Intentie met つもり in het Japans

Kort gezegd

Met werkwoord + つもり druk je een duidelijke, al gevormde intentie uit: 来年結婚するつもりです。 betekent “Ik ben van plan volgend jaar te trouwen.” Voor “ik ben van plan niet te gaan” gebruik je 行かないつもりです; 行くつもりはありません betekent nadrukkelijker “ik ben niet van plan te gaan” of “ik heb geen intentie om te gaan”. Voor つもり staat altijd een gewone werkwoordsvorm, ook als de hele zin beleefd eindigt op です.

Overzicht

つもり (tsumori) gebruik je wanneer een plan niet zomaar een losse gedachte is, maar een bedoeling die in je hoofd min of meer vaststaat. Het Nederlandse “van plan zijn” is meestal de natuurlijkste vertaling. Ook “de bedoeling hebben” of “voornemens zijn” kan passen. Dit onderwerp wordt doorgaans op B1-niveau geleerd, nadat je de gewone werkwoordsvormen kent.

Voor Nederlandstaligen zit het belangrijkste verschil in de bouw van de zin. In het Nederlands volgt na “van plan zijn” vaak om te + infinitief: “Ik ben van plan om te vertrekken.” Het Japans heeft hier geen woord dat rechtstreeks met “om te” overeenkomt. Je zet de gewone, niet-verleden vorm 出発する direct voor つもり: 出発するつもりです. Die vorm wordt ook de woordenboekvorm genoemd: de vorm waaronder een werkwoord in een woordenboek staat.

つもり zegt in de eerste plaats iets over iemands intentie, niet over de zekerheid dat iets werkelijk gebeurt. Een voornemen kan door omstandigheden veranderen. Voor een dienstregeling, afspraak of objectief vastgelegd programma is 予定 vaak geschikter. Verderop worden die verschillen nauwkeuriger uitgelegd.

Zo werkt het

De basisconstructie

つもり gedraagt zich in deze constructie als een zelfstandig naamwoord (een woord voor een persoon, zaak of begrip). Daarom kan er です, だ, はない of だった achter staan.

Betekenis	Patroon	Voorbeeld	Nederlandse betekenis
bevestigende intentie	woordenboekvorm + つもりだ／です	行くつもりです	Ik ben van plan te gaan.
intentie om iets niet te doen	ない-vorm + つもりだ／です	行かないつもりです	Ik ben van plan niet te gaan.
geen intentie om iets te doen	woordenboekvorm + つもりはない／ありません	行くつもりはありません	Ik ben niet van plan te gaan.
eerdere intentie	gewone vorm + つもりだった／でした	行くつもりでした	Ik was van plan te gaan.
vraag naar een intentie	vraagwoord + werkwoord + つもりですか	何をするつもりですか	Wat ben je van plan te doen?

De ない-vorm is de gewone ontkennende vorm, zoals 行かない “niet gaan” en 食べない “niet eten”. Let erop waar de ontkenning staat:

• 行かないつもりです: het voorgenomen handelen is “niet gaan”.
• 行くつもりはありません: de intentie om te gaan bestaat niet.

In veel situaties komen deze zinnen op vrijwel hetzelfde neer. Het verschil zit in het perspectief. De eerste presenteert niet gaan als het gekozen plan; de tweede ontkent, vaak met meer nadruk of contrast, dat er een plan om te gaan bestaat.

Beleefdheid staat aan het einde

Een veelvoorkomende Japanse constructie is dat het deel vóór een grammaticaal woord in de gewone vorm staat, terwijl alleen het einde de beleefdheid aangeeft:

• 来年、日本へ行くつもりです。 — Ik ben van plan volgend jaar naar Japan te gaan.
• 来年、日本へ行くつもりだ。 — Dezelfde inhoud, maar in gewone, informele stijl.

Gebruik dus niet de beleefde ます-vorm direct voor つもり. 行きますつもりです is ongrammaticaal; 行くつもりです is correct en al beleefd door です.

Het onderwerp blijft vaak onuitgesproken

Japans laat een onderwerp weg wanneer uit de situatie duidelijk is over wie het gaat. 来月引っ越すつもりです kan daarom “ik ben van plan volgende maand te verhuizen” betekenen, zonder 私. Bij een andere persoon moet de context duidelijk zijn:

• 姉は来年留学するつもりです。 — Mijn oudere zus is van plan volgend jaar in het buitenland te studeren.
• 田中さんは会社を辞めるつもりだと言っていました。 — Tanaka zei dat hij/zij van plan was ontslag te nemen.

Bij de intentie van iemand anders klinkt een bronvermelding zoals と言っていました (“zei dat”) vaak natuurlijk, omdat je niet rechtstreeks in het hoofd van die persoon kunt kijken.

Verleden tijd: つもりだった

Met つもりだった／つもりでした kijk je terug op een eerder voornemen:

• 昨日電話するつもりでした。 — Ik was van plan gisteren te bellen.
• もっと早く帰るつもりだった。 — Ik was van plan eerder naar huis te gaan.

Deze vorm suggereert vaak dat het plan niet is uitgevoerd, vooral wanneer er daarna een reden of tegenstelling volgt: 電話するつもりでしたが、忘れました “Ik was van plan te bellen, maar ik ben het vergeten.” Toch betekent de vorm op zichzelf alleen dat die intentie bestond. De context vertelt of het echt gebeurd is.

Voorbeelden in context

Japans	Nederlandse vertaling	Toelichting
来年結婚するつもりです。	Ik ben van plan volgend jaar te trouwen.	Een duidelijk toekomstig voornemen.
夏休みに北海道を旅行するつもりです。	Ik ben van plan in de zomervakantie door Hokkaido te reizen.	De tijdsbepaling maakt het plan concreet.
今夜は家で勉強するつもりだ。	Ik ben van plan vanavond thuis te studeren.	Informele stijl met だ.
週末は仕事をしないつもりです。	Ik ben van plan dit weekend niet te werken.	Niet werken is bewust het plan.
その会議には出ないつもりです。	Ik ben niet van plan die vergadering bij te wonen.	ない-vorm vóór つもり.
彼に言うつもりはありません。	Ik ben absoluut niet van plan het hem te vertellen.	はありません ontkent de intentie nadrukkelijk.
車を買うつもりはない。	Ik ben niet van plan een auto te kopen.	Informele ontkenning.
卒業したら、何をするつもりですか。	Wat ben je van plan te doen als je afgestudeerd bent?	Neutrale, beleefde vraag in deze context.
日本にどのくらいいるつもりですか。	Hoelang ben je van plan in Japan te blijven?	Vraagt naar de voorgenomen duur.
姉は来年留学するつもりです。	Mijn oudere zus is van plan volgend jaar in het buitenland te studeren.	Een expliciet genoemd onderwerp.
今日は早く寝るつもりだったのに、もう一時だ。	Ik was van plan vandaag vroeg naar bed te gaan, maar het is al één uur.	のに markeert een tegenstelling met het resultaat.
電話するつもりでしたが、忙しくてできませんでした。	Ik was van plan te bellen, maar door de drukte lukte het niet.	Het plan is niet uitgevoerd.
冗談のつもりで言いました。	Ik zei het als grap; zo was het bedoeld.	Zelfstandig naamwoord + のつもり: de bedoelde strekking.
本番のつもりで練習してください。	Oefen alsof het de echte uitvoering is.	つもりで betekent hier “met de instelling alsof”.

Veelgemaakte fouten

De ます-vorm voor つもり zetten

• Onjuist: 来年、日本へ行きますつもりです。
• Juist: 来年、日本へ行くつもりです。
• Waarom: vóór つもり staat de gewone vorm. De beleefdheid wordt pas aan het einde met です uitgedrukt.

De ontkenning op de verkeerde plaats begrijpen

• Bedoeld: “Ik ben van plan niet mee te gaan.”
• Minder passend: 一緒に行くつもりではありません。
• Duidelijk: 一緒に行かないつもりです。
• Waarom: met 行かないつもり maak je van “niet gaan” zelf het gekozen plan. 行くつもりはない ontkent vooral dat er een intentie om te gaan is. In de praktijk overlappen ze, maar het accent verschilt.

つもり gebruiken voor iets dat alleen op de agenda staat

• Minder natuurlijk: 電車は九時に出るつもりです。
• Natuurlijk: 電車は九時に出る予定です。
• Waarom: een trein heeft geen persoonlijke wil. 予定 past bij een dienstregeling of objectieve planning. つもり hoort normaal bij een wezen dat een intentie kan hebben.

Denken dat つもり een garantie geeft

• Onjuiste conclusie: 行くつもりです betekent dat de spreker zeker zal gaan.
• Juiste interpretatie: 行くつもりです betekent dat gaan de huidige intentie is.
• Waarom: de zin beschrijft een voornemen. Ziekte, geldgebrek of een gewijzigde situatie kan uitvoering alsnog verhinderen.

Een directe vraag onbedoeld verwijtend laten klinken

• Scherp in de verkeerde situatie: 何をするつもり？
• Neutraler: これからどうする予定ですか。 of, onder vrienden, これからどうする？
• Waarom: 何をするつもり？ kan gewoon “Wat ben je van plan?” betekenen, maar met een felle intonatie ook “Wat denk je wel niet te gaan doen?” De toon en de situatie zijn doorslaggevend.

Gebruiksnotities

Hoe vast is het plan?

つもり past goed bij een persoonlijke beslissing die al enige vorm heeft gekregen. Vergelijk drie veelgebruikte manieren om over de toekomst te spreken:

Vorm	Hoofdfunctie	Typische nuance	Voorbeeld
行こうと思っています	gedachte of voornemen	“Ik denk erover / ben van plan te gaan”; kan nog in ontwikkeling zijn	来年日本へ行こうと思っています。
行くつもりです	persoonlijke intentie	het besluit staat vrij duidelijk vast in de gedachten van de spreker	来年日本へ行くつもりです。
行く予定です	planning of afspraak	er is een schema, regeling of concrete planning	来年日本へ行く予定です。

Dit zijn geen waterdichte categorieën. In dagelijkse gesprekken overlappen ze. ようと思っています kan ook een serieus, langer bestaand voornemen weergeven, terwijl een つもり-plan nog steeds kan veranderen. Zie つもり dus als duidelijker vastgelegd in de wil van de persoon, niet als een belofte dat het zeker gebeurt.

つもり en ことにする

ことにする legt de nadruk op het nemen van een beslissing: 毎日運動することにしました “Ik heb besloten elke dag te bewegen.” つもり beschrijft de intentie die iemand nu heeft: 毎日運動するつもりです “Ik ben van plan elke dag te bewegen.” Vaak kan een beslissing eerst met ことにする worden gemeld en daarna als bestaande intentie met つもり worden beschreven.

Formeel en informeel

In gesprekken met vrienden hoor je つもりだ, つもり？ en つもりはない. In beleefde gesprekken zijn つもりです, つもりですか en つもりはありません normaal. Zeer formele situaties kiezen soms liever voor formuleringen rond 予定 of 考えております, afhankelijk van wat precies bedoeld wordt. つもり zelf is niet grof, maar een vraag naar iemands intentie kan direct klinken.

Intenties van anderen

Bij jezelf kun je zonder voorbehoud zeggen wat je van plan bent. Over een derde persoon is het vaak natuurlijk om aan te geven waarop je kennis berust:

• 弟は大学院に進むつもりだそうです。 — Naar verluidt is mijn jongere broer van plan door te gaan naar de masteropleiding.
• 山田さんは参加するつもりだと言っていました。 — Yamada zei dat hij/zij van plan was deel te nemen.

Dat is niet altijd verplicht. Binnen een gezin of wanneer een plan bekend is, kan 母は来月引っ越すつもりです prima zijn.

Verder dan de basis

Werkwoord in de た-vorm + つもり

Een werkwoord in de gewone verleden vorm, de た-vorm, vóór つもり gaat meestal niet over een toekomstig plan. Het betekent vaak dat iemand handelt of denkt alsof iets al gedaan is, of meent dat iets gedaan is:

• 旅行したつもりで、お金を貯金しました。 — Ik deed alsof ik op reis was geweest en zette het geld opzij; oftewel: ik zag van de reis af en spaarde het bedrag.
• 説明したつもりでした。 — Ik dacht dat ik het had uitgelegd.

In de tweede zin kan blijken dat de uitleg voor de ander helemaal niet duidelijk was. Hier staat de eigen voorstelling tegenover de werkelijkheid. Verwar 説明するつもりでした (“ik was van plan het uit te leggen”) dus niet met 説明したつもりでした (“ik dacht dat ik het had uitgelegd”). Eén vormverschil verandert de tijd en de betekenis aanzienlijk.

Zelfstandig naamwoord + のつもり

Na een zelfstandig naamwoord komt の:

• 冗談のつもりでした。 — Het was als grap bedoeld.
• プレゼントのつもりで買いました。 — Ik kocht het met de bedoeling het als cadeau te geven.

Deze constructie benoemt niet altijd een toekomstige handeling. Ze kan aangeven welke bedoeling, rol of interpretatie de spreker aan iets gaf. Dat verklaart ook waarom 冗談のつもりだった geen “plan om een grap te worden” betekent, maar “het was als grap bedoeld”.

つもりで: met die instelling

Met つもりで verbind je de bedoelde instelling aan een volgende handeling:

• 試験のつもりで、この問題を解いてください。 — Maak deze opgave alsof het een examen is.
• 初心者のつもりで、基本から勉強し直しました。 — Ik ben opnieuw vanaf de basis gaan leren, met de instelling van een beginner.

De situatie is niet letterlijk wat vóór つもりで staat; de spreker neemt die houding aan als denkkader.

Dubbele ontkenning

行かないつもりはない bevat twee ontkenningen en betekent ongeveer: “Het is niet zo dat ik van plan ben níét te gaan.” Daarmee sluit de spreker gaan niet uit, maar belooft het ook niet zonder meer. Zulke zinnen zijn nuttig om te herkennen, maar voor een duidelijke B1-boodschap is een rechtstreeksere formulering meestal beter:

• 行くつもりです。 — Ik ben van plan te gaan.
• 行くかもしれません。 — Misschien ga ik.

Kijk bij een ingewikkelde zin steeds in twee stappen: welk werkwoord staat vóór つもり, en wordt daarna つもり zelf nog ontkend?

Oefentips

1. Maak drie versies van hetzelfde plan. Begin met 行くつもりです, maak er daarna 行かないつもりです en 行くつもりはありません van. Leg hardop in het Nederlands uit waar de ontkenning staat.
2. Schrijf een echte weekplanning in twee kolommen. Gebruik つもり voor persoonlijke voornemens, zoals 土曜日は料理するつもりです, en 予定 voor vastgelegde afspraken, zoals 三時に歯医者へ行く予定です. Zo leer je het betekenisverschil via je eigen leven.
3. Luister naar het einde van de zin. Noteer bij Japanse gesprekken of je つもりだ, つもりです, つもりだった of つもりはない hoort. Controleer daarna pas welk werkwoord ervoor stond. Dat traint zowel beleefdheid als ontkenning.

Verwante onderwerpen

• Vereiste voorkennis: Gewone vorm en woordenboekvorm — nodig om vormen als 行く, 行かない en 行った correct vóór つもり te plaatsen.