De voltooid toekomende tijd in het Grieks

In het kort

Met de Griekse voltooid toekomende tijd, de Συντελεσμένος Μέλλων, zeg je dat iets vóór een bepaald toekomstig moment afgerond zal zijn: Θα έχω τελειώσει μέχρι τις πέντε betekent “Ik zal tegen vijf uur klaar zijn.” De basisvorm is θα + een vorm van έχω + een onveranderlijke voltooide werkwoordsvorm. Alleen έχω wordt aan de persoon aangepast.

Overzicht

Bij de gewone toekomst kijk je vooruit naar een handeling: Θα γράψω το μήνυμα (“Ik zal het bericht schrijven”). Bij de voltooid toekomende tijd verplaats je als het ware je blik naar een later punt en kijk je vandaar terug: Μέχρι τότε θα έχω γράψει το μήνυμα (“Tegen die tijd zal ik het bericht geschreven hebben”). Het gaat dus niet alleen om toekomst, maar ook om voltooiing vóór een toekomstig ijkpunt.

Deze tijd wordt op B1-niveau behandeld, nadat je de toekomst met θα hebt leren gebruiken. Je komt hem tegen bij deadlines, plannen, verwachtingen en voorspellingen. Woorden als μέχρι (“tot, tegen”), ως τότε en μέχρι τότε (“tegen die tijd”), πριν (“voordat”) en ήδη (“al”) maken het toekomstige ijkpunt vaak zichtbaar.

Voor Nederlandstaligen is de betekenis meestal herkenbaar, maar een letterlijke Nederlandse vertaling klinkt soms zwaar. Waar het Grieks Θα έχουμε φύγει μέχρι τότε gebruikt, zeggen we in het Nederlands zowel “Wij zullen tegen die tijd vertrokken zijn” als het lossere “Dan zijn we al weg”. Laat je daarom niet misleiden door de oppervlaktevorm van de Nederlandse zin: beslissend is of de Griekse handeling op dat latere moment al voltooid is.

Hoe het werkt

De basisformule

De opbouw is:

θα + έχω in de tegenwoordige tijd + onveranderlijke voltooide vorm

Έχω is hier het hulpwerkwoord (een werkwoord dat helpt een tijd te vormen). De laatste vorm drukt de eigenlijke handeling uit, bijvoorbeeld γράψει, δει of φύγει. Deze vorm wordt soms een voltooid deelwoord genoemd, maar hij gedraagt zich niet als het Nederlandse deelwoord in geschreven hebben: hij verandert niet naar persoon, getal of geslacht.

Volledig schema met γράφω

Persoon	Griekse vorm	Nederlandse betekenis	Wat verandert?
εγώ	θα έχω γράψει	ik zal geschreven hebben	έχω
εσύ	θα έχεις γράψει	jij zult geschreven hebben	έχεις
αυτός / αυτή / αυτό	θα έχει γράψει	hij / zij / het zal geschreven hebben	έχει
εμείς	θα έχουμε γράψει	wij zullen geschreven hebben	έχουμε
εσείς	θα έχετε γράψει	jullie / u zult geschreven hebben	έχετε
αυτοί / αυτές / αυτά	θα έχουν γράψει	zij zullen geschreven hebben	έχουν

Het onderwerp (wie de handeling uitvoert) kan meestal weg, omdat de vorm van έχω de persoon al aangeeft. Θα έχεις τελειώσει is zonder εσύ al volledig en betekent “Jij zult klaar zijn”. Een voornaamwoord wordt vooral toegevoegd voor nadruk of contrast.

De vorm van het hoofdwerkwoord

De laatste vorm is dezelfde vaste vorm die je ook in de Griekse voltooide tijd met έχω aantreft. Je moet daarbij vaak de perfectieve stam kennen: de werkwoordstam waarmee een handeling als één afgerond geheel wordt voorgesteld. Regelmatige werkwoorden zijn herkenbaar, maar veel frequente werkwoorden hebben een vorm die je apart moet leren.

Basisvorm	Betekenis	Voltooid toekomende vorm, eerste persoon
γράφω	schrijven	θα έχω γράψει
τελειώνω	afmaken, klaar zijn	θα έχω τελειώσει
διαβάζω	lezen, studeren	θα έχω διαβάσει
βλέπω	zien	θα έχω δει
φεύγω	vertrekken	θα έχω φύγει
μαθαίνω	leren	θα έχω μάθει
κάνω	doen, maken	θα έχω κάνει
τρώω	eten	θα έχω φάει
πίνω	drinken	θα έχω πιει
ετοιμάζομαι	zich klaarmaken	θα έχω ετοιμαστεί

Leer zo’n vorm het liefst als een combinatie, bijvoorbeeld έχω δει en vervolgens θα έχω δει. Alleen van de Nederlandse infinitief uitgaan levert bij onregelmatige Griekse werkwoorden te veel giswerk op.

Ontkenning

Voor een ontkenning staat δεν vóór θα:

δεν + θα + έχω + voltooide vorm

• Δεν θα έχω τελειώσει μέχρι τις πέντε. — Ik zal om vijf uur nog niet klaar zijn.
• Δεν θα έχουν φύγει πριν από εμάς. — Zij zullen niet vóór ons vertrokken zijn.

De volgorde θα δεν is niet correct. Het Nederlandse woord nog heeft bovendien niet altijd een apart Grieks equivalent nodig; uit δεν θα έχω τελειώσει μέχρι τότε blijkt al dat iets tegen dat moment niet af zal zijn. Wil je nog nadrukkelijk uitdrukken, dan kan ακόμα worden toegevoegd: Δεν θα έχω τελειώσει ακόμα.

Vragen

Een ja-neevraag heeft dezelfde woordvolgorde als een mededeling. In spraak maakt de intonatie er een vraag van; in schrift doet het vraagteken dat. Let erop dat het Griekse vraagteken eruitziet als een puntkomma:

• Θα έχεις μάθει μέχρι τότε; — Zul je het tegen die tijd geleerd hebben?
• Θα έχουν φτάσει πριν τις οκτώ; — Zullen ze vóór acht uur aangekomen zijn?

Met een vraagwoord komt dat meestal vooraan: Πότε θα έχετε τελειώσει; (“Wanneer zullen jullie klaar zijn?”).

Het toekomstige ijkpunt

De tijd krijgt zijn duidelijke betekenis door een grens of later moment. Dat moment kan expliciet genoemd worden:

• μέχρι αύριο — tegen morgen
• μέχρι τις έξι — tegen zes uur
• ως το τέλος του μήνα — tegen het einde van de maand
• πριν φτάσεις — voordat je aankomt
• σε δύο χρόνια — over twee jaar

Het kan ook uit de context blijken. Op de vraag Τι θα έχεις κάνει όταν επιστρέψω; (“Wat zul je gedaan hebben wanneer ik terugkom?”) vormt de terugkomst het ijkpunt.

Voorbeelden in context

Grieks	Nederlands	Toelichting
Θα έχω τελειώσει μέχρι τις πέντε.	Ik zal tegen vijf uur klaar zijn.	Deadline met μέχρι
Θα έχουν φύγει πριν φτάσεις.	Zij zullen vertrokken zijn voordat jij aankomt.	De ene handeling is eerder voltooid
Θα έχεις μάθει μέχρι τότε;	Zul je het tegen die tijd geleerd hebben?	Vraag over bereikt resultaat
Θα έχουμε ετοιμαστεί πριν έρθουν οι καλεσμένοι.	We zullen klaar zijn voordat de gasten komen.	Wederkerende vorm ετοιμαστεί
Μέχρι αύριο θα έχω διαβάσει όλο το βιβλίο.	Tegen morgen zal ik het hele boek uit hebben.	Natuurlijk Nederlands: uit hebben
Ως το τέλος του μήνα θα έχουν ολοκληρώσει το έργο.	Tegen het einde van de maand zullen ze het project hebben afgerond.	Planning of verwachting
Όταν γυρίσεις, θα έχω μαγειρέψει.	Wanneer je terugkomt, zal ik gekookt hebben.	De terugkomst is het ijkpunt
Σε μία ώρα θα έχουμε φτάσει στην Αθήνα.	Over een uur zullen we in Athene aangekomen zijn.	Verwachte voltooiing
Δεν θα έχει τελειώσει μέχρι το μεσημέρι.	Hij/zij zal tegen de middag nog niet klaar zijn.	Ontkenning vóór θα
Θα έχετε στείλει τα έγγραφα πριν από τη συνάντηση;	Zult u de documenten vóór de vergadering verstuurd hebben?	Beleefde of meervoudige vorm
Μέχρι να ξυπνήσεις, θα έχω φύγει.	Tegen de tijd dat je wakker wordt, zal ik vertrokken zijn.	μέχρι να leidt het grensmoment in
Σε λίγα χρόνια θα έχουμε μάθει πολλά.	Over een paar jaar zullen we veel geleerd hebben.	Resultaat over een langere periode
Θα έχει ήδη κλείσει το κατάστημα όταν φτάσουμε.	De winkel zal al gesloten zijn wanneer we aankomen.	ήδη benadrukt “al”
Μέχρι τότε θα έχω δει την ταινία δύο φορές.	Tegen die tijd zal ik de film twee keer gezien hebben.	Ook een voltooid aantal herhalingen

Veelgemaakte fouten

De gewone toekomst gebruiken waar de voltooiing centraal staat

• Onvoldoende precies: Μέχρι τις πέντε θα τελειώσω τη δουλειά.
• Preciezer: Μέχρι τις πέντε θα έχω τελειώσει τη δουλειά.
• Waarom: De eerste zin kan als plan worden begrepen: “Ik maak het werk uiterlijk om vijf uur af.” De tweede plaatst je duidelijk ná de voltooiing: tegen vijf uur is het resultaat bereikt. Beide kunnen in een passende context voorkomen, maar ze leggen niet hetzelfde accent.

Elk onderdeel vervoegen

• Fout: Θα έχουμε γράψουμε την αναφορά.
• Goed: Θα έχουμε γράψει την αναφορά.
• Waarom: Alleen έχω krijgt een persoonsuitgang. γράψει blijft bij alle personen gelijk.

De Nederlandse woordvolgorde kopiëren

• Fout: Έχω θα τελειώσει.
• Goed: Θα έχω τελειώσει.
• Waarom: In een bevestigende zin staat θα vóór het vervoegde hulpwerkwoord. De vaste volgorde moet als één bouwpatroon worden ingeoefend.

Δεν op de verkeerde plaats zetten

• Fout: Θα δεν έχω φύγει.
• Goed: Δεν θα έχω φύγει.
• Waarom: Bij een ontkende toekomst komt δεν vóór θα.

Een vorm maken op basis van het Nederlandse werkwoord

• Fout: Θα έχω βλέψει την ταινία.
• Goed: Θα έχω δει την ταινία.
• Waarom: Veelgebruikte werkwoorden kunnen een onregelmatige voltooide vorm hebben. Bij βλέπω hoort δει, niet een voorspelbare vorm op basis van de tegenwoordige tijd.

Altijd letterlijk met “zal hebben” vertalen

• Stijf Nederlands: “Tegen acht uur zullen wij aangekomen zijn.”
• Vaak natuurlijker: “Tegen acht uur zijn we er.”
• Grieks in beide gevallen: Μέχρι τις οκτώ θα έχουμε φτάσει.
• Waarom: Het Nederlands vermijdt de formeel klinkende voltooid toekomende tijd geregeld. Dat betekent niet dat de Griekse vorm ook onnatuurlijk is.

Gebruiksnotities

De voltooid toekomende tijd komt veel voor wanneer een resultaat vóór een termijn belangrijk is: in werkafspraken, reisplannen, studieplanning en voorspellingen. Μέχρι την Παρασκευή θα έχουμε αποφασίσει (“Tegen vrijdag zullen we besloten hebben”) klinkt daarom heel passend in zowel een gesprek als een zakelijke context.

In alledaags Nederlands vervangen we de tijd vaak door een toestand: klaar zijn, weg zijn, uit hebben. Ook het Grieks kan soms een toestand kiezen, bijvoorbeeld Θα είμαι έτοιμος (“Ik zal klaar zijn”), maar dat is niet zonder meer hetzelfde als Θα έχω ετοιμαστεί (“Ik zal me klaargemaakt hebben / ik zal klaar zijn geraakt”). De tweede vorm richt de aandacht op de voltooide handeling die tot de toestand leidt.

Na tijdsaanduidingen zoals όταν (“wanneer”) staat in de bijzin normaal geen θα als die bijzin het tijdstip aangeeft: Όταν φτάσεις, θα έχω φύγει. Een Nederlandstalige leerder kan geneigd zijn in beide zinsdelen een toekomstsvorm te zetten, maar Grieks gebruikt hier φτάσεις zonder θα. Ook πριν φτάσεις en μέχρι να φτάσεις hebben hun eigen verbindingspatroon.

Verder dan de basis

Een vermoeden over iets dat waarschijnlijk al gebeurd is

De combinatie θα + voltooide tijd kan ook een gevolgtrekking of waarschijnlijkheid uitdrukken. De spreker rekent erop dat iets inmiddels gebeurd is, zonder het zeker te weten:

• Θα έχει φτάσει τώρα. — Hij/zij zal nu wel aangekomen zijn.
• Θα έχουν ακούσει τα νέα. — Ze zullen het nieuws wel gehoord hebben.

In zulke zinnen verwijst de gebeurtenis niet noodzakelijk naar een punt ná het spreekmoment. Het Nederlandse zal wel geeft de bedoeling vaak beter weer dan een puur toekomstige vertaling. De context en woorden als τώρα (“nu”) helpen om deze lezing te herkennen.

Voltooide handeling tegenover toekomstige toestand

Vergelijk de volgende vormen:

Grieks	Nederlands	Nadruk
Θα γράψω την αναφορά.	Ik zal het verslag schrijven.	toekomstige handeling als geheel
Θα γράφω την αναφορά όλο το πρωί.	Ik zal de hele ochtend aan het verslag schrijven.	duur of herhaling in de toekomst
Θα έχω γράψει την αναφορά μέχρι το μεσημέρι.	Tegen de middag zal ik het verslag geschreven hebben.	voltooid resultaat vóór een grens
Θα είμαι έτοιμος το μεσημέρι.	Om twaalf uur zal ik klaar zijn.	toestand op dat moment

Het verschil zit dus niet alleen in tijd, maar ook in hoe je de gebeurtenis bekijkt: als handeling, als voortgaand proces, als bereikt resultaat of als toestand.

Passieve en wederkerende werkwoorden

Ook werkwoorden met een passieve of wederkerende betekenis kunnen in deze tijd staan:

• Θα έχουμε ενημερωθεί μέχρι αύριο. — We zullen tegen morgen geïnformeerd zijn.
• Θα έχει ετοιμαστεί πριν φύγουμε. — Hij/zij zal zich hebben klaargemaakt voordat we vertrekken.

De vaste vorm eindigt daarbij vaak op -θεί of -στεί, maar niet elk werkwoord is volledig voorspelbaar. Leer de vorm samen met het werkwoord en een voorbeeldzin.

Oefentips

1. Werk met twee tijdstippen. Schrijf eerst een toekomstig ijkpunt op, bijvoorbeeld αύριο στις έξι, en bedenk daarna wat vóór dat moment af zal zijn: Αύριο στις έξι θα έχω τελειώσει τη δουλειά.
2. Leer onregelmatige vormen in drietallen. Oefen bijvoorbeeld βλέπω – έχω δει – θα έχω δει en φεύγω – έχω φύγει – θα έχω φύγει. Zo verbind je de nieuwe tijd aan een vorm die je al kent.
3. Vertaal op betekenis, niet woord voor woord. Zet Nederlandse zinnen als “Dan zijn we al weg” of “Morgen heb ik het boek uit” om naar Grieks. Vraag steeds: is dit resultaat vóór een toekomstig moment voltooid? Zo ja, probeer de vorm met θα έχω.

Verwante onderwerpen

• Voorkennis: Toekomende tijden — het verschil tussen een eenmalige en een voortgaande toekomstige handeling, en het gebruik van θα.