Informatie doorgeven met そうです in het Japans

Kort gezegd

Zet そうです achter de gewone vorm om informatie van een andere bron door te geven: 明日は雨だそうです betekent ‘Ik heb gehoord dat het morgen regent’. Bij een zelfstandig naamwoord of een な-bijvoeglijk naamwoord blijft だ staan. Verwar dit patroon niet met een andere そう, die betekent dat iets er op een bepaalde manier uitziet.

Overzicht

Met 伝聞のそうです geef je door wat iemand heeft gezegd, wat in het nieuws stond of wat je ergens hebt gelezen. 伝聞 betekent hier ‘informatie uit de tweede hand’. Je presenteert de inhoud dus niet als iets dat je zelf rechtstreeks hebt vastgesteld. In het Nederlands vertaal je dit afhankelijk van de situatie met ‘ik heb gehoord dat’, ‘naar verluidt’, ‘ze zeggen dat’ of soms ‘blijkbaar’.

Dit patroon wordt op A2-niveau opgebouwd uit de gewone vorm: de korte werkwoordsvorm die onder meer in informele zinnen en vóór veel grammaticale uitgangen staat. Het onderwerp (wie of wat de mededeling betreft) komt in de zin vóór そうです. De spreker of oorspronkelijke bron hoeft niet genoemd te worden.

Voor Nederlandstaligen is vooral de vorm belangrijk. In het Nederlands voegen we meestal een nieuwe hoofdzin toe: ‘Ik heb gehoord dat ...’. In het Japans blijft de overgeleverde mededeling één zinsdeel en komt そうです erachter. Daardoor hoef je geen Japans woord voor ‘dat’ in te voegen en verandert ook de woordvolgorde van de mededeling niet.

Hoe het werkt

De basisbouw

De eenvoudigste regel is:

mededeling in de gewone vorm + そうです

Bij werkwoorden en い-bijvoeglijke naamwoorden is die regel letterlijk toe te passen. Een bijvoeglijk naamwoord beschrijft een eigenschap, zoals ‘duur’ of ‘rustig’. Bij een zelfstandig naamwoord (een woord voor een persoon, zaak of begrip) en een な-bijvoeglijk naamwoord moet in een bevestigende mededeling だ vóór そうです blijven staan.

Soort woord vóór そうです	Bouw	Voorbeeld	Betekenis
werkwoord	gewone vorm + そうです	来るそうです	Ik heb gehoord dat diegene komt.
い-bijvoeglijk naamwoord	gewone vorm + そうです	高いそうです	Naar verluidt is het duur.
な-bijvoeglijk naamwoord	stam + だ + そうです	静かだそうです	Ik heb gehoord dat het er rustig is.
zelfstandig naamwoord	woord + だ + そうです	先生だそうです	Ik heb gehoord dat diegene leraar is.

そうです maakt de hele uiting beleefd. Het deel ervoor blijft echter in de gewone vorm. Gebruik daarom niet de beleefde ます-vorm vóór dit patroon.

Bevestigend, ontkennend, tegenwoordige en verleden tijd

De vorm vóór そうです draagt de eigenlijke inhoud. Wil je zeggen dat iets niet gebeurt of al gebeurd is, dan verander je dat deel — niet そうです.

Inhoud	Werkwoord	い-bijvoeglijk naamwoord	な-bijvoeglijk naamwoord	Zelfstandig naamwoord
bevestigend, niet-verleden	行くそうです	安いそうです	元気だそうです	学生だそうです
ontkennend, niet-verleden	行かないそうです	安くないそうです	元気ではないそうです	学生ではないそうです
bevestigend, verleden	行ったそうです	安かったそうです	元気だったそうです	学生だったそうです
ontkennend, verleden	行かなかったそうです	安くなかったそうです	元気ではなかったそうです	学生ではなかったそうです

De niet-verleden vorm kan, zoals vaker in het Japans, zowel heden als toekomst aanduiden. 来るそうです kan dus ‘ik hoor dat diegene komt’ of ‘ik heb gehoord dat diegene zal komen’ betekenen. De context maakt het tijdstip duidelijk.

De bron noemen

Met ～によると (‘volgens ...’) kun je vooraan aangeven waar de informatie vandaan komt:

bron + によると、mededeling + そうです

Bijvoorbeeld: 天気予報によると、明日は雪だそうです。 — ‘Volgens het weerbericht gaat het morgen sneeuwen.’ Zowel een persoon als een krant, bericht, website of organisatie kan de bron zijn. によると en そうです vullen elkaar goed aan: het eerste noemt de bron, het tweede markeert de informatie als overgeleverd.

Als de bron al duidelijk is, kun je によると weglaten. Dat gebeurt vaak in gesprekken:

• 田中さんは来ないそうです。 — Ik heb gehoord dat Tanaka niet komt.
• そうですか。 — O, is dat zo?

In dit korte antwoord betekent そうですか niet zelf ‘ik heb gehoord dat’. Het is een vaste reactie op wat de ander zojuist zei.

Niet verwarren met そう ‘eruitzien alsof’

Er bestaan twee veelvoorkomende patronen met そう, maar hun bouw en betekenis verschillen.

Betekenis	Bouw	Voorbeeld	Nederlandse weergave
informatie uit een bron	gewone vorm + そうです	このケーキはおいしいそうです。	Ik heb gehoord dat deze taart lekker is.
indruk op basis van uiterlijk	stam + そうです	このケーキはおいしそうです。	Deze taart ziet er lekker uit.

Bij een い-bijvoeglijk naamwoord is het verschil goed zichtbaar: voor de indruksvorm verdwijnt de laatste い, maar voor overgeleverde informatie blijft die staan. Vergelijk ook:

• 雨が降るそうです。 — Ik heb gehoord dat het gaat regenen.
• 雨が降りそうです。 — Het ziet ernaar uit dat het zo gaat regenen.

In de eerste zin kan de spreker de informatie bijvoorbeeld uit een voorspelling hebben. In de tweede trekt de spreker zelf een conclusie uit donkere wolken. Dat onderscheid tussen bron en eigen waarneming is belangrijker dan één vaste Nederlandse vertaling.

Voorbeelden in context

Japans	Nederlands	Toelichting
明日は雨だそうです。	Ik heb gehoord dat het morgen regent.	Zelfstandig naamwoord 雨 + だ
あの映画は面白いそうです。	Ze zeggen dat die film interessant is.	い-bijvoeglijk naamwoord met い behouden
彼は来ないそうです。	Ik heb gehoord dat hij niet komt.	Ontkennend werkwoord
日本では電車が便利だそうです。	Naar verluidt zijn treinen in Japan handig.	な-bijvoeglijk naamwoord + だ
ニュースによると、台風が近づいているそうです。	Volgens het nieuws komt er een tyfoon dichterbij.	De bron staat met によると vooraan.
山田さんは先月会社を辞めたそうです。	Ik heb gehoord dat Yamada vorige maand ontslag heeft genomen.	De mededeling staat in de verleden tijd.
この店は日曜日には開かないそうです。	Naar ik heb gehoord is deze zaak op zondag niet open.	De ontkenning hoort bij 開く.
新しい図書館はとても静かだそうです。	Ze zeggen dat de nieuwe bibliotheek erg rustig is.	Bevestigend な-bijvoeglijk naamwoord
あの人は医者ではないそうです。	Ik heb gehoord dat die persoon geen arts is.	Ontkennend zelfstandig naamwoord
京都の紅葉はきれいだったそうです。	Naar verluidt waren de herfstbladeren in Kyoto prachtig.	Verleden tijd van een な-bijvoeglijk naamwoord
駅の近くに新しいホテルができるそうです。	Ik heb gehoord dat er bij het station een nieuw hotel komt.	Toekomstige gebeurtenis in de gewone niet-verleden vorm
先生の話では、試験は難しくないそうです。	Volgens de docent is het examen niet moeilijk.	先生の話では geeft de informatiebron aan.

De vertaling ‘ze zeggen dat’ betekent niet noodzakelijk dat meerdere mensen dit letterlijk hebben gezegd. Het is vaak gewoon een natuurlijke Nederlandse manier om een niet nader genoemde bron weer te geven.

Veelgemaakte fouten

De beleefde vorm vóór そうです zetten

• Onjuist: 田中さんは来ますそうです。
• Juist: 田中さんは来るそうです。
• Waarom: vóór そうです staat het werkwoord in de gewone vorm. De beleefdheid zit al in です aan het einde.

だ weglaten na een zelfstandig naamwoord

• Onjuist: 田中さんは先生そうです。
• Juist: 田中さんは先生だそうです。
• Waarom: een bevestigend zelfstandig naamwoord heeft in overgeleverde informatie だ nodig. Zonder だ lijkt de bouw op een ander そう-patroon en is de zin niet de bedoelde standaardvorm.

だ toevoegen na een い-bijvoeglijk naamwoord

• Onjuist: この町は寒いだそうです。
• Juist: この町は寒いそうです。
• Waarom: 寒い is al de volledige gewone vorm. Alleen zelfstandige naamwoorden en bevestigende な-bijvoeglijke naamwoorden krijgen hier だ.

De い verwijderen en zo de betekenis veranderen

• Niet hetzelfde: 料理はおいしそうです。
• Bedoeld als overlevering: 料理はおいしいそうです。
• Waarom: おいしそうです geeft je eigen indruk: ‘het eten ziet er lekker uit’. おいしいそうです geeft informatie van iemand anders door.

De ontkenning aan het einde hangen

• Onhandig voor de bedoelde betekenis: 彼は来るそうではありません。
• Juist: 彼は来ないそうです。
• Waarom: wil je melden dat hij níét komt, ontken dan de inhoud: 来ない. Een ontkenning van de buitenste constructie gaat eerder over de vraag of die mededeling wel of niet als zodanig is gedaan en drukt dus iets anders uit.

そうです behandelen als een garantie

• Misleidend: 明日は晴れるそうです。 weergeven als ‘Morgen wordt het zeker zonnig.’
• Beter: ‘Volgens de voorspelling wordt het morgen zonnig.’
• Waarom: そうです noemt geen zekerheid. Het laat juist zien dat de spreker op informatie van elders steunt.

Gebruiksnotities

そうです is neutraal en heel bruikbaar in beleefde gesprekken, nieuwsachtige samenvattingen en uitleg. De gewone variant そうだ past in informele taal of in een neutrale geschreven stijl. De keuze tussen そうだ en そうです verandert de bronbetekenis niet; ze verandert vooral het beleefdheidsniveau van de hele zin.

Noem de bron als die relevant is of als de luisteraar anders niet weet hoe betrouwbaar de mededeling is. 天気予報によると (‘volgens het weerbericht’) klinkt concreter dan alleen そうです. Bij gevoelige informatie over een persoon kan een vage bron bovendien als geroddel overkomen. De grammatica is correct, maar de sociale situatie bepaalt of de formulering gepast is.

Het Nederlandse ‘blijkbaar’ is niet altijd een veilige één-op-éénvertaling. Dat woord kan ook betekenen dat je zelf uit zichtbare aanwijzingen een conclusie trekt. Gebruik そうです wanneer er een mededeling of informatiebron achter zit. Kies bij een eigen visuele indruk het andere patroon met de stam + そうです.

Verder dan de basis

De volgende verschillen hoef je op A2 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later geregeld tegenkomen.

そうです, と聞きました en らしい

Deze vormen overlappen, maar leggen niet hetzelfde accent.

Vorm	Hoofdfunctie	Nuance
～そうです	informatie doorgeven	Neutrale melding uit een externe bron
～と聞きました	zeggen wat je hebt gehoord	Benadrukt de handeling ‘horen’; een bron kan gemakkelijk met に worden genoemd
～らしいです	informatie of aanwijzingen als basis voor een inschatting	Kan klinken als ‘kennelijk’ of ‘naar het schijnt’ en bevat vaker een gevolgtrekking

Vergelijk 田中さんは来ないそうです (‘ik heb gehoord dat Tanaka niet komt’) met 田中さんは来ないらしいです (‘kennelijk komt Tanaka niet’). In werkelijk taalgebruik kunnen beide op informatie van anderen berusten. そうです presenteert de ontvangen mededeling echter directer als overlevering, terwijl らしい meer ruimte laat voor een conclusie op basis van wat bekend is.

Met と聞きました kun je de persoon van wie je het hoorde duidelijk noemen: 田中さんに、会議は中止だと聞きました。 — ‘Ik heb van Tanaka gehoord dat de vergadering is afgelast.’ Het citaatdeeltje と markeert daarbij de inhoud van wat je hebt gehoord.

Formele en informele alternatieven

In aankondigingen en zakelijke teksten komt ～とのことです vaak voor: 会議は三時からとのことです。 — ‘Volgens de ontvangen informatie begint de vergadering om drie uur.’ Deze vorm klinkt formeler en afstandelijker dan そうです.

In losse gesprekken hoor je ook ～んだって of kortweg ～だって als informele overlevering: 明日は休みだって。 — ‘Ze zeggen dat we morgen vrij zijn.’ Gebruik zulke vormen pas wanneer je hun toon goed herkent; そうです is een veiligere keuze in beleefde situaties.

Tijd en standpunt

De tijdsvorm vóór そうです hoort bij de gemelde gebeurtenis, niet bij het moment waarop jij de informatie hoorde. 昨日雪が降ったそうです betekent dat het gisteren heeft gesneeuwd. De zin zegt op zichzelf niet wanneer jij dat nieuws vernam. Als dat belangrijk is, voeg je die informatie apart toe of gebruik je bijvoorbeeld と聞きました.

Oefentips

1. Maak viertallen. Neem één werkwoord en zet de inhoud in vier vormen: 行く・行かない・行った・行かなかった, telkens gevolgd door そうです. Doe hetzelfde met een い-bijvoeglijk naamwoord, een な-bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord.
2. Oefen bron en inhoud apart. Lees een kort weerbericht en vat drie punten samen met 天気予報によると、～そうです. Zo koppel je de vorm aan een echte informatiebron in plaats van aan losse vertaaloefeningen.
3. Train het verschil op gehoor. Zet paren naast elkaar zoals おいしいそうです／おいしそうです en 降るそうです／降りそうです. Vraag jezelf steeds af: komt dit van een bron, of uit de eigen waarneming van de spreker?

Verwante onderwerpen

• Vooraf: Gewone vorm en woordenboekvorm — nodig om werkwoorden en andere woordsoorten correct vóór そうです te zetten.
• Volgende stap: Vermoeden met らしい — vergelijkt overgeleverde informatie met een inschatting op basis van externe aanwijzingen.