Intentie met -(으)려고 in het Koreaans

In het kort

Met -(으)려고 geef je aan wat iemand van plan is of met welk doel iemand iets doet. 한국어를 배우려고 해요 betekent “Ik ben van plan Koreaans te leren”; 책을 사려고 서점에 갔어요 betekent “Ik ging naar de boekhandel om een boek te kopen.” Na een klinker of ㄹ gebruik je -려고; na een andere eindmedeklinker gebruik je -으려고.

Overzicht

-(으)려고 verbindt een bewuste bedoeling met een handeling. Het patroon kan samen met 하다 een plan uitdrukken, zoals in 여행하려고 해요 (“Ik ben van plan op reis te gaan”). Het kan ook vóór een ander werkwoord staan en dan het doel van die tweede handeling aangeven: 여행하려고 돈을 모아요 (“Ik spaar geld om op reis te gaan”). Dit is een kernpatroon op B1-niveau, omdat je er niet alleen losse feiten, maar ook motieven en plannen mee kunt verwoorden.

Voor Nederlandstaligen ligt de vertaling “om te” voor de hand. Die is vaak goed, maar niet elke Nederlandse constructie met “om te” wordt in het Koreaans -(으)려고. De Koreaanse vorm veronderstelt normaal gesproken een doelgerichte actie: iemand wil iets doen en handelt vanuit die bedoeling. In “De tas is te zwaar om te dragen” is geen bewuste bedoeling aanwezig; daar past -(으)려고 dus niet.

In een doelzin is het onderwerp (de persoon die de handeling uitvoert) in beide delen normaal gesproken hetzelfde. In 민수는 친구를 만나려고 카페에 갔어요 is het Minsu die zijn vriend wil ontmoeten én die naar het café ging. Het Koreaans laat dat onderwerp vaak onuitgesproken wanneer uit de situatie al duidelijk is over wie het gaat.

Hoe het werkt

De basisvorm maken

Neem de werkwoordstam (de woordenboekvorm zonder -다) en kijk naar de laatste klank van die stam.

Einde van de stam	Uitgang	Woordenboekvorm	Gevormde vorm
klinker	-려고	가다 “gaan”	가려고
ㄹ	-려고	만들다 “maken”	만들려고
andere eindmedeklinker	-으려고	먹다 “eten”	먹으려고

Bij een stam op ㄹ voeg je dus niet nog een 으 toe. 만들다 wordt 만들려고, niet 만들으려고. De ㄹ van de stam blijft staan.

Woordenboekvorm	Stam	Correcte vorm	Globale betekenis
보다	보-	보려고	om te kijken / van plan te kijken
배우다	배우-	배우려고	om te leren
하다	하-	하려고	om te doen
살다	살-	살려고	om te wonen
열다	열-	열려고	om te openen
찾다	찾-	찾으려고	om te zoeken
읽다	읽-	읽으려고	om te lezen

De vorm wordt rechtstreeks aan de stam toegevoegd. Zet geen beleefde uitgang en geen verleden tijd vóór -(으)려고: 먹으려고, niet 먹어요려고 en niet 먹었려고.

Een plan: -(으)려고 하다

Met werkwoordstam + -(으)려고 하다 zeg je dat iemand van plan is iets te doen of een poging daartoe wil ondernemen. 하다 is het laatste werkwoord en krijgt daarom de tijd en beleefdheidsvorm.

Tijd of stijl	Koreaans	Betekenis
beleefd, tegenwoordige bedoeling	공부하려고 해요	Ik ben van plan te studeren.
informeel	공부하려고 해	Ik ben van plan te studeren.
formeel-beleefd	공부하려고 합니다	Ik ben van plan te studeren.
bedoeling in het verleden	공부하려고 했어요	Ik was van plan te studeren.

공부하려고 했어요 zegt op zichzelf alleen dat het plan bestond. Vaak suggereert de verdere context dat het anders liep: 공부하려고 했는데 너무 피곤했어요 (“Ik was van plan te studeren, maar ik was te moe”). Toch volgt niet automatisch dat er helemaal niet gestudeerd is; de rest van de zin of de situatie maakt dat duidelijk.

Een doel: -(으)려고 + hoofdhandeling

Zonder 하다 kan -(으)려고 een bijzin vormen die het doel van de hoofdhandeling geeft. Een bijzin is hier het zinsdeel dat niet zelfstandig de hoofdboodschap draagt, maar uitlegt waarom de hoofdhandeling plaatsvindt.

[doel + -(으)려고] + [handeling om dat doel te bereiken]

• 친구를 만나려고 시내에 갔어요.
  Ik ging naar het centrum om een vriend te ontmoeten.
• 시험에 합격하려고 매일 복습해요.
  Ik herhaal elke dag de stof om voor het examen te slagen.

De tijd staat gewoonlijk op het laatste werkwoord. In de tweede voorbeeldzin bepaalt 복습해요 dat de zin in het heden staat; in de eerste bepaalt 갔어요 dat het om het verleden gaat. Je maakt van het doelwerkwoord zelf dus geen verleden tijd.

Hetzelfde onderwerp in beide delen

De persoon met de bedoeling en de uitvoerder van de hoofdhandeling zijn normaal dezelfde:

• 저는 사진을 찍으려고 공원에 갔어요.
  Ik wilde foto’s maken en ik ging naar het park.

Wil je zeggen dat de ene persoon iets doet zodat een andere persoon iets kan doen, kies dan een ander patroon, vaak een constructie met -게:

• 아이가 잘 수 있게 조용히 했어요.
  Ik deed stil zodat het kind kon slapen.

Bij deze zin is “ik” degene die stil is, terwijl “het kind” slaapt. 아이가 자려고 조용히 했어요 zou juist suggereren dat het kind zelf stil deed met de bedoeling te gaan slapen.

Ontkenning

Zet de ontkenning bij de handeling waarop ze betrekking heeft:

• 늦지 않으려고 일찍 출발했어요.
  Ik vertrok vroeg om niet te laat te komen.
• 커피를 안 마시려고 해요.
  Ik ben van plan geen koffie te drinken.
• 커피를 마시려고 하지 않아요.
  Ik probeer niet koffie te drinken / ik toon niet de bedoeling koffie te drinken.

De laatste zin heeft een andere nadruk en klinkt zonder context zwaarder. Voor het gewone “ik ben van plan geen koffie te drinken” zijn 안 마시려고 해요 en het formelere 마시지 않으려고 해요 natuurlijker.

Voorbeelden in context

Koreaans	Nederlands	Opmerking
한국어를 배우려고 해요.	Ik ben van plan Koreaans te leren.	Plan met -(으)려고 하다.
주말에 방을 청소하려고 해요.	Ik ben van plan dit weekend mijn kamer schoon te maken.	Het tijdstip kan vóór het plan staan.
뭐 하려고 해요?	Wat ben je van plan te doen?	Alledaagse vraag naar iemands bedoeling.
새 휴대폰을 사려고 돈을 모아요.	Ik spaar geld om een nieuwe telefoon te kopen.	Het sparen dient een concreet doel.
책을 빌리려고 도서관에 갔어요.	Ik ging naar de bibliotheek om een boek te lenen.	De verleden tijd staat op 갔어요.
건강해지려고 운동해요.	Ik sport om gezonder te worden.	건강해지다 beschrijft een verandering die als doel kan dienen.
부모님께 드리려고 이 선물을 샀어요.	Ik kocht dit cadeau om het aan mijn ouders te geven.	드리다 is de nederige vorm van “geven”.
잊지 않으려고 달력에 적었어요.	Ik schreef het in mijn agenda om het niet te vergeten.	Ontkend doel met -지 않으려고.
비행기를 놓치지 않으려고 택시를 탔어요.	Ik nam een taxi om het vliegtuig niet te missen.	De hoofdhandeling helpt een ongewenst resultaat voorkomen.
어제 전화하려고 했는데 시간이 없었어요.	Ik wilde gisteren bellen, maar ik had geen tijd.	Een plan uit het verleden dat niet doorging.
왜 문을 열려고 해요?	Waarom probeer je de deur te openen?	Afhankelijk van de context: bedoeling of zichtbare poging.
지금 나가려고요.	Ik wilde net weggaan. / Ik ben van plan nu te vertrekken.	Verkorte, gesprekstaalachtige reactie.

Veelgemaakte fouten

1. -으려고 gebruiken na een klinker of ㄹ

• Fout: 한국어를 배우으려고 해요.
• Goed: 한국어를 배우려고 해요.
• Waarom: 배우- eindigt op een klinker en krijgt daarom -려고. Ook na ㄹ gebruik je -려고: 만들다 → 만들려고.

2. De stam in de verleden tijd zetten

• Fout: 어제 친구를 만났려고 카페에 갔어요.
• Goed: 어제 친구를 만나려고 카페에 갔어요.
• Waarom: De tijd wordt uitgedrukt door het laatste werkwoord, hier 갔어요. Vóór -(으)려고 staat de onverbogen stam 만나-.

3. Twee verschillende uitvoerders bedoelen

• Onnatuurlijk voor de bedoelde betekenis: 제가 먹으려고 엄마가 요리했어요.
• Goed: 제가 먹을 수 있게 엄마가 요리했어요.
• Waarom: De eerste zin botst met de normale verwachting dat dezelfde persoon het doel heeft en de hoofdhandeling uitvoert. Als moeder kookt zodat ik kan eten, maakt -게 het verschil tussen de twee uitvoerders duidelijk.

4. Elk Nederlands “om te” letterlijk vertalen

• Fout: 이 가방은 들려고 너무 무거워요.
• Goed: 이 가방은 들기에 너무 무거워요.
• Waarom: “Deze tas is te zwaar om te dragen” beschrijft een beoordeling, geen bedoeling. -(으)려고 past bij een doelgerichte handeling, niet bij iedere Nederlandse infinitiefconstructie (een constructie met “te” + werkwoord).

5. -(으)려고 verwarren met een gewone toekomst

• Minder passend bij een voorspelling: 내일 비가 오려고 해요.
• Goed: 내일 비가 올 거예요.
• Waarom: Regen heeft geen bewuste bedoeling. Voor een neutrale weersvoorspelling gebruik je -(으)ㄹ 거예요. De vorm 비가 오려고 해요 kan alleen in een bijzondere, waarnemende betekenis voorkomen, ongeveer “het staat op het punt te gaan regenen”; dat is niet de gewone manier om een voorspelling te geven.

6. Het Nederlandse onderwerp onnodig overal invullen

• Stijf in een duidelijke context: 저는 한국어를 배우려고 저는 학원에 다녀요.
• Natuurlijker: 저는 한국어를 배우려고 학원에 다녀요.
• Waarom: Omdat de uitvoerder in beide delen dezelfde is, hoeft het Koreaans 저는 niet te herhalen. Anders dan in het Nederlands kan een bekend onderwerp gemakkelijk worden weggelaten.

Gebruiksnotities

Bedoeling, poging en “op het punt staan”

De kernbetekenis is intentie, maar de precieze Nederlandse vertaling hangt van de situatie af. Bij een eigen plan past meestal “van plan zijn”: 유학하려고 해요 (“Ik ben van plan in het buitenland te studeren”). Wanneer je iemand met een handeling ziet beginnen, kan “proberen” natuurlijker zijn: 뭐 하려고 해요? kan zowel “Wat ben je van plan?” als “Wat probeer je te doen?” betekenen.

Met een waarneembare gebeurtenis kan -(으)려고 하다 ook betekenen dat iets op het punt staat te gebeuren: 해가 지려고 해요 (“De zon staat op het punt onder te gaan”). Hier heeft de zon natuurlijk geen plan. Deze uitbreidingsbetekenis gaat over een verandering die zichtbaar nabij is en moet niet met de gewone doelbetekenis worden verward.

Beleefdheid zit aan het einde

-(으)려고 zelf is niet beleefd of onbeleefd. Het spraakniveau blijkt uit het einde van de zin:

• 가려고 해. — informeel, tegen een goede vriend
• 가려고 해요. — beleefd en alledaags
• 가려고 합니다. — formeel-beleefd, bijvoorbeeld in een presentatie of officiële mededeling

Dat sluit aan bij de Koreaanse gewoonte om grammaticale informatie stap voor stap vóór het laatste zinsdeel op te bouwen. Voor een Nederlandstalige voelt het soms alsof je pas laat hoort hoe beleefd of in welke tijd een zin is; let daarom extra op het laatste werkwoord.

Een verkort antwoord met -(으)려고요

In gesprekken wordt 하다 soms weggelaten wanneer de bedoeling al duidelijk is:

• 왜 일찍 왔어요? — 선생님을 만나려고요.
  Waarom ben je vroeg gekomen? — Om de docent te spreken.

De beleefde uitgang -요 wordt dan direct aan -(으)려고 toegevoegd. Dit is vooral handig als antwoord op 왜? (“waarom?”) of wanneer je kort je plan noemt. In verzorgd schrift is een volledige zin meestal duidelijker.

Verschil met -(으)러

-(으)러 drukt eveneens een doel uit, maar staat vooral vóór een werkwoord van verplaatsing, zoals 가다 (“gaan”), 오다 (“komen”) of 다니다 (“geregeld gaan”).

Vorm	Voorbeeld	Nuance
-(으)러	밥을 먹으러 식당에 갔어요.	Ik ging naar een restaurant om te eten; compact doel van een verplaatsing.
-(으)려고	밥을 먹으려고 식당에 갔어요.	Dezelfde hoofdgedachte, met iets meer nadruk op de bedoeling.
-(으)려고	밥을 먹으려고 일을 일찍 끝냈어요.	Mogelijk met allerlei hoofdhandelingen, niet alleen verplaatsing.

Gebruik -(으)려고 dus breder. De tweede handeling kan sparen, oefenen, vroeg opstaan, iets kopen of vrijwel elke andere doelgerichte actie zijn.

Verschil met -(으)ㄹ 거예요

Beide vormen kunnen over de toekomst gaan, maar ze leggen niet hetzelfde accent:

• 주말에 공부하려고 해요. — Ik ben van plan in het weekend te studeren; nadruk op mijn bedoeling.
• 주말에 공부할 거예요. — Ik ga in het weekend studeren; een toekomstig plan of vrij stellige mededeling.

In het Nederlands kunnen beide simpelweg “ik ga studeren” worden. Vraag jezelf daarom af of je de bedoeling wilt toelichten of vooral een toekomstig feit/plan wilt meedelen.

Verder dan de basis

-(으)려고 했는데: een plan met een wending

Een zeer gebruikelijke combinatie is -(으)려고 했는데. Je introduceert een plan en laat daarna zien dat er een probleem, verandering of onverwachte ontwikkeling kwam:

• 산책하려고 했는데 비가 왔어요.
  Ik wilde gaan wandelen, maar het regende.
• 일찍 자려고 했는데 친구가 전화했어요.
  Ik wilde vroeg naar bed, maar een vriend belde.

-는데 geeft achtergrond of contrast. De combinatie is nuttig om op een natuurlijke manier te vertellen waarom een plan niet of anders verliep.

-(으)려는 + zelfstandig naamwoord

Voor een zelfstandig naamwoord (een woord voor een persoon, ding of begrip) verandert de vorm in -(으)려는:

• 집에 가려는 사람 — iemand die van plan is naar huis te gaan
• 문을 열려는 아이 — het kind dat de deur probeert te openen

De 는 maakt van de werkwoordgroep een bepaling bij het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Deze vorm kom je veel tegen in beschrijvingen en geschreven tekst.

-(으)려면: “als je van plan bent” of “als je wilt”

-(으)려면 combineert de intentie met een voorwaarde:

• 한국에서 일하려면 한국어를 잘해야 해요.
  Als je in Korea wilt werken, moet je goed Koreaans kunnen.
• 건강해지려면 꾸준히 운동하세요.
  Als je gezonder wilt worden, sport dan regelmatig.

Deze vorm is verwant aan -(으)려고, maar heeft een eigen zinsbouw: eerst het beoogde doel als voorwaarde, daarna wat daarvoor nodig is.

Niet elk beschrijvend woord past rechtstreeks

-(으)려고 hecht in de kern aan handelingswerkwoorden. Een gewoon beschrijvend werkwoord, zoals 예쁘다 (“mooi zijn”), heeft geen bewuste actie en klinkt daarom niet vanzelfsprekend met deze uitgang. Een verandering kan wel als doel worden voorgesteld met -아/어지다 (“worden”):

• 건강해지려고 운동해요. — Ik sport om gezonder te worden.
• 예뻐지려고 화장해요. — Ik maak me op om er mooier uit te zien.

Zo maak je niet de toestand zelf, maar de overgang naar die toestand tot doel.

Oefentips

1. Maak tweetallen van plan en middel. Schrijf eerst een doel, bijvoorbeeld 한국어를 잘하다 (“goed Koreaans spreken”), en bedenk daarna een handeling: 한국어를 잘하려고 매일 연습해요 (“Ik oefen elke dag om goed Koreaans te spreken”). Zo train je zowel de vorm als de logica van dezelfde uitvoerder.
2. Oefen de drie stamtypen apart. Kies dagelijks één werkwoord op een klinker, één op ㄹ en één op een andere medeklinker: 가려고, 만들려고, 먹으려고. Zeg daarna met elk werkwoord een volledige zin.
3. Luister naar het einde van de zin. Noteer bij Koreaanse gesprekken of je 하려고 해요, 하려고 했어요 of het verkorte 하려고요 hoort. Bepaal pas daarna of het om een huidig plan, een vroeger plan of een korte reden gaat.

Verwante onderwerpen

• Voorwaarde: Beleefde uitgang -아/어요 — nodig om vormen als 하려고 해요 natuurlijk en beleefd af te sluiten.
• Nuttige vervolgvormen: -(으)러, -(으)려면 en -(으)려는 — deze bouwen voort op het idee van doel en intentie, maar hebben elk een andere zinsfunctie.