Aanwijzende woorden こそあど in het Japans

---

concept: ja-a1-demonstratives lang: ja ui: nl title: Japanse aanwijzende woorden: こそあど description: >- Leer hoe こ・そ・あ・ど afstand en vragen uitdrukken in woorden als これ, その, あそこ en どこ, met duidelijke voorbeelden en valkuilen. generation: article: version: native-ui-reference-v3.1 model: openai-codex/gpt-5.6-sol at: 2026-07-13T18:33:32Z reviews: spell-check: status: flagged at: 2026-07-13T18:33:32Z score: 0.0067 score-english: 0.0067 score-coverage: null suspects: ["-demonstratives", "-ちら", "-の", "-んな", "Tokyo", "Tower", "ja-a", "あ-", "あ-reeks", "こ-", "こそあど-woord", "そ-", "ど-", "ど-woord"] criteria: v7 language-mixing: status: clean at: 2026-07-13T19:00:00Z criteria: v2

---

In het kort

Japanse aanwijzende woorden vormen een vast systeem van vier reeksen: こ- wijst naar iets dicht bij de spreker, そ- naar iets dicht bij de gesprekspartner, あ- naar iets dat van beiden verwijderd is en ど- maakt er een vraagwoord van. De uitgang bepaalt waarnaar je verwijst: これ is ‘dit’, ここ is ‘hier’ en この本 is ‘dit boek’.

Overzicht

Met een aanwijzend woord wijs je een ding, plaats, richting of persoon aan zonder de naam telkens te herhalen. In het Nederlands gebruiken we vooral paren als dit/dat en hier/daar. Het Japans verdeelt dezelfde ruimte meestal in drie zones: bij mij, bij jou en bij geen van beiden. Daar komt een vierde, vragende reeks bij. De beginlettergrepen こ・そ・あ・ど geven het systeem zijn gebruikelijke naam: こそあど.

Dit onderwerp hoort bij A1, omdat woorden als これ, それ, ここ en どこ al in zeer eenvoudige gesprekken nodig zijn. Je vraagt ermee wat iets is, waar het station ligt of welk gerecht iemand bedoelt. De kern is regelmatig: als je eenmaal de vier reeksen en enkele uitgangen kent, kun je veel vormen voorspellen.

Toch is een Nederlandse vertaling alleen niet genoeg. Het Nederlandse daar kan bijvoorbeeld zowel そこ als あそこ zijn. Je kiest in het Japans op grond van de positie van spreker en gesprekspartner, en soms op grond van wat al in het gesprek bekend is. Begin met de concrete afstandsregel; de nuances voor gesprekken en teksten volgen later in dit artikel.

Hoe het werkt

De vier reeksen

Reeks	Kernbetekenis	Eenvoudige voorstelling
こ-	dicht bij de spreker	bij mij
そ-	dicht bij de gesprekspartner	bij jou
あ-	ver van spreker én gesprekspartner	daar verderop
ど-	onbekend; vraag	welke of waar?

Stel dat jij een pen vasthoudt. Je noemt die これ: ‘dit’. Houdt je gesprekspartner de pen vast, dan zeg je それ: ‘dat bij jou’. Ligt de pen aan de andere kant van de kamer, weg van jullie allebei, dan is あれ passend. Weet je niet welke pen bedoeld wordt, dan vraag je どれ.

Deze indeling is relationeel: de keuze hangt af van de verhouding tussen het genoemde en de deelnemers aan het gesprek. Een vaste afstand in meters bestaat niet. Een kopje op jouw bureau kan これ zijn, terwijl hetzelfde kopje voor iemand aan de overkant それ is.

Zelfstandige dingen: これ・それ・あれ・どれ

Deze vormen staan zelfstandig: er hoeft geen zelfstandig naamwoord achter. Een zelfstandig naamwoord is eenvoudig gezegd een woord voor een persoon, ding of begrip, zoals ‘boek’ of ‘plan’.

Bij wie of waar?	Vorm	Nederlandse benadering
bij de spreker	これ	dit; deze hier
bij de gesprekspartner	それ	dat; die bij jou
ver van beiden	あれ	dat daar; die daar verderop
vraag	どれ	welke?; welk exemplaar?

De vorm kan, net als een ander zelfstandig woord, gevolgd worden door een partikel (een kort woordje dat de functie in de zin aangeeft): これは ‘wat dit betreft’, それを ‘dat’ als lijdend voorwerp (wie of wat de handeling ondergaat), en あれが wanneer juist ‘dat daar’ als onderwerp wordt aangewezen.

• これは辞書です。 — Dit is een woordenboek.
• それを見せてください。 — Laat me dat alstublieft zien.
• どれが田中さんの傘ですか。 — Welke is de paraplu van Tanaka?

Vóór een zelfstandig naamwoord: この・その・あの・どの

Wil je niet alleen ‘dit’ zeggen, maar ‘dit boek’, dan gebruik je een vorm op -の direct vóór het zelfstandig naamwoord.

Positie	Vorm	Voorbeeld	Betekenis
bij de spreker	この	この本	dit boek
bij de gesprekspartner	その	その本	dat boek bij jou
ver van beiden	あの	あの本	dat boek daar
vraag	どの	どの本	welk boek?

この, その, あの en どの kunnen niet los staan: er moet een zelfstandig naamwoord op volgen. Omgekeerd zet je これ, それ, あれ en どれ niet rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord. Vergelijk これは本です (‘dit is een boek’) met この本です (‘het is dit boek’ of ‘dit boek’).

Bij どの staat de keuze uit een herkenbare groep centraal. どの電車ですか vraagt ‘welke trein is het?’ wanneer er meerdere treinen of mogelijkheden zijn. どれですか vraagt hetzelfde zonder het woord ‘trein’ te herhalen.

Plaatsen: ここ・そこ・あそこ・どこ

Positie	Vorm	Betekenis
bij de spreker	ここ	hier
bij de gesprekspartner	そこ	daar bij jou
ver van beiden	あそこ	daar verderop
vraag	どこ	waar?

Let op de vorm あそこ, niet あこ. Met です kun je eenvoudig een locatie benoemen: 入口はあそこです (‘de ingang is daar verderop’). Bij een beweging naar een plaats wordt vaak に of へ gebruikt: どこに行きますか (‘waar ga je naartoe?’). Voor de plaats waar een handeling gebeurt, staat meestal で: ここで食べます (‘ik eet hier’).

Het Nederlandse daar maakt het onderscheid tussen そこ en あそこ niet vanzelf. Kijk dus bewust vanuit beide gesprekspartners: bij de ander is そこ, buiten hun beider directe omgeving is あそこ.

Richting en beleefde verwijzing: こちら・そちら・あちら・どちら

De vormen op -ちら wijzen oorspronkelijk een richting of kant aan, maar worden ook als beleefde alternatieven voor plaatsen en personen gebruikt.

Vorm	Richting of plaats	Beleefd voor persoon
こちら	deze kant; hier	deze persoon; ik/wij/onze kant
そちら	die kant bij u; daar	die persoon; u/uw kant
あちら	die kant daarginds	die persoon daar
どちら	welke kant; waar?	wie van de betrokkenen?; welke?

In een winkel klinkt お手洗いはどちらですか beleefder dan トイレはどこですか, al zijn beide grammaticaal correct. Bij een introductie kan こちらは山田さんです betekenen: ‘Dit is Yamada.’ Hier verwijst こちら respectvol naar een persoon; gebruik daarvoor niet zomaar これ.

In informele gesprekken hoor je ook こっち・そっち・あっち・どっち. Die betekenen ongeveer ‘deze kant’, ‘die kant’ en ‘welke kant’, maar passen minder goed in een formele situatie.

Eén patroon, verschillende uitgangen

Zo wordt het hele systeem overzichtelijk:

Waarnaar verwijs je?	こ-	そ-	あ-	ど-
ding, zelfstandig	これ	それ	あれ	どれ
vóór een zelfstandig naamwoord	この	その	あの	どの
plaats	ここ	そこ	あそこ	どこ
richting / beleefde vorm	こちら	そちら	あちら	どちら

De vormen zijn dus geen verbuigingen voor grammaticaal geslacht. Anders dan Nederlands onderscheidt het Japans hier niet tussen deze man, dit boek en deze tas: in alle drie gevallen kan この vóór het betreffende woord staan.

Voorbeelden in context

Japans	Nederlands	Toelichting
これは何ですか？	Wat is dit?	これ staat zelfstandig.
それは私の鍵です。	Dat is mijn sleutel.	De sleutel is bij de gesprekspartner of hoort bij diens directe omgeving.
あれは東京タワーです。	Dat daar is de Tokyo Tower.	Het bouwwerk is van beide sprekers verwijderd.
どれがあなたの荷物ですか？	Welke is jouw bagage?	どれ kiest zelfstandig uit meerdere mogelijkheden.
このケーキはおいしいです。	Deze taart is lekker.	この staat direct vóór ケーキ.
その本をください。	Geef me alstublieft dat boek.	Het bedoelde boek is bij de gesprekspartner.
あの人は誰ですか？	Wie is die persoon daar?	あの bepaalt 人 ‘persoon’.
どの電車に乗りますか？	Welke trein nemen we?	どの vraagt om een keuze en moet vóór een zelfstandig naamwoord staan.
ここで少し待ってください。	Wacht hier alstublieft even.	で markeert de plaats waar het wachten gebeurt.
駅はあそこです。	Het station is daar verderop.	あそこ is een plek weg van beide gesprekspartners.
どこに行きますか？	Waar ga je naartoe?	に geeft het doel van de beweging aan.
受付はこちらです。	De receptie is deze kant op.	Beleefde aanwijzing van plaats of richting.
こちらは佐藤さんです。	Dit is Sato.	こちら verwijst beleefd naar een persoon.
どちらがいいですか？	Welke van de twee vindt u beter?	どちら wordt vaak gebruikt bij een keuze tussen twee.

Veelgemaakte fouten

1. これ direct vóór een zelfstandig naamwoord zetten

• Onjuist: これ本はおもしろいです。
• Juist: この本はおもしろいです。
• Waarom: これ betekent zelfstandig ‘dit’. Vóór 本 ‘boek’ heb je この nodig: ‘dit boek’.

2. この zonder volgend woord gebruiken

• Onjuist: このは私のです。
• Juist: これは私のです。
• Waarom: この moet direct een zelfstandig naamwoord bepalen. Als ‘dit’ zelfstandig staat, gebruik je これ.

3. Elk Nederlands ‘daar’ met そこ vertalen

• Onjuist in de bedoelde situatie: 駅はそこです。 terwijl het station ver van beide gesprekspartners ligt.
• Juist: 駅はあそこです。
• Waarom: そこ hoort bij de omgeving van de gesprekspartner. Voor een zichtbare plek verder bij beiden vandaan gebruik je あそこ.

4. あこ maken naar analogie van ここ en そこ

• Onjuist: あこにコンビニがあります。
• Juist: あそこにコンビニがあります。
• Waarom: De plaatsvorm van de あ-reeks is onregelmatig あそこ.

5. どれ en どの verwisselen

• Onjuist: どれ本ですか？
• Juist: どの本ですか？ of どれですか？
• Waarom: どの staat vóór ‘boek’; どれ vervangt het boek als zelfstandig vraagwoord.

6. これ gebruiken voor een persoon in een beleefde introductie

• Onbeleefd of onnatuurlijk: これは山田さんです。
• Natuurlijk: こちらは山田さんです。
• Waarom: Mensen als ‘dit ding’ aanwijzen kan bot klinken. こちら is de gebruikelijke beleefde vorm bij een introductie. この人 en あの人 zijn wel mogelijk als je over ‘deze/die persoon’ spreekt, afhankelijk van de situatie en toon.

Gebruiksnotities

そ- verwijst ook naar wat de ander net noemde

Afstand hoeft niet letterlijk ruimtelijk te zijn. Als je gesprekspartner een plan, verhaal of probleem introduceert, kun jij er vaak met それ of その naar terugverwijzen. その考えはいいですね betekent ‘Dat idee is goed’, waarbij het idee als het ware bij de ander hoort omdat die het net naar voren bracht. Dit gebruik lijkt op Nederlands dat, maar de koppeling aan het gespreksdomein van de ander is in het Japans sterker zichtbaar.

In een tekst kan その ook terugwijzen naar informatie uit de vorige zin: 新しい店ができました。その店は駅の近くです。 — ‘Er is een nieuwe winkel geopend. Die winkel ligt vlak bij het station.’ Hier is geen fysieke afstand nodig.

Beleefdheid: どこ en どちら

どこ is het gewone, neutrale woord voor ‘waar’. どちら kan beleefder klinken, vooral bij klanten, onbekenden of formele gesprekken. Hetzelfde verschil zie je tussen ここ／そこ／あそこ en こちら／そちら／あちら. Beleefd betekent niet dat de gewone vormen fout zijn; de keuze hangt af van de situatie.

Aan de informele kant staan こっち／そっち／あっち／どっち. Onder vrienden is どっちに行く？ heel natuurlijk: ‘Welke kant gaan we op?’ Tegen een klant kies je eerder どちらですか.

Vraagwoorden en か

Met ですか maak je een beleefde vraag: どれですか, どこですか, どちらですか. In een gewone vraagzin zet je na een ど-woord niet ook een woord met de betekenis ‘een of ander’ om dezelfde plek te vullen. Het vraagwoord neemt die functie al over.

Verder dan de basis

De volgende nuances hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later geregeld tegenkomen.

あ- voor gedeelde herinneringen

De あ-reeks kan verwijzen naar iets dat zowel spreker als gesprekspartner uit een gedeelde ervaring kennen, zelfs als het niet zichtbaar is. あの店、覚えていますか betekent ‘Weet je die winkel nog?’ De spreker behandelt de winkel als iets dat buiten het huidige gesprek ligt, maar in het gezamenlijke geheugen aanwezig is. Als alleen de ander het onderwerp net heeft geïntroduceerd, ligt その meestal meer voor de hand.

Soorten en manieren: こんな・そんな・あんな・どんな

De reeks op -んな beschrijft wat voor soort iets is:

Vorm	Kernbetekenis	Voorbeeld
こんな	zo'n als dit	こんな本 — zo'n boek als dit
そんな	zo'n als dat bij jou / zojuist genoemd	そんな話 — zo'n verhaal
あんな	zo'n als dat daar / uit gedeelde herinnering	あんな店 — zo'n winkel als die
どんな	wat voor een?	どんな音楽 — wat voor muziek?

Daarnaast bestaan こう・そう・ああ・どう voor een manier of toestand: ‘zo’ en ‘hoe’. Je kent mogelijk al どうですか: ‘Hoe is het?’ of ‘Wat vindt u ervan?’ Deze vormen horen bij hetzelfde grotere patroon, maar vragen om een aparte studie omdat hun vertaling sterk van het werkwoord en de situatie afhangt.

どちら als keuze tussen twee

どれ vraagt doorgaans welk exemplaar uit een groep van drie of meer bedoeld wordt. Voor een duidelijke keuze tussen twee wordt vaak どちら gebruikt, ook wanneer het niet letterlijk om een richting gaat: コーヒーとお茶と、どちらがいいですか — ‘Wat wilt u liever, koffie of thee?’ In informele taal wordt dat どっち. In de praktijk is de grens niet in elke situatie streng, maar dit onderscheid is een nuttige en natuurlijke richtlijn.

あの als aarzelwoord

あの vóór een zelfstandig naamwoord betekent ‘die ... daar’: あの店. Het los uitgesproken あのう… is echter ook een aarzelwoord om beleefd aandacht te vragen, ongeveer ‘pardon’ of ‘eh…’. Dat is een ander gebruik. De intonatie en de afwezigheid van een volgend zelfstandig naamwoord maken het verschil meestal duidelijk.

Oefentips

1. Teken twee personen en drie zones. Leg voorwerpen bij de spreker, bij de gesprekspartner en verder weg. Benoem elk voorwerp achtereenvolgens met これ／それ／あれ en elke plek met ここ／そこ／あそこ. Maak daarna van elke rij een vraag met ど-.
2. Oefen telkens in paren. Schrijf niet alleen これ, maar maak meteen het contrast これは本です en この本です. Zo leer je het verschil tussen een zelfstandige vorm en een vorm vóór een zelfstandig naamwoord zonder ingewikkelde regels uit het hoofd te leren.
3. Luister naar het perspectief. Let in Japanse gesprekken op wie iets vasthoudt of wie een onderwerp heeft ingebracht. Pauzeer vóór een こそあど-woord en voorspel de reeks. Controleer daarna niet alleen de vertaling ‘dit/dat’, maar vooral waarom de spreker voor こ, そ of あ koos.

Verwante onderwerpen

• Voor ja-a1-demonstratives is in de huidige leerlijn geen formeel vereiste of volgend verwant concept vastgelegd. Je kunt dit onderwerp daarom zelfstandig bestuderen.
• Logische vervolgstappen zijn het oefenen van Japanse partikels bij plaatsen en voorwerpen, en van vraagwoorden in volledige zinnen; raadpleeg daarvoor de onderwerpen die in jouw leerpad beschikbaar zijn.