.
İleri kullanım ve ince ayrımlar
Futur I tahmini ile Futur II tahmini
Futur I de yalnızca gelecek anlatmaz. İki yapıyı aşağıdaki gibi ayırabilirsiniz:
| Almanca | Türkçe | Bakış açısı |
|---|---|---|
| Sie wird jetzt schlafen. | Muhtemelen şimdi uyuyordur. | Şu anki duruma ilişkin tahmin; Futur I. |
| Sie wird gestern früh eingeschlafen sein. | Muhtemelen dün erkenden uyuyakalmıştır. | Önceden gerçekleşmiş olaya ilişkin tahmin; Futur II. |
| Morgen wird sie den Bericht schreiben. | Yarın raporu yazacak. | Gelecekteki iş; Futur I. |
| Bis morgen Abend wird sie den Bericht geschrieben haben. | Yarın akşama kadar raporu yazmış olacak. | Gelecekteki bir ana kadar tamamlanma; Futur II. |
Türkçedeki “uyuyordur” ve “uyuyakalmıştır” ayrımı burada iyi bir rehberdir. Gelecekle ilgili iki satırda ise “yazacak” ve “yazmış olacak” ayrımına odaklanın.
Tamamlanma her zaman kısa bir iş demek değildir
Futur II, mutlaka bir anda biten kısa bir eylem anlatmaz. Uzun bir dönemi, gelecekteki bir noktadan değerlendirirken de kullanabilirsiniz:
Bis Ende des Jahres werde ich zehn Jahre in dieser Firma gearbeitet haben.
“Yıl sonuna gelindiğinde bu şirkette on yıl çalışmış olacağım.”
Bu cümle, kişinin yıl sonunda işten ayrılacağını söylemez. Yalnızca o tarihe kadar biriken süreyi değerlendirir. Dolayısıyla “tamamlanmışlık” ifadesini “bütün faaliyet kesin olarak sona erer” diye anlamayın.
Gelecek zaman yan cümlesinde her fiili Futur yapmayın
Wenn du ankommst, werden wir alles vorbereitet haben.
“Sen geldiğinde her şeyi hazırlamış olacağız.”
Burada wenn du ankommst biçimi şimdiki zamanla kurulmuştur, ancak gelecek anlamı taşır. Türkçede “geldiğinde” demeniz Almancada otomatik olarak geçmiş zaman kullanacağınız anlamına gelmez. Almanca biçimi Türkçe eke göre değil, cümlenin işlevine göre seçin.
Ayrıca bu cümlede wenn, zaman ilişkisi kurar: sizin gelişiniz, hazırlıkların tamamlanmış olacağı andır. Başka bir bağlamda aynı bağlaç “eğer” anlamıyla koşul da kurabilir; anlamı cümlenin tamamından çıkarın.
Edilgen yapıda Futur II
Edilgen, işi kimin yaptığından çok işin gerçekleşmesini veya etkilenen şeyi öne çıkaran yapıdır. Örneğin bilgisayarı kimin tamir ettiğini değil, tamirin bitmiş olmasını anlatabilirsiniz:
Bis Montag wird der Computer repariert worden sein.
“Pazartesiye kadar bilgisayar tamir edilmiş olacak.”
Buradaki sıra werden + asıl fiilin Partizip II biçimi + worden + sein şeklindedir. Edilgen Perfekt yapısındaki worden korunur; bu görevde geworden kullanılmaz. Yapı uzadığı için önce temel repariert haben ve angekommen sein kalıplarını rahatça kurabilmek yararlıdır.
Buna karşılık bir durumun geçmişte var olduğunu tahmin etmek için farklı bir yapı görebilirsiniz:
Die Tür wird gestern Abend geschlossen gewesen sein.
“Kapı dün akşam muhtemelen kapalıydı.”
Burada kapının kapalı olma durumu değerlendirilir. Geschlossen worden sein kapatılma olayını, geschlossen gewesen sein ise kapalı olma durumunu öne çıkarır. Her Türkçe “-mış” ifadesini aynı Almanca yapıya yerleştirmeyin.
Kip fiilleriyle uzayan fiil grupları
Kip fiili, zorunluluk veya imkân gibi anlamlar ekleyen fiildir; müssen “zorunda olmak” bunlardan biridir. Bir başka fiille kullanıldığında Perfekt'te olağan Partizip II yerine mastar kalabilir. Bu özellik Futur II'de de görülür:
Er wird gestern länger haben arbeiten müssen.
“Dün muhtemelen daha uzun çalışmak zorunda kalmıştır.”
Burada beklenen sıradan gemusst haben grubu yerine haben + arbeiten + müssen vardır. Bu tür uzun grupların yan cümle sırası da temel kalıptan farklılaşabilir. Günlük anlatımda aynı tahmini Wahrscheinlich musste er gestern länger arbeiten. “Muhtemelen dün daha uzun çalışmak zorunda kaldı” diye daha açık biçimde söyleyebilirsiniz. Bu ileri yapıları tanımak yararlıdır; her tahmini mutlaka uzun bir Futur II cümlesiyle kurmak gerekmez.
Çalışma önerileri
Perfekt'ten Futur II'ye geçiş yapın. Beş fiil seçin ve her biriyle iki cümle yazın: Ich habe bezahlt. “Ödedim” → Bis morgen werde ich bezahlt haben. “Yarına kadar ödemiş olacağım.” Sonra sein alan fiillerle çalışın: Wir sind angekommen. “Vardık” → Bis acht werden wir angekommen sein. “Sekize kadar varmış olacağız.” Kontrolünüz üç noktaya dayansın: doğru werden biçimi, doğru Partizip II, doğru yardımcı fiil.
Aynı yapıya iki ayrı bağlam yazın. Sie wird den Bericht geschrieben haben. için önce yarınki toplantıyı, sonra bugün masada duran bitmiş raporu düşünün. İlk bağlamda “yazmış olacak”, ikincisinde “muhtemelen yazmıştır” yorumu kurun. Böylece Futur II'yi yalnızca bir zaman eki olarak değil, bakış açısı olarak öğrenirsiniz.
Bir teslim takvimi ve bir tahmin listesi hazırlayın. Takvimde bis Freitag, bis Ende des Monats gibi ifadelerle üç tamamlanma cümlesi yazın. Tahmin listesinde ise cevaplanmayan telefon, boş oda veya sessiz çocuk odası gibi üç ipucundan yola çıkın. Son olarak cümlelerden birini soru, birini dass yan cümlesi yapın; fiil grubunun yerini özellikle kontrol edin.
İlgili konular
- Önce bilinmesi yararlı: Almancada gelecek zaman: Futur I — werden çekimini, mastarlı temel yapıyı ve şimdiki zamana ilişkin tahminleri öğrenmek, Futur II'yi anlamayı kolaylaştırır.