Aanwijzende woorden 这 en 那 in het Mandarijn

In het kort

这 (zhè) betekent ‘dit’ of ‘deze’ en 那 (nà) betekent ‘dat’ of ‘die’. Staat er een zelfstandig naamwoord achter, dan komt er meestal een maatwoord tussen: 这本书 (zhè běn shū, dit boek), 那个人 (nà ge rén, die persoon). Voor plaatsen gebruik je onder meer 这里/这儿 (hier) en 那里/那儿 (daar).

Overzicht

Met een aanwijzend woord wijs je een persoon, voorwerp, plaats of idee aan. In het Nederlands kiezen we bijvoorbeeld tussen dit boek, deze jas, dat huis en die mensen. Het Mandarijn heeft een eenvoudiger onderscheid naar afstand: 这 verwijst in de basis naar iets dichtbij en 那 naar iets verder weg. De vorm verandert niet door het geslacht of het aantal van het zelfstandig naamwoord (het woord voor een persoon, ding of begrip).

Toch is de Chinese bouw anders dan de Nederlandse. Tussen 这/那 en een zelfstandig naamwoord staat normaal een maatwoord: een kort woord dat aangeeft om wat voor telbare eenheid het gaat. Daarom is ‘dit boek’ niet simpelweg 这书, maar voor beginners altijd 这本书, met 本 als maatwoord voor boeken. Het algemene maatwoord 个 komt bij veel personen en dingen voor: 这个人 (deze persoon), 那个问题 (dat probleem).

Dit onderwerp hoort bij A1, omdat je de vormen voortdurend nodig hebt: in een winkel, tijdens een kennismaking, bij het vragen naar woorden en bij het aanwijzen van een plaats. Leer eerst de vaste bouw 这/那 + maatwoord + zelfstandig naamwoord. De verdere nuances staan apart onder ‘Verder dan de basis’.

Hoe het werkt

De twee basisvormen

Betekenis	Chinees	Pinyin	Voorbeeld
dit, deze	这	zhè	这个 zhè ge — deze, dit exemplaar
dat, die	那	nà	那个 nà ge — die, dat exemplaar

De afstand is niet altijd letterlijk in meters uit te drukken. 这 wijst doorgaans naar wat zich bij de spreker bevindt of waar de spreker zich mentaal op richt. 那 wijst naar wat verder weg is, bij de gesprekspartner ligt of als minder direct wordt voorgesteld. De omgeving en een wijzend gebaar maken meestal duidelijk wat bedoeld wordt.

Anders dan in het Nederlands hoef je niet te kiezen tussen dit en deze, of tussen dat en die. Het Chinese aanwijzende woord blijft gelijk:

• 这个杯子 (zhè ge bēizi) — deze beker
• 这本书 (zhè běn shū) — dit boek
• 那个房子 (nà ge fángzi) — dat huis
• 那位老师 (nà wèi lǎoshī) — die docent

De Nederlandse keuze hangt af van de of het en van enkelvoud of meervoud. Het Mandarijn kent die koppeling niet. De keuze van het maatwoord hangt echter wél af van het soort zelfstandig naamwoord.

Voor een zelfstandig naamwoord: 这/那 + maatwoord + naamwoord

De normale bouw is:

这/那 + maatwoord + zelfstandig naamwoord

Soort	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
algemeen	这/那 + 个 + naamwoord	那个问题	dat probleem
boeken	这/那 + 本 + 书	这本书	dit boek
platte voorwerpen	这/那 + 张 + naamwoord	那张票	dat kaartje
drank in een kop of glas	这/那 + 杯 + drank	这杯茶	deze kop thee
beleefd voor personen	这/那 + 位 + persoon	那位先生	die meneer

个 (ge) is zeer algemeen, maar het vervangt niet in iedere situatie zonder betekenis- of stijlverschil een specifieker maatwoord. In het begin kun je met 个 veel zeggen, maar leer veelvoorkomende combinaties als één geheel: 一本书, 一张票, 一杯茶 en 一位老师. Dan kun je het getal 一 eenvoudig vervangen door 这 of 那.

Er staat geen 的 tussen het aanwijzende deel en het zelfstandig naamwoord. Zeg dus 这本书, niet 这个的书. Het hele blok 这本 bepaalt welk boek bedoeld wordt.

Zelfstandig gebruik: ‘deze’ of ‘die’

Als het voorwerp al duidelijk is, kan het zelfstandig naamwoord wegvallen. Vaak blijft het maatwoord staan:

• 我要这个。 — Ik wil deze/dit exemplaar.
• 那个很好。 — Die/dat is goed.
• 这本是我的。 — Dit exemplaar is van mij. (bij boeken)
• 你喜欢哪杯？这杯。 — Welke kop vind je lekker? Deze.

这 en 那 kunnen in sommige zinnen ook zonder maatwoord zelfstandig staan, vooral wanneer ze naar een situatie, uitspraak of niet nader geteld ding verwijzen: 那是什么？ (Wat is dat?) en 这很好。 (Dit is goed.) Voor een concreet artikel in een winkel is 这个/那个 meestal de veiligste beginnerskeuze.

Meervoud: 这些 en 那些

Voor ‘deze …’ en ‘die …’ in het meervoud gebruik je 这些 (zhèxiē) en 那些 (nàxiē). 些 drukt hier een onbepaalde hoeveelheid of groep uit. Er komt daarna geen extra maatwoord.

Patroon	Voorbeeld	Betekenis
这些 + naamwoord	这些书	deze boeken
那些 + naamwoord	那些学生	die leerlingen
zelfstandig	我喜欢这些。	Ik vind deze leuk.

Vergelijk 这三本书 (deze drie boeken) met 这些书 (deze boeken). Bij een precies aantal gebruik je 这/那 + getal + maatwoord + naamwoord. Bij een niet nader getelde groep gebruik je 这些/那些 + naamwoord.

Plaatsen: 这里, 那里, 这儿 en 那儿

Voor ‘hier’ en ‘daar’ zijn er twee veelvoorkomende reeksen:

Dichtbij	Verder weg	Betekenis
这里 zhèlǐ	那里 nàlǐ	hier / daar
这儿 zhèr	那儿 nàr	hier / daar

这里/那里 zijn overal bruikbaar. 这儿/那儿 komen veel voor in Noord-Chinees en in spreektaal. Ze hebben dezelfde basisfunctie. Met 在 geef je aan waar iemand of iets zich bevindt: 我在这里 (ik ben hier). Met 有 zeg je dat iets op die plaats aanwezig is: 那里有一家咖啡馆 (daar is een café).

Let op het verschil tussen een ding en een plaats:

• 这个 — dit, dit exemplaar
• 这里 — hier, op deze plaats
• 那个 — dat, dat exemplaar
• 那里 — daar, op die plaats

Vragen met 哪: ‘welke?’

哪 (nǎ) betekent ‘welke’ en volgt hetzelfde patroon als 这 en 那:

哪 + maatwoord + zelfstandig naamwoord

• 哪本书？ — Welk boek?
• 哪个人？ — Welke persoon?
• 你要哪个？ — Welke wil je?

De toon is belangrijk: 那 is nà met de vierde toon, terwijl 哪 nǎ met de derde toon is. Eén toonverschil verandert ‘die/dat’ in ‘welke’.

Voorbeelden in context

Mandarijn	Pinyin	Nederlands	Toelichting
这个多少钱？	Zhè ge duōshao qián?	Hoeveel kost deze?	Zelfstandig 这个 in een winkel.
那是什么？	Nà shì shénme?	Wat is dat?	那 verwijst naar een zichtbaar ding.
这本书很好。	Zhè běn shū hěn hǎo.	Dit boek is erg goed.	本 is het maatwoord voor boeken.
我要那个。	Wǒ yào nà ge.	Ik wil die.	Het naamwoord is uit de context bekend.
这杯咖啡是你的。	Zhè bēi kāfēi shì nǐ de.	Deze kop koffie is van jou.	杯 hoort bij een kop of glas drank.
那位老师姓王。	Nà wèi lǎoshī xìng Wáng.	Die docent heet van achternaam Wang.	位 is een beleefd maatwoord voor mensen.
你喜欢这件还是那件？	Nǐ xǐhuan zhè jiàn háishi nà jiàn?	Vind je deze of die mooier?	件 kan naar kledingstukken verwijzen.
这些菜都很好吃。	Zhèxiē cài dōu hěn hǎochī.	Deze gerechten zijn allemaal lekker.	这些 wijst een groep aan.
那些人是谁？	Nàxiē rén shì shéi?	Wie zijn die mensen?	Meervoud zonder extra maatwoord.
这两张票是我们的。	Zhè liǎng zhāng piào shì wǒmen de.	Deze twee kaartjes zijn van ons.	Bij een precies aantal staat het getal vóór het maatwoord.
我在这里等你。	Wǒ zài zhèlǐ děng nǐ.	Ik wacht hier op je.	这里 is de plaats van de handeling.
那里有洗手间吗？	Nàlǐ yǒu xǐshǒujiān ma?	Is daar een toilet?	Plaats + 有 geeft aanwezigheid aan.
哪本是你的？	Nǎ běn shì nǐ de?	Welk boek is van jou?	Het naamwoord 书 is weggelaten; 本 blijft staan.
这个问题我不明白。	Zhè ge wèntí wǒ bù míngbai.	Deze vraag begrijp ik niet.	这个问题 staat als gespreksonderwerp vooraan.

Veelgemaakte fouten

1. Het maatwoord weglaten

• Onjuist: 这书很好。
• Juist: 这本书很好。
• Waarom: Voor een telbaar zelfstandig naamwoord staat in de normale beginnersconstructie een maatwoord. Bij 书 is dat 本. In beknopte schrijftaal en bepaalde vaste of regionale patronen kun je soms een vorm zonder maatwoord tegenkomen, maar neem die niet als A1-model over.

2. Overal 个 gebruiken

• Minder natuurlijk: 这个书
• Juist: 这本书
• Waarom: 个 is algemeen, maar veel woorden hebben een gangbaar specifiek maatwoord. Voor boeken is 本 de gewone keuze. Zie maatwoorden niet als willekeurige versiering: ze horen bij de Chinese naamwoordgroep.

3. 的 toevoegen naar Nederlands gevoel

• Onjuist: 这本的书
• Juist: 这本书
• Waarom: Nederlands gebruikt losse vormen als ‘dit boek’, maar die geven geen reden om in het Chinees 的 toe te voegen. De basisbouw is rechtstreeks 这 + 本 + 书.

4. 那 en 哪 verwarren

• Onjuist bedoeld: 你要那个？ wanneer je ‘Welke wil je?’ wilt vragen
• Juist: 你要哪个？
• Waarom: 那 (nà) betekent ‘die/dat’; 哪 (nǎ) betekent ‘welke’. Let zowel op het schriftteken als op de toon.

5. Een plaatsvorm voor een voorwerp gebruiken

• Onjuist: 我要这里。 wanneer je naar een product wijst
• Juist: 我要这个。
• Waarom: 这里 betekent ‘hier, deze plaats’. Voor een voorwerp gebruik je 这个 of een ander passend maatwoord.

6. Een extra maatwoord na 这些 zetten

• Onjuist: 这些个学生
• Juist: 这些学生
• Waarom: In de neutrale standaardvorm heeft 些 de hoeveelheidsfunctie al. Gebruik 这些 + zelfstandig naamwoord. De combinatie 这些个 bestaat in gemarkeerde spreektaal voor extra nadruk, maar is geen geschikt basismodel.

Gebruiksnotities

In gewone spraak hoor je voor 这 en 那, vooral vóór een maatwoord, vaak uitspraken die ongeveer als zhèi en nèi klinken: 这个 kan dus als zhèi ge klinken en 那个 als nèi ge. Dit is een veelvoorkomende spreektaaluitspraak, traditioneel verbonden met samengetrokken vormen van 这一 en 那一. In zorgvuldig pinyin en als beginnersvorm blijven zhè en nà de veilige schrijfwijzen. Wees dus niet verbaasd wanneer luisteren en woordenboeknotatie niet exact gelijk lijken.

这个/那个 kunnen zowel personen als dingen aanwijzen, maar alleen 那个 tegen een aanwezige persoon zeggen en wijzen kan bot of afstandelijk klinken. Gebruik waar passend een naam, aanspreekvorm of 这位/那位; 位 klinkt beleefder wanneer je iemand identificeert.

Voor ‘hier bij mij/in deze omgeving’ en ‘daar bij jou/in die richting’ gebruikt men ook 这边 (zhèbiān) en 那边 (nàbiān), letterlijk ‘deze kant’ en ‘die kant’. In gesprekken en dienstverlening klinken die vormen soms natuurlijker dan een scherp afgebakende plek: 请到这边来 (komt u alstublieft deze kant op).

Verder dan de basis

De volgende punten hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze al vroeg horen of lezen.

Verwijzen naar een hele situatie

这 en 那 kunnen terugwijzen naar een idee, gebeurtenis of eerdere uitspraak, niet alleen naar een zichtbaar voorwerp:

• 这很重要。 — Dit is belangrijk.
• 我知道那不容易。 — Ik weet dat dat niet gemakkelijk is.
• 这是什么意思？ — Wat betekent dit?

Hier is geen maatwoord nodig, omdat er geen afzonderlijk telbaar zelfstandig naamwoord volgt. Het aanwijzende woord vat een hele inhoud samen.

那 als overgang: ‘dan’ of ‘in dat geval’

Aan het begin van een reactie kan 那 de betekenis krijgen van ‘dan’ of ‘in dat geval’:

• 那我们走吧。 — Laten we dan gaan.
• 那怎么办？ — Wat moeten we dan doen?

Dit is geen letterlijke verwijzing naar een voorwerp. 那 neemt de zojuist genoemde situatie als uitgangspunt. In natuurlijke gesprekken is dit bijzonder frequent.

这么 en 那么: ‘zo’ en ‘op die manier’

Met 么 ontstaan 这么 (zhème) en 那么 (nàme). Deze vormen wijzen een manier of graad aan:

• 这么大 — zo groot (als dit)
• 那么贵 — zo duur (als dat)
• 别这么说。 — Zeg het niet zo.

De nabijheid kan daarbij figuurlijk zijn. 这么 sluit vaak aan bij wat de spreker direct ervaart; 那么 kan verwijzen naar iets eerder genoemd of op afstand geplaatst.

Aanwijzen als gespreksonderwerp

Mandarijn zet het onderwerp waarover iets gezegd wordt vaak vooraan. Zo kan 这本书 in 这本书我看过 letterlijk eerst het gespreksonderwerp noemen: ‘Dit boek, dat heb ik gelezen.’ In natuurlijk Nederlands vertaal je meestal gewoon ‘Ik heb dit boek gelezen.’ Deze woordvolgorde verklaart waarom aanwijzende groepen vaak prominent vooraan staan, maar voor A1 is de gewone volgorde 我看过这本书 eveneens voldoende wanneer de gebruikte werkwoordsvorm al bekend is.

那个 als aarzelwoord

In informele spraak kan 那个 worden herhaald terwijl iemand naar een woord zoekt, ongeveer zoals Nederlands ‘eh, dat…’. Bijvoorbeeld: 那个……我想问一下。 Dit is nuttig om te herkennen, maar je hoeft het niet bewust vaak te gebruiken. Een korte stilte klinkt voor een leerder meestal natuurlijker dan voortdurend 那个 herhalen.

Oefentips

1. Leer het naamwoord samen met zijn maatwoord. Schrijf niet alleen 书 op, maar 一本书. Maak daarna direct de paren 这本书 / 那本书. Doe hetzelfde met 一张票, 一杯茶 en 一个问题.
2. Oefen met echte voorwerpen. Wijs naar iets dichtbij en iets verder weg en maak telkens drie zinnen: 这是什么？这是……；那是什么？那是…… Voeg daarna het juiste maatwoord toe.
3. Train de vier reeksen apart. Maak kaartjes voor 这个/那个 (ding), 这些/那些 (groep), 这里/那里 (plaats) en 哪个 (vraag). Zo voorkom je dat Nederlands ‘dit’ of ‘daar’ automatisch tot één Chinese vorm leidt.

Verwante onderwerpen

• Volgende stap: Maatwoorden — voor de keuze tussen 个, 本, 张, 杯, 位 en andere maatwoorden.
• Handig erbij: Vraagwoorden — voor 哪, 什么, 哪里 en andere vragen zonder Nederlandse vraagwoordvolgorde.
• Handig erbij: Plaatswoorden — voor combinaties als 这里, 那里, 上面 en 里面.
• Later: Vergelijken met 比 — gebruikt 这 en 那 vaak om twee concrete opties tegenover elkaar te zetten.