สรรพนามประธานในภาษาอิตาลี

ภาพรวม

สรรพนามประธานคือคำที่ใช้ระบุผู้กระทำในประโยค ในภาษาอิตาลี ได้แก่ io (ฉัน), tu (คุณ), lui/lei (เขา/เธอ), noi (พวกเรา), voi (พวกคุณ) และ loro (พวกเขา) สรรพนามเหล่านี้เป็นหนึ่งในสิ่งแรกๆ ที่คุณจะเรียนในระดับ CEFR A1

ต่างจากภาษาอังกฤษ ภาษาอิตาลีมักละสรรพนามประธานเนื่องจากการผันกริยาบอกได้อยู่แล้วว่าใครเป็นผู้กระทำ ตัวอย่างเช่น คนอิตาลีมักพูดว่า "Parlo italiano" (ฉันพูดภาษาอิตาลี) มากกว่า "Io parlo italiano" อย่างไรก็ตาม สรรพนามจะถูกใช้เมื่อต้องการเน้น เปรียบเทียบ หรือทำให้ชัดเจน

ภาษาอิตาลียังมีคำว่า "คุณ" แบบสุภาพ คือ Lei (ตัวพิมพ์ใหญ่) ใช้กับคนแปลกหน้า ผู้ใหญ่กว่า และในสถานการณ์ทางการ ซึ่งคล้ายกับระบบการใช้คำสรรพนามแสดงความเคารพในภาษาไทย เช่น การเลือกใช้ "คุณ" แทน "เธอ/นาย"

โครงสร้าง

บุรุษ	เอกพจน์	พหูพจน์
บุรุษที่ 1	io (ฉัน)	noi (พวกเรา)
บุรุษที่ 2 (ไม่เป็นทางการ)	tu (เธอ/นาย)	voi (พวกคุณ)
บุรุษที่ 2 (สุภาพ)	Lei (คุณ)	Loro (ท่านทั้งหลาย, ทางการมาก)
บุรุษที่ 3	lui / lei (เขา / เธอ)	loro (พวกเขา)

จุดสำคัญ:

• Lei (คำสุภาพแทน "คุณ") ใช้กริยาผันแบบบุรุษที่ 3 เอกพจน์ เหมือนกับ lui/lei
• Loro ในฐานะ "คุณ" แบบสุภาพพหูพจน์นั้นหายากในภาษาอิตาลีปัจจุบัน โดยทั่วไปใช้ voi แทน
• Lui/lei มาแทนที่รูปเก่า egli/ella ซึ่งพบได้เฉพาะในวรรณกรรมเท่านั้น

ตัวอย่างในบริบท

ภาษาอิตาลี	ภาษาไทย	หมายเหตุ
Io sono italiano.	ฉันเป็นคนอิตาลี	ใช้สรรพนามเพื่อเน้น
Sei americana?	คุณเป็นคนอเมริกันเหรอ?	ละสรรพนาม (พบบ่อยมาก)
Lui parla francese, lei parla tedesco.	เขาพูดภาษาฝรั่งเศส เธอพูดภาษาเยอรมัน	ต้องมีสรรพนามเพื่อเปรียบเทียบ
Noi andiamo al cinema.	พวกเราไปดูหนัง	ระบุกลุ่ม
Voi siete pronti?	พวกคุณพร้อมหรือยัง?	พูดกับกลุ่มคน
Loro arrivano domani.	พวกเขามาถึงพรุ่งนี้	บุรุษที่ 3 พหูพจน์
Lei parla inglese?	คุณพูดภาษาอังกฤษได้ไหมครับ?	ใช้แบบสุภาพกับคนแปลกหน้า
Parlo italiano.	ฉันพูดภาษาอิตาลี	ละสรรพนาม — ท้ายกริยา "-o" บอกว่าเป็นบุรุษที่ 1
Parliamo dopo.	ไว้คุยกันทีหลังนะ	ท้ายกริยา "-iamo" = noi ไม่ต้องมีสรรพนาม
Tu cosa pensi?	เธอคิดยังไง?	เน้นที่ "เธอ" โดยเฉพาะ
Io studio, tu lavori.	ฉันเรียน เธอทำงาน	เปรียบเทียบการกระทำของสองคน
Chi è lei?	เธอเป็นใคร?	lei ในฐานะบุรุษที่ 3 (ตัวเล็ก)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

สับสนระหว่าง "tu" กับ "Lei"

• ผิด: Tu parla inglese? (พูดกับอาจารย์)
• ถูก: Lei parla inglese?
• เพราะอะไร: ใช้ "tu" กับเพื่อน ครอบครัว และคนรุ่นเดียวกัน ใช้ "Lei" กับคนแปลกหน้า ผู้ใหญ่กว่า และในสถานการณ์ทางการ เปรียบได้กับการเลือกใช้ภาษาสุภาพหรือไม่สุภาพในภาษาไทย

ใช้สรรพนามมากเกินไป

• ไม่เป็นธรรมชาติ: Io mangio, io bevo, io dormo.
• เป็นธรรมชาติ: Mangio, bevo, dormo.
• เพราะอะไร: การใช้สรรพนามมากเกินไปทำให้ภาษาอิตาลีฟังดูไม่เป็นธรรมชาติ ควรละสรรพนามเว้นแต่ต้องการเน้นหรือทำให้ชัดเจน

ลืมว่า "Lei" ใช้กริยาบุรุษที่ 3

• ผิด: Lei parli inglese?
• ถูก: Lei parla inglese?
• เพราะอะไร: แม้ "Lei" จะแปลว่า "คุณ" แต่ในทางไวยากรณ์มันทำหน้าที่เหมือนสรรพนามบุรุษที่ 3 (เหมือน lui/lei)

แยก lui/lei กับ Lei ไม่ออก

• ผิด: ใช้ "lei" ตัวเล็กแทนรูปสุภาพโดยไม่มีบริบท
• ถูก: ใช้ "Lei" ตัวใหญ่สำหรับรูปสุภาพ
• เพราะอะไร: ในภาษาเขียนใช้ตัวพิมพ์ใหญ่เพื่อแยกความแตกต่าง ในภาษาพูดให้ใช้บริบทในการตัดสิน

หมายเหตุการใช้งาน

ในการสนทนาภาษาอิตาลี สรรพนามประธานถูกละประมาณ 70% ของเวลา เพราะการผันกริยาได้บอกข้อมูลเกี่ยวกับผู้พูดอยู่แล้ว สรรพนามถูกใช้เป็นหลักเพื่อ:

• เน้น: "Io non ci vado" (ฉันไม่ไป — เน้นว่าฉันโดยเฉพาะไม่ไป)
• เปรียบเทียบ: "Tu resti, io vado" (เธออยู่ ฉันไป)
• ทำให้ชัดเจน: เมื่อรูปกริยากำกวม (เช่น อารมณ์สมมติที่บุรุษที่ 1/2/3 มีรูปเดียวกัน)

การแยก tu กับ Lei มีรากฐานทางวัฒนธรรมลึกซึ้ง เมื่อไม่แน่ใจให้ใช้ "Lei" — การสุภาพเกินไปไม่เคยเป็นการเสียมารยาท แต่การใช้ "tu" กับคนที่ไม่ควรอาจถูกมองว่าไม่สุภาพ คนไทยน่าจะเข้าใจเรื่องนี้ได้ดี เพราะภาษาไทยก็มีระบบการเลือกใช้คำเรียกขานที่สะท้อนความสัมพันธ์ทางสังคมเช่นกัน

เคล็ดลับการฝึก

1. ฝึกผันกริยาพื้นฐาน (essere, avere, parlare) กับสรรพนามทุกตัว แล้วฝึกพูดประโยคเดิมโดยไม่มีสรรพนาม ความคุ้นเคยกับทั้งสองแบบเป็นสิ่งสำคัญ
2. ดูรายการทีวีหรือภาพยนตร์อิตาลี แล้วสังเกตว่าตัวละครใช้ "tu" หรือ "Lei" เมื่อไหร่ — ให้ความสนใจกับบริบททางสังคม (เพื่อน vs คนแปลกหน้า ความแตกต่างของอายุ ลำดับชั้นในที่ทำงาน)
3. เปรียบเทียบกับระบบสรรพนามในภาษาไทย (ผม/ฉัน/ดิฉัน/เรา, คุณ/เธอ/นาย/ท่าน) เพื่อเข้าใจว่าภาษาอิตาลีแสดงระดับความสุภาพอย่างไร

แนวคิดที่เกี่ยวข้อง

• ขั้นต่อไป: กริยา "Essere" — กริยาตัวแรกที่จะผันกับสรรพนามเหล่านี้
• ขั้นต่อไป: กริยา "Avere" — กริยาสำคัญตัวที่สอง
• ขั้นต่อไป: เพศของคำนาม — จำเป็นสำหรับการสอดคล้องของคำคุณศัพท์กับสรรพนาม