Italyancada Duzenli Sifatlar

Genel Bakis

Italyancada sifatlar, tanimladiklari isimle hem cinsiyet (eril veya disil) hem de sayi (tekil veya cogul) bakimindan uyum saglamalidir. Bu, Italyan dilbilgisinin en temel kurallarindan biridir ve aciklama iceren her cumlede uygulanir.

Duzenli sifatlarin iki ana kategorisi vardir. Dort formlu sifatlar her cinsiyet ve sayi kombinasyonu icin farkli bir son eke sahiptir — "bello, bella, belli, belle" (guzel) gibi. Iki formlu sifatlar cinsiyetten bagimsiz olarak tekil icin bir, cogul icin bir son eke sahiptir — "grande, grandi" (buyuk) veya "felice, felici" (mutlu) gibi. Bir sifatin hangi kategoriye ait oldugunu bildiginizde, uyum otomatik hale gelir.

Bu makale dogrudan Isimlerin Cinsiyeti kavramina dayanmaktadir. Isim cinsiyetleri konusunda henuz kendinize guvenmiyorsaniz, once o konuyu tekrarlayin. Turkcede cinsiyet ayrimi olmadigindan, bu kavram Turkce konusanlar icin yeni olabilir — ancak sistem duzenlidir ve ogrenilmesi kolaydir.

Nasil Calisir

Dort Formlu Sifatlar (-o / -a / -i / -e)

En yaygin tur budur. Temel form -o ile biter (eril tekil).

	Tekil	Cogul
Eril	-o (rosso)	-i (rossi)
Disil	-a (rossa)	-e (rosse)

Sifat, isimle uyum saglamak icin son ekini degistirir:

• il libro rosso — kirmizi kitap (e. tekil)
• la casa rossa — kirmizi ev (d. tekil)
• i libri rossi — kirmizi kitaplar (e. cogul)
• le case rosse — kirmizi evler (d. cogul)

Diger yaygin dort formlu sifatlar: alto/a/i/e (uzun/yuksek), piccolo/a/i/e (kucuk), nuovo/a/i/e (yeni), bianco/a/chi/che (beyaz), lungo/a/ghi/ghe (uzun).

Iki Formlu Sifatlar (-e / -i)

Bu sifatlar eril ve disil icin ayni forma sahiptir. Tekilde -e, cogulda -i ile biterler.

	Tekil	Cogul
Eril	-e (grande)	-i (grandi)
Disil	-e (grande)	-i (grandi)

• il libro grande — buyuk kitap (e. tekil)
• la casa grande — buyuk ev (d. tekil)
• i libri grandi — buyuk kitaplar (e. cogul)
• le case grandi — buyuk evler (d. cogul)

Diger yaygin iki formlu sifatlar: felice/felici (mutlu), triste/tristi (uzgun), interessante/interessanti (ilginc), intelligente/intelligenti (zeki), difficile/difficili (zor).

Uyum Kurallari

1. Sifat her zaman tanimladigi isimle cinsiyet ve sayi bakimindan uyum saglar.
2. Karisik cinsiyetli gruplarda eril cogul kullanilir: Marco e Giulia sono alti (alte degil).
3. "Essere" (olmak) ile sifat ozneyle uyum saglar: Maria e alta; i ragazzi sono contenti.

Sifatlarin Konumu

Cogu sifat Italyancada isimden sonra gelir — Turkcenin tersine:

• una macchina rossa — kirmizi bir araba
• un film interessante — ilginc bir film

Cok yaygin olan kucuk bir kisa sifat grubu isimden once gelebilir: bello, buono, brutto, grande, piccolo, nuovo, vecchio, giovane. Isimden once geldiklerinde biraz farkli veya daha oznel bir anlam tasiyabilirler:

• un grande uomo — buyuk bir adam (mecazi anlamda: onemli)
• un uomo grande — iri bir adam (fiziksel olarak)

A1 seviyesinde emin olmadiginizda sifati isimden sonra koyun — bu her zaman dogrudur.

Baglamda Ornekler

Italyanca	Turkce	Not
Il gatto e nero.	Kedi siyahtir.	Dort formlu, e. tekil
La borsa e nera.	Canta siyahtir.	Dort formlu, d. tekil
I gatti sono neri.	Kediler siyahtir.	Dort formlu, e. cogul
Le borse sono nere.	Cantalar siyahtir.	Dort formlu, d. cogul
Ho un amico gentile.	Nazik bir arkadasim var.	Iki formlu, tekil
Ho due amiche gentili.	Iki nazik kiz arkadasim var.	Iki formlu, d. cogul
La pizza e buona.	Pizza lezzetli.	Dort formlu, d. tekil
I ragazzi sono giovani.	Cocuklar genc.	Iki formlu, e. cogul
Abbiamo una bella casa.	Guzel bir evimiz var.	Isimden once, d. tekil
E un libro difficile.	Zor bir kitap.	Iki formlu, isimden sonra
Le ragazze sono simpatiche.	Kizlar sempatik.	Dort formlu, d. cogul (-che)
Marco e alto e magro.	Marco uzun ve zayif.	Iki dort formlu sifat, e. tekil
Anna e Marco sono contenti.	Anna ve Marco memnun.	Karisik grup → e. cogul

Yaygin Hatalar

Sifat sonekini degistirmeyi unutmak

• Yanlis: la casa rosso
• Dogru: la casa rossa
• Neden: "Casa" disil tekil bir isimdir, bu yuzden sifat disil tekil soneki -a kullanmalidir, eril -o degil.

Karisik gruplar icin disil cogul kullanmak

• Yanlis: Marco e Anna sono alte
• Dogru: Marco e Anna sono alti
• Neden: Bir grup en az bir eril oge icerdiginde, sifat eril cogul formunu alir.

Iki formlu sifatlara cinsiyet soneki eklemek

• Yanlis: una ragazza intelligenta
• Dogru: una ragazza intelligente
• Neden: "Intelligente" iki formlu bir sifattir. Tekil formu her iki cinsiyet icin de -e'dir. -a formu yoktur.

Tum sifatlari isimden once koymak

• Yanlis: una rossa macchina
• Dogru: una macchina rossa
• Neden: Cogu sifat Italyancada isimden sonra gelir. Sadece kucuk bir yaygin kisa sifat grubu (bello, buono, grande, piccolo vb.) duzenli olarak isimden once gelir.

-co/-go sifatlarinda yazim degisikliklerini unutmak

• Yanlis: i libri bianci
• Dogru: i libri bianchi; le scarpe bianche
• Neden: -co/-go ile biten sifatlar cogulda sert sesi korumak icin genellikle "h" ekler: bianco → bianchi/bianche, lungo → lunghi/lunghe.

Pratik Ipuclari

1. Dort formu bir set olarak calisin. Yeni bir dort formlu sifat ogrendiginizde, dort formu da yuksek sesle soyleyin: "rosso, rossa, rossi, rosse." Bu, kas hafizasi olusturur ve uyum otomatik hale gelir.

2. Kelime dagarcaginizi iki formlu ve dort formlu olarak siniflandirin. Basit bir liste tutun. Yeni bir sifatla karsilastiginizda, temel formunun -o (dort formlu) mu yoksa -e (iki formlu) mi ile bittigini hemen not edin. Kategori, sonekler hakkinda her seyi soyler.

3. Gercek isim-sifat cifrleriyle pratik yapin. Sifatlari tek basina calismayip — her zaman bir isimle eslestirin: "il cielo azzurro," "la notte fredda," "un esame difficile." Bu, beyninizi uyumu dogal olarak uretmeye egitir.

Ilgili Kavramlar

• On kosul: Isimlerin Cinsiyeti — dogru sifat sonekini secmek icin ismin cinsiyetini bilmeniz gerekir
• Sonraki adim: Bello ve Buono — bu sifatlar isimden once ozel formlara sahiptir
• Sonraki adim: Isaret Sifatlari — questo/quello benzer uyum kaliplarini takip eder
• Sonraki adim: Sifat Konumu — sifatin ne zaman isimden once veya sonra geldigi hakkinda daha derin kurallar
• Sonraki adim: Belirsiz Sifatlar — ogni, qualche, alcuni ve uyum kurallari
• Sonraki adim: Karsilastirma — piu alto, meno difficile — sifatlarla karsilastirma
• Sonraki adim: Durum Zarflari — sifatlari -mente ile zarfa donusturme