Vraagwoorden in het Engels

Kort gezegd

Met what, where, when, who, why en how vraag je naar een zaak, plaats, tijd, persoon, reden of manier. De basisvolgorde is vraagwoord + hulpwerkwoord + onderwerp + hoofdwerkwoord: Where do you live? Bij be zet je een vorm van be direct vóór het onderwerp: Why are you late?

Overzicht

Met een vraagwoord vraag je om specifieke informatie; een eenvoudig yes of no is dan niet genoeg. Where do you work? vraagt bijvoorbeeld om een plaats, terwijl Do you work? alleen vraagt of iemand werkt. De woorden what, where, when, who en why worden vaak samen WH-words genoemd. How hoort bij dezelfde groep, hoewel het niet met wh begint.

Dit onderwerp hoort bij A1, omdat je deze vragen meteen nodig hebt bij kennismaken, reizen, winkelen en alledaagse gesprekken. De woorden zelf zijn niet het lastigste deel. Vooral de Engelse woordvolgorde vraagt aandacht: anders dan in het Nederlands heeft een vraag in de tegenwoordige of verleden tijd vaak een extra vorm van do nodig.

Een hulpwerkwoord is een werkwoord dat helpt om een vraag, ontkenning of tijd te vormen. In Where do you live? draagt do de grammaticale taak; live is het hoofdwerkwoord, het woord met de eigenlijke betekenis. Het onderwerp is wie of wat iets doet of is — hier you.

Hoe het werkt

De zes basiswoorden

Vraagwoord	Je vraagt naar	Vaak Nederlands equivalent	Voorbeeld
what	een ding, handeling of informatie	wat, welke	What is this?
where	een plaats of richting	waar, waarheen	Where are we going?
when	een tijdstip of periode	wanneer	When does it start?
who	een persoon of personen	wie	Who is she?
why	een reden	waarom	Why are you laughing?
how	een manier, toestand of mate	hoe	How do you make this?

De Nederlandse vertaling helpt, maar is niet altijd één op één. What kan zowel wat als welk(e) betekenen: What colour is it? is Welke kleur heeft het? Where kan ook een richting aangeven: Where are you going? betekent Waar ga je naartoe? Het Engels heeft daarvoor niet per se een apart woord nodig.

Het basisschema met een hulpwerkwoord

Bij de meeste vragen staat het vraagwoord vooraan. Daarna komen het hulpwerkwoord, het onderwerp en het hoofdwerkwoord:

vraagwoord + hulpwerkwoord + onderwerp + hoofdwerkwoord + rest?

• Where do you live?
• Why did she leave early?
• When can we start?
• What will they bring?

Gebruik do of does in de present simple (de gewone tegenwoordige tijd) wanneer er nog geen ander hulpwerkwoord is. Does hoort bij he, she en it; do bij de overige onderwerpen.

Onderwerp	Schema	Voorbeeld
I, you, we, they	vraagwoord + do + onderwerp + basisvorm	Where do they work?
he, she, it	vraagwoord + does + onderwerp + basisvorm	When does she finish?
alle onderwerpen in de past simple	vraagwoord + did + onderwerp + basisvorm	Why did you call?

Na does of did staat het hoofdwerkwoord in de basisvorm (de vorm zonder uitgang, zoals work of go). Zeg dus Where does he work?, niet Where does he works?; en When did they arrive?, niet When did they arrived?

Dit verschilt duidelijk van het Nederlands. In Waar woon je? is geen equivalent van do nodig. Wie het Nederlandse patroon letterlijk overneemt, maakt gemakkelijk Where live you? Dat klinkt in modern standaardengels niet als een gewone vraag.

Vragen met be

Als be het werkwoord is, gebruik je geen do. Zet de juiste vorm van be vóór het onderwerp:

vraagwoord + am/is/are/was/were + onderwerp + rest?

• What is your name?
• Where are my keys?
• Why was he angry?
• How were the exams?

Het Nederlandse patroon lijkt hier meer op het Engelse: Waarom ben je moe? en Why are you tired? hebben allebei de persoonsvorm vóór het onderwerp. Let wel op dat het Engels het onderwerp vrijwel altijd uitdrukt: Where is it?, niet alleen Where is?

Vragen met andere hulpwerkwoorden

Staat er al een modaal hulpwerkwoord zoals can, will, should of must, dan is do opnieuw niet nodig:

• How can I help?
• When will you be home?
• Why should we wait?

Hetzelfde geldt voor samengestelde werkwoordsvormen met bijvoorbeeld have:

• Where have you been?
• Why has the train stopped?

De praktische regel is: staat er al een hulpwerkwoord, zet dat dan vóór het onderwerp. Voeg niet ook nog do toe.

How met een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord

How kan zelfstandig hoe betekenen, maar vormt ook vaste combinaties. Met een bijvoeglijk naamwoord (een woord dat een eigenschap noemt) of bijwoord (een woord dat bijvoorbeeld een handeling nader bepaalt) vraag je naar een mate:

Combinatie	Betekenis	Voorbeeld
how old	hoe oud	How old is your daughter?
how far	hoe ver	How far is the station?
how long	hoe lang / hoelang	How long does the film last?
how often	hoe vaak	How often do you exercise?
how fast	hoe snel	How fast can it go?
how well	hoe goed	How well do you know him?

Een belangrijke Nederlandse valkuil is leeftijd. Nederlands gebruikt zijn in Hoe oud ben je?, en Engels doet dat ook: How old are you? Zeg niet How many years do you have?; dat volgt het patroon van sommige andere talen, maar is geen gewoon Engels.

Voorbeelden in context

Engels	Nederlands	Toelichting
What is your name?	Hoe heet je?	Letterlijk vertalen als Wat is je naam? kan ook, maar de natuurlijke Nederlandse vraag is anders.
What do you need?	Wat heb je nodig?	Do vormt de vraag; need blijft in de basisvorm.
Where do you live?	Waar woon je?	In het Engels is do nodig.
Where are you going?	Waar ga je naartoe?	Where kan plaats én richting uitdrukken.
When does the shop open?	Wanneer gaat de winkel open?	Na does staat open zonder uitgang.
When did they arrive?	Wanneer zijn ze aangekomen?	Engels gebruikt hier did plus arrive.
Who is that man?	Wie is die man?	Who staat vóór is.
Who do you call every week?	Wie bel je elke week?	Who is hier niet degene die belt, maar degene die gebeld wordt.
Why are you late?	Waarom ben je te laat?	Met be gebruik je geen do.
Why did she cancel the meeting?	Waarom heeft ze de vergadering afgezegd?	Did draagt de verleden tijd; cancel blijft de basisvorm.
How do you spell your surname?	Hoe spel je je achternaam?	Een nuttige vraag wanneer je gegevens doorgeeft.
How old are you?	Hoe oud ben je?	How old vraagt naar leeftijd.
How often does this bus run?	Hoe vaak rijdt deze bus?	How often vraagt naar frequentie.
How can we get there?	Hoe kunnen we daar komen?	Can is al een hulpwerkwoord, dus geen do.

Veelgemaakte fouten

Het hulpwerkwoord do weglaten

• Onjuist: Where you live?
• Juist: Where do you live?
• Waarom: In een gewone present-simplevraag met een hoofdwerkwoord is do/does nodig. In informele gesprekken hoor je soms verkorte structuren, maar gebruik als leerling eerst het volledige standaardpatroon.

Do toevoegen bij be

• Onjuist: Why do you are tired?
• Juist: Why are you tired?
• Waarom: Are is een vorm van be en gaat zelf vóór het onderwerp. Er komt geen extra do bij.

Twee keer de persoonsuitgang gebruiken

• Onjuist: When does the lesson starts?
• Juist: When does the lesson start?
• Waarom: Does laat al zien dat het onderwerp derde persoon enkelvoud is. Het hoofdwerkwoord staat daarom in de basisvorm.

De verleden tijd twee keer markeren

• Onjuist: Why did he left?
• Juist: Why did he leave?
• Waarom: Did geeft de verleden tijd aan. Na did gebruik je leave, niet left.

What en how verwisselen

• Onjuist: How is your name?
• Juist: What is your name?
• Waarom: Engels vraagt met what naar de naam. How are you? vraagt hoe het met iemand gaat, niet hoe die persoon heet.

Nederlandse woordvolgorde letterlijk overnemen

• Onjuist: Where works your brother?
• Juist: Where does your brother work?
• Waarom: Het Nederlandse Waar werkt je broer? gebruikt inversie zonder hulpwerkwoord. Engels gebruikt hier does en zet work achter het onderwerp.

Gebruiksnotities

Een kort en een uitgebreid antwoord

Op een vraagwoordvraag geef je meestal meer dan yes of no:

• Where do you work? — At a hospital.
• Why are you leaving? — Because I have an appointment.

In een gesprek is een korte woordgroep vaak natuurlijk. Je hoeft niet altijd I work at a hospital te zeggen. In formele situaties of wanneer extra duidelijkheid nodig is, kan een volledige zin beter zijn.

Why? en antwoorden met because

Why vraagt om een reden; een antwoord begint vaak met because:

• Why are you learning English? — Because I need it for work.

Een los Why? is heel gebruikelijk als je wilt doorvragen. De toon bepaalt of het nieuwsgierig, verbaasd of kritisch klinkt. Why not? kan betekenen: Waarom niet? of, als voorstel, ongeveer Waarom ook niet?

Intonatie en beleefdheid

Een grammaticaal correcte vraag kan nog vrij direct klinken. Tegen een onbekende is What do you want? vaak botter dan het Nederlandse Wat wilt u? In een winkel of zakelijke context klinkt bijvoorbeeld How can I help you? vriendelijker. Je kunt een verzoek ook verzachten: Could you tell me where the station is? Let op: die langere structuur heeft een andere woordvolgorde; dat komt hieronder aan bod.

Verder dan de basis

De volgende patronen hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar je komt ze vaak tegen.

Wanneer het vraagwoord zelf het onderwerp is

Vergelijk:

• Who called you? — Wie belde jou?
• Who did you call? — Wie belde jij?

In de eerste zin is who zelf het onderwerp: who is degene die belde. Dan gebruik je bij de eenvoudige tegenwoordige of verleden tijd normaal geen do/does/did. In de tweede zin is you het onderwerp en is who het lijdend voorwerp (wie of wat de handeling ondergaat); daarom staat er did.

Hetzelfde verschil bestaat met what:

• What happened? — Wat gebeurde er?
• What did you see? — Wat zag je?

Een handige test is: als het antwoord de handelende persoon of zaak invult, is het vraagwoord waarschijnlijk het onderwerp. Who called? — Maria called.

Ingebedde vragen

Een ingebedde vraag is een vraag die deel uitmaakt van een langere zin. Na een inleiding als Could you tell me… of Do you know… gebruik je geen gewone vraagvolgorde in het ingebedde deel:

• Direct: Where is the station?
• Ingebed: Could you tell me where the station is?
• Direct: When does the train leave?
• Ingebed: Do you know when the train leaves?

Niet: Could you tell me where is the station? Het eerste deel maakt de hele zin al tot een vraag; na het vraagwoord volgt in het tweede deel de gewone mededelende volgorde. Dit patroon is belangrijk voor beleefde vragen.

Whom en voorzetsels

Whom is de formele voorwerpsvorm van who. In alledaags Engels gebruikt men meestal who, vooral aan het begin van de vraag:

• Gewoon: Who are you talking to?
• Formeel: To whom are you talking?

Een voorzetsel zoals to mag in gewoon Engels achteraan staan. Dat is geen slordigheid, maar een normale Engelse constructie. Whom zie je vooral in formele schrijftaal en na een voorzetsel. Als beginner kun je vrijwel altijd veilig who gebruiken in gesprekken.

Verkorte vragen in gesprekken

In informele gesprekken komen korte vervolgvragen voor: Where to?, How come?, What for? en simpelweg When? How come? betekent ongeveer Hoe komt dat? of Waarom?, maar heeft daarna geen inversie:

• How come you are late?
• niet: How come are you late?

Dit is spreektaal. In neutrale taal blijft Why are you late? de veiligste keuze.

Oefentips

1. Bouw vragen in vier vakjes. Schrijf kaartjes met vraagwoord, hulpwerkwoord, onderwerp en hoofdwerkwoord. Maak bijvoorbeeld Where | does | your sister | work? Controleer steeds of het hoofdwerkwoord na does of did in de basisvorm staat.
2. Vergelijk bewust met het Nederlands. Vertaal vijf alledaagse vragen zoals Waar woon je? en omcirkel het Engelse woord dat in het Nederlands ontbreekt: Where do you live? Zo oefen je precies de gewoonte die Nederlandstaligen vaak lastig vinden.
3. Voer een mini-interview. Beantwoord achter elkaar What do you do? Where do you live? When do you study English? Why are you learning it? How do you practise? Spreek daarna dezelfde vragen hardop uit met een andere persoon als onderwerp.

Verwante onderwerpen

• Volgende stap: Which, how much en how many — vragen naar een keuze, een hoeveelheid of een aantal.
• Veel later: Retorische middelen — laat zien hoe vragen ook effect kunnen hebben zonder letterlijk om informatie te vragen.