Almancada Konjunktiv I: Tam Çekim ve Kullanım

Kısaca

Konjunktiv I, özellikle yazılı Almancada bir başkasının sözünü kendi yargınız olarak sunmadan aktarmanızı sağlayan fiil kipidir: Sie sagt, sie sei krank. — “Hasta olduğunu söylüyor.” Çoğu fiilde mastar köküne -e, -est, -e, -en, -et, -en eklenir; sein fiilinin çekimi özeldir. Konjunktiv I biçimi normal bildirme biçimiyle aynıysa, resmî dolaylı anlatımda açıklık sağlamak için genellikle Konjunktiv II kullanılır; bu da ayırt edilemiyorsa würde + mastar seçeneğine başvurulabilir.

Genel Bakış

Bir haber metninde Der Minister erklärte, die Lage sei stabil. cümlesini gördüğünüzde, yazarın “Durum istikrarlı” diye kendi adına bir değerlendirme yapmadığını anlarsınız. Yazar, bakanın açıklamasını aktarmaktadır: “Bakan, durumun istikrarlı olduğunu açıkladı.” Buradaki sei, Konjunktiv I kipindedir. Kip, fiilin yalnızca zamanı değil, sözün nasıl sunulduğunu da gösteren biçimidir. Dolaylı anlatım ise birinin sözünü tırnak içinde aynen tekrarlamak yerine kendi cümleniz içinde aktarmaktır.

B1 düzeyinde genellikle er sei, sie habe, er könne gibi sık kullanılan biçimlerle tanışırsınız. C1 düzeyinde mesele, yalnızca üçüncü tekil kişiyi tanımak değildir: bütün kişileri çekebilmek, aynı görünen biçimlerde doğru ikame biçimini seçmek ve uzun bir metinde aktarım çizgisini sürdürebilmek gerekir. İkame biçimi, bir yapının yerine aynı görevi yerine getirmek üzere kullanılan başka bir biçimdir. Bu beceri gazete, tutanak, uzman görüşü ve akademik tartışma okurken özellikle işe yarar.

Türkçede “Hasta olduğunu söyledi”, “Kendi ifadesine göre hastaymış” veya “Hasta olduğunu iddia ediyor” gibi farklı yollarla sözün kaynağını belirtebiliriz. Bunların hiçbiri Konjunktiv I ile her bağlamda bire bir örtüşmez. Özellikle -mış, duyulan bilgi yanında sonradan fark etme veya çıkarım da anlatabilir. Almancadaki Konjunktiv I ise dolaylı anlatımda öncelikle “Bu bilgi başka bir kaynaktan aktarılıyor” işaretidir; tek başına “Buna inanmıyorum” demek değildir.

Nasıl Kurulur?

1. Düzenli çekim: mastar kökü ve kişi ekleri

Mastar, fiilin sözlükteki çekimsiz biçimidir: machen “yapmak”, kommen “gelmek”. Mastar kökü için çoğu fiilden -en, bazı fiillerden -n çıkarılır. Konjunktiv I ekleri bu köke getirilir. Özne, cümlede kimden veya neden söz edildiğini gösteren öğedir; fiilin kişi biçimi özneye uyar.

Aşağıdaki tabloda machen fiilinin bütün kişi biçimleri bulunur. Indikativ, bir bilgiyi normal bir bildirim olarak sunan bildirme kipidir; burada karşılaştırma için onun şimdiki zaman biçimleri verilmiştir.

Kişi	Konjunktiv I	Indikativ	Biçimler farklı mı?
Ben	ich mache	ich mache	Hayır
Sen	du machest	du machst	Evet
O	er/sie/es mache	er/sie/es macht	Evet
Biz	wir machen	wir machen	Hayır
Siz, samimi çoğul	ihr machet	ihr macht	Evet
Onlar / siz, resmî hitap	sie/Sie machen	sie/Sie machen	Hayır

Bu tablo iki ayrı bilgi verir: doğru çekim ile metinde tercih edilen biçim aynı şey olmayabilir. Wir machen gerçekten bir Konjunktiv I biçimidir; fakat tek başına bakıldığında Indikativ'den ayırt edilemez. Bu nedenle resmî aktarımlarda yerine başka bir biçim seçilebilir.

Üçüncü tekil kişideki -e özellikle önemlidir: er mache, sie komme, es gebe. Indikativ'deki -t ekini burada kullanmayın. İkinci kişi biçimleri du machest ve ihr machet doğrudur, ancak günlük konuşmada seyrektir. Aktarımda kişinin değişmesi de bunları daha az görünür kılar: Birinin “Ben geliyorum” sözü, başkası tarafından çoğunlukla “O geldiğini söylüyor” biçiminde aktarılır.

2. Güçlü fiillerde şimdiki zaman değişimini taşımayın

Bazı Almanca fiillerin normal şimdiki zaman çekiminde kökteki ünlü değişir: du weißt, er weiß; du fährst, er fährt. Konjunktiv I oluştururken genellikle mastar kökü esas alınır. Bu yüzden er wisse, er fahre, er gebe ve er nehme denir.

Kişi	wissen — bilmek	fahren — gitmek, araçla yolculuk etmek	arbeiten — çalışmak
Ben	ich wisse	ich fahre	ich arbeite
Sen	du wissest	du fahrest	du arbeitest
O	er/sie/es wisse	er/sie/es fahre	er/sie/es arbeite
Biz	wir wissen	wir fahren	wir arbeiten
Siz, samimi çoğul	ihr wisset	ihr fahret	ihr arbeitet
Onlar / siz, resmî hitap	sie/Sie wissen	sie/Sie fahren	sie/Sie arbeiten

Arbeiten önemli bir uyarıdır: du arbeitest ve ihr arbeitet hem Konjunktiv I hem Indikativ olabilir. Demek ki “İkinci kişi biçimleri daima farklıdır” diye bir kural yoktur. Aynılığı her fiilin kendi çekiminde kontrol edin.

3. Temel yardımcı fiiller: sein, haben, werden

Yardımcı fiil, başka bir fiille birlikte zaman veya çatı gibi bir yapı kuran fiildir. Almancada sein “olmak”, haben “sahip olmak” ve werden “olmak, hâline gelmek” ayrıca bağımsız anlamlarla da kullanılır. Konjunktiv I içinde bu üç fiil, birleşik zamanları ve edilgen yapıları kurmak için gereklidir.

Kişi	sein	haben	werden
Ben	ich sei	ich habe	ich werde
Sen	du seiest	du habest	du werdest
O	er/sie/es sei	er/sie/es habe	er/sie/es werde
Biz	wir seien	wir haben	wir werden
Siz, samimi çoğul	ihr seiet	ihr habet	ihr werdet
Onlar / siz, resmî hitap	sie/Sie seien	sie/Sie haben	sie/Sie werden

Du seist biçimi de du seiest yanında kullanılır. Sein, bütün kişilerde Indikativ'den ayırt edilebildiği için özellikle kullanışlıdır: wir seien ile wir sind, sie seien ile sie sind farklıdır. Bu nedenle “Çoğulda mutlaka Konjunktiv II kullanılır” genellemesi yanlıştır.

4. Modal fiillerin tam çekimi

Modal fiiller, başka bir eylemin mümkün, gerekli, izinli veya istenen bir şey olduğunu belirten fiillerdir. Er könne kommen “Gelebileceğini söylüyor” türü yapılarda asıl eylem kommen, imkânı belirten fiil ise könne olur.

Kişi	können — yapabilmek	müssen — zorunda olmak	dürfen — izinli olmak	sollen — yapması beklenmek	wollen — istemek	mögen — hoşlanmak
Ben	ich könne	ich müsse	ich dürfe	ich solle	ich wolle	ich möge
Sen	du könnest	du müssest	du dürfest	du sollest	du wollest	du mögest
O	er könne	er müsse	er dürfe	er solle	er wolle	er möge
Biz	wir können	wir müssen	wir dürfen	wir sollen	wir wollen	wir mögen
Siz, samimi çoğul	ihr könnet	ihr müsset	ihr dürfet	ihr sollet	ihr wollet	ihr möget
Onlar / siz, resmî hitap	sie/Sie können	sie/Sie müssen	sie/Sie dürfen	sie/Sie sollen	sie/Sie wollen	sie/Sie mögen

Tablodaki er yerine sie veya es geldiğinde çekim değişmez. Mögen fiilinin möge biçimi dileklerde de görülür; möchte ise Konjunktiv I değil, Konjunktiv II biçimidir. Könne ile könnte, müsse ile müsste arasındaki ayrımı da koruyun.

5. Aynı biçimlerde ikame seçimi

Konjunktiv II, varsayım, gerçek dışılık ve nezaket gibi alanlarda kullanılan başka bir fiil kipidir. Dolaylı anlatımda ayrıca Konjunktiv I'in Indikativ ile aynı olduğu yerde onun yerine geçebilir. Bu görevdeki Konjunktiv II'yi otomatik olarak geçmiş zaman veya gerçek dışılık diye yorumlamayın.

Açık bir resmî aktarım için şu sırayı izlemek yararlıdır:

1. Önce gereken Konjunktiv I biçimini kurun.
2. Aynı kişinin Indikativ biçimiyle karşılaştırın.
3. Biçimler aynıysa, ayırt edilebilir bir Konjunktiv II biçimini seçin.
4. Konjunktiv II de normal geçmiş zaman biçimiyle aynıysa veya çok yadırgatıcıysa, bağlama göre würde + mastar kullanın.

Indikativ	Konjunktiv I	Açık aktarım için seçenek	Gerekçe
ich habe	ich habe	ich hätte	İlk iki biçim aynı.
wir kommen	wir kommen	wir kämen	İkame biçimi ayırt edilebilir.
sie wissen	sie wissen	sie wüssten	İkame biçimi ayırt edilebilir.
wir machen	wir machen	wir würden machen	Konjunktiv II olan machten, normal geçmiş zamanla aynı.
ihr arbeitet	ihr arbeitet	ihr würdet arbeiten	Konjunktiv I aynı; arbeitetet de geçmiş zamanla aynı.
sie sind	sie seien	sie seien	Konjunktiv I zaten açık.

Bu, her aynı biçimin her durumda yasak olduğu anlamına gelmez. Sie sagten, dass sie in Berlin wohnen. gibi bir cümlede aktarım, giriş fiili ve bağlam sayesinde anlaşılır. Fakat haber veya tutanak dilinde Sie sagten, sie wohnten in Berlin. ya da sie würden in Berlin wohnen gibi ikamelerle karşılaşabilirsiniz. Amaç yalnızca çekimi değiştirmek değil, sözü kimin üstlendiğini görünür kılmaktır.

6. Zaman ilişkileri

Konjunktiv I bir “geçmişe kaydırma” sistemi değildir. Aktarımı başlatan fiilin geçmiş zamanda olması, devamındaki bütün fiilleri geçmişe çevirmez. Er sagte, er sei müde. — “Yorgun olduğunu söyledi.” Yorgunluk, onun konuştuğu anda geçerlidir.

Zaman ilişkisi	Almanca	Türkçe
Söylenen anda geçerli durum	Er sagte, er sei müde.	Yorgun olduğunu söyledi.
Söylenen andan önce tamamlanmış eylem	Er sagte, er habe den Bericht gelesen.	Raporu okuduğunu söyledi.
Önce gerçekleşmiş yer değiştirme	Er sagte, er sei nach Hause gegangen.	Eve gittiğini söyledi.
Daha sonra gerçekleşecek eylem	Er sagte, er werde am Montag kommen.	Pazartesi geleceğini söyledi.

Geçmiş için çoğunlukla Konjunktiv I Perfekt kullanılır: habe/sei + Partizip II. Partizip II, birleşik geçmiş zamanlarda kullanılan fiil biçimidir: gemacht “yapmış”, gelesen “okumuş”, gegangen “gitmiş” gibi. Yardımcı fiil seçimi normal Perfekt ile aynıdır: er habe gearbeitet, fakat er sei angekommen. Doğrudan sözde ich las ya da ich habe gelesen bulunması, aktarımda çoğunlukla aynı er habe gelesen yapısına götürür.

Gelecek için werde + mastar kullanılabilir. Ancak zaman ifadesi yeterince açıksa şimdiki zaman biçimi de gelecek anlamı taşıyabilir: Sie erklärt, sie komme morgen. — “Yarın geleceğini açıklıyor.” Dolayısıyla komme yalnızca “şimdi geliyor” anlamına kilitlenmez.

7. Sözcük sırası ve bakış açısı

Dass “-dığını/-diğini” anlamındaki yan cümleyi başlatabilir. Yan cümle, tek başına ana bildirim olmak yerine başka bir cümlenin parçası olan bölümdür. Dass ile kişi ve zaman gösteren çekimli fiil sona gider. Dass yoksa aktarım bölümü ana cümle düzeninde kurulabilir; çekimli fiil ikinci konumdadır.

• Sie sagt, sie habe keine Zeit. — “Vakti olmadığını söylüyor.”
• Sie sagt, dass sie keine Zeit habe. — “Vakti olmadığını söylüyor.”

İki yapı da mümkündür. Dass kullanmak Konjunktiv I'i gereksiz kılmaz; yalnızca cümleyi birbirine bağlama yolunu değiştirir.

Kişileri ve yer-zaman ifadelerini de yeni bakış açısına göre düzenleyin. Ayşe “Ich bin hier” derse, başka bir yerde yapılan aktarım Ayşe sagte, sie sei dort. olabilir: “Ayşe, orada olduğunu söyledi.” Fakat aktarım aynı yerde yapılıyorsa hier kalabilir. Heute “bugün” de ancak gün değişmişse an diesem Tag “o gün” gibi bir ifadeye dönüşür. Bunlar otomatik kelime değiştirme kuralları değil, bağlama bağlı seçimlerdir.

Bağlam İçinde Örnekler

Aşağıdaki örneklerde aktarım, ikame biçimleri ve dolaylı anlatım dışındaki kullanımlar birlikte görülür. Türkçe çevirilerde her Konjunktiv biçimi için zorunlu olarak “-mış” kullanılmadığına dikkat edin.

Almanca	Türkçe	Açıklama
Er sagte, sie seien nicht zu Hause.	Onların evde olmadığını söyledi.	Seien, çoğulda da açık Konjunktiv I biçimidir.
Sie behauptete, sie wisse nichts.	Hiçbir şey bilmediğini iddia etti.	Şüpheyi asıl belirten sözcük behauptete; kip tek başına suçlama değildir.
Der Sprecher erklärte, die Lage sei unter Kontrolle.	Sözcü, durumun kontrol altında olduğunu açıkladı.	Bir açıklama yazarın kendi hükmü olarak sunulmuyor.
Die Ärztin sagte, der Patient habe gut geschlafen.	Doktor, hastanın iyi uyuduğunu söyledi.	Aktarılan sözden önce gerçekleşen olay.
Der Fahrer berichtete, er sei um sechs Uhr angekommen.	Şoför, saat altıda vardığını bildirdi.	Geçmiş yapısında yardımcı fiil sein.
Der Zeuge erklärte, er könne sich an das Kennzeichen erinnern.	Tanık, plakayı hatırlayabildiğini belirtti.	Modal fiilin Konjunktiv I biçimi.
Die Leitung teilte mit, die Arbeiten würden nächste Woche beginnen.	Yönetim, çalışmaların gelecek hafta başlayacağını bildirdi.	Çoğuldaki beginnen ayırt edilmediği için ikame kullanılıyor.
Die Gäste sagten, sie hätten bereits bezahlt.	Konuklar, ödemeyi zaten yaptıklarını söylediler.	Konjunktiv I olan haben yerine hätten.
Die Anwohner erklärten, sie kämen ohne Auto nicht zur Arbeit.	Mahalle sakinleri, araba olmadan işlerine gidemediklerini belirttiler.	Çoğuldaki kommen yerine kämen.
Sie fragte, ob der Laden noch geöffnet sei.	Dükkânın hâlâ açık olup olmadığını sordu.	Dolaylı evet-hayır sorusu ob ile kuruluyor.
Er fragte, wann der Zug abfahre.	Trenin ne zaman hareket edeceğini sordu.	Soru sözcüğü korunuyor, fiil sona gidiyor.
Man nehme zwei Eier.	İki yumurta alın.	Geleneksel tarif dilinde yönerge.
Möge alles gut gehen!	Umarım her şey yolunda gider!	Dilek anlamındaki bağımsız Konjunktiv I.
Es sei darauf hingewiesen, dass die Frist am Freitag endet.	Son tarihin cuma günü olduğu hatırlatılmalıdır.	Resmî metinde dikkat çekme kalıbı.

Sık Yapılan Hatalar

1. Üçüncü tekil kişide normal şimdiki zaman ekini bırakmak

• Yanlış: Der Zeuge erklärte, er wisst nichts.
• Doğru: Der Zeuge erklärte, er wisse nichts. — “Tanık, hiçbir şey bilmediğini belirtti.”
• Neden? Wissen kökü wiss- ve üçüncü tekil kişi eki -e birleşir. Wisst bu özne için geçerli bir çekim değildir. Er weiß nichts ise doğru Indikativ'dir, ancak resmî Konjunktiv I aktarımı kurmak istediğinizde wisse gerekir.

2. Çoğul özneyle tekil biçimi kullanmak

• Yanlış: Die Kinder sagten, sie sei müde.
• Doğru: Die Kinder sagten, sie seien müde. — “Çocuklar, yorgun olduklarını söylediler.”
• Neden? Burada sie, “o” değil “onlar” demektir. Özneye bakın; zamirin yazılışı tek başına yeterli değildir. Çoğul seien zaten ayırt edildiği için ikameye gerek yoktur.

3. Aktarım geçmişte diye devamını gereksiz yere değiştirmek

• Amaçlanan anlam için yanlış: Er sagte, er sei krank gewesen.
• Amaçlanan anlam için doğru: Er sagte, er sei krank. — “Hasta olduğunu söyledi.”
• Neden? İlk cümle de dilbilgisel olarak doğrudur; fakat daha önce hasta olduğunu anlatır. Konuştuğu andaki hastalığı aktarmak istiyorsanız sei krank kullanın. Zamanı, sagte fiiline bakarak değil, aktarılan olayın ilişkisine bakarak seçin.

4. Geçmiş yapısında yanlış yardımcı fiili seçmek

• Yanlış: Sie sagte, er habe angekommen.
• Doğru: Sie sagte, er sei angekommen. — “Onun vardığını söyledi.”
• Neden? Ankommen birleşik geçmişte sein ile kullanılır. Konjunktiv I'e geçmek normal yardımcı fiil seçimini değiştirmez.

5. Dass kullanınca ana cümle sırasını korumak

• Yanlış: Sie sagte, dass sie habe keine Zeit.
• Doğru: Sie sagte, dass sie keine Zeit habe. — “Vakti olmadığını söyledi.”
• Neden? Dass ile kurulan yan cümlede çekimli fiil sona gider. Dass olmadan Sie sagte, sie habe keine Zeit düzeni doğrudur.

6. Aktarımda konuşanın “ben”ini aynen bırakmak

• Ayşe'nin sözü: Ich habe den Schlüssel. — “Anahtar bende.”
• Ayşe'yi aktarmak için yanlış: Ayşe sagte, ich hätte den Schlüssel.
• Doğru: Ayşe sagte, sie habe den Schlüssel. — “Ayşe, anahtarın kendisinde olduğunu söyledi.”
• Neden? Yanlış örnek, anahtarın aktarımı yapan kişide olduğunu söyler. Önce sözün kime ait olduğunu belirleyin, sonra gereken kişi çekimini seçin. Özne gerçekten aktarımı yapan kişi olsaydı ich hätte doğru olabilirdi.

Kullanım Notları

Resmî yazı dili ile gündelik konuşma

Konjunktiv I, gazete haberleri, açıklama özetleri, tutanaklar ve akademik metinlerde canlı bir yapıdır. Gündelik konuşmada ise Sie hat gesagt, dass sie keine Zeit hat. — “Vakti olmadığını söyledi” gibi Indikativ'li aktarımlar çok yaygındır. Böyle bir cümleyi sırf Konjunktiv I içermiyor diye yanlış saymayın. Tercih, metnin türüne ve aktarılan sözü ne kadar belirgin ayırmak istediğinize bağlıdır.

İkinci tekil ve ikinci çoğul kişi biçimleri, özellikle du habest veya ihr könnet, kulağa oldukça yazılı ve ağır gelebilir. Tam çekimi bilmek okuma açısından değerlidir; fakat günlük sohbetin her cümlesine bu biçimleri yerleştirmek doğal bir hedef değildir.

Mesafe, şüphe ve sorumluluk

Der Minister sagt, die Maßnahme sei notwendig. — “Bakan, önlemin gerekli olduğunu söylüyor.” Burada yazar önlemi ne desteklemek ne de çürütmek zorundadır. Konjunktiv I yalnızca açıklamanın kaynağını ayırır. Şüpheyi daha açık göstermek için bağlam, angeblich “iddia edildiğine göre” gibi sözcükler veya behaupten “iddia etmek” gibi fiiller gerekir.

Konjunktiv II de ikame olarak kullanıldığında zorunlu biçimde kuşku belirtmez. Die Gäste sagten, sie hätten bezahlt cümlesindeki hätten, çoğul haben biçiminin ayırt edilememesinden kaynaklanabilir. Bununla birlikte, açık bir Konjunktiv I mümkünken Konjunktiv II seçmek bazı bağlamlarda daha fazla mesafe veya gerçek dışılık çağrıştırabilir. Tek bir biçimden kesin niyet çıkarmak yerine metnin bütününe bakın.

Man nehme ve dilek kalıpları

Man nehme zwei Eier tarzı tarifler geleneksel, kimi zaman eski moda bir üsluptur. Buradaki man, belirli bir kişiyi göstermeden “kişi, insan, yapan kişi” anlamına gelen bir zamirdir. Modern tariflerde doğrudan yönergeler veya mastarlı talimatlar da sık görülür; dolayısıyla her tarif için Konjunktiv I zorunlu değildir.

Es lebe die Freiheit! — “Yaşasın özgürlük!” ve Möge alles gut gehen! — “Umarım her şey yolunda gider!” dolaylı anlatım değildir. Aynı kip, bu bağımsız cümlelerde dilek veya temenni bildirir. Türkçedeki dilek anlatımlarına benzeyen bu kullanımı, haber dilindeki tarafsız aktarım işlevinden ayrı düşünün.

İleri Kullanım ve İncelikler

1. Uzun bir aktarım boyunca kipi sürdürmek

Bir açıklama birkaç cümleye yayılabilir. Her cümlede “şöyle dedi” diye yeniden başlamak yerine ilk cümlede kaynağı tanıtıp devamında aktarım kipini koruyabilirsiniz:

Die Sprecherin erklärte, die Prüfung sei abgeschlossen. Es gebe keine Hinweise auf einen Fehler. Weitere Maßnahmen seien derzeit nicht nötig.

“Sözcü, incelemenin tamamlandığını açıkladı. Bir hata olduğuna dair bulgu bulunmadığını, şu anda başka önlemlere gerek olmadığını belirtti.”

Burada ikinci ve üçüncü Almanca cümlelerde yeni bir aktarım fiili yoktur. Gebe ve seien açıklamanın sürdüğünü gösterir. Yazar kendi değerlendirmesine geçtiğinde Indikativ kullanabilir; ancak uzun ve karışık metinlerde kaynak adını yeniden belirtmek belirsizliği azaltır. Kip seçimi, metinde hangi sesin konuştuğunu düzenlemenin bir yoludur.

2. Dolaylı sorular ve istekler

Evet-hayır sorusu aktarılırken ob “olup olmadığını”, bilgi sorusunda ise wann, warum, wo gibi soru sözcükleri kullanılır. Bunlar yan cümle kurduğu için çekimli fiil sona gider:

• Sie fragte, ob er den Vertrag gelesen habe. — “Sözleşmeyi okuyup okumadığını sordu.”
• Er wollte wissen, warum die Sitzung ausfalle. — “Toplantının neden iptal edildiğini öğrenmek istedi.”

Konjunktiv I, böyle soruların yazılı aktarımında mümkündür; günlük dilde Indikativ de kullanılır. Bir emir veya rica ise çoğu zaman sollen ya da mögen ile aktarılır:

Der Arzt sagte, ich solle mich ausruhen. — “Doktor, dinlenmem gerektiğini söyledi.”

Buradaki solle, bir başkasının talimatını aktarır. Türkçedeki “gerektiğini” karşılığı işe yarar; fakat Almanca cümlede gerekliliğin kaynağı doktorun yönlendirmesidir.

3. Edilgen yapılar

Edilgen yapı, işi yapan yerine yapılan işi veya bundan etkilenen şeyi öne çıkarır: “Rapor inceleniyor.” Almancada süreç bildiren edilgen yapı werden + Partizip II ile kurulur; Konjunktiv I'de yardımcı fiil çekilir.

Yapı	Almanca	Türkçe
Sürmekte olan edilgen süreç	Die Behörde teilte mit, der Antrag werde geprüft.	Kurum, başvurunun incelendiğini bildirdi.
Tamamlanmış edilgen süreç	Die Behörde teilte mit, der Antrag sei geprüft worden.	Kurum, başvurunun incelenmiş olduğunu bildirdi.
Sonuç durumunu öne çıkarma	Die Behörde teilte mit, der Antrag sei genehmigt.	Kurum, başvurunun onaylı olduğunu bildirdi.

Geçmişteki süreç edilgeninde worden kullanılır: sei geprüft worden. “Bir hâle gelmek” anlamındaki werden fiilinin geçmiş biçimi geworden ile karıştırmayın: Er sei müde geworden — “Yorulduğunu söyledi.” Burada bir edilgen süreç değil, durum değişikliği vardır.

4. Gelecekte tamamlanmışlık

Futur II, belirli bir gelecek noktasına kadar tamamlanmış olacak bir eylemi anlatabilir. Konjunktiv I biçimi werde + Partizip II + haben/sein düzenindedir:

Sie erklärte, sie werde den Bericht bis Freitag fertiggestellt haben. — “Raporu cumaya kadar tamamlamış olacağını açıkladı.”

Er erklärte, er werde bis dahin angekommen sein. — “O zamana kadar varmış olacağını açıkladı.”

Bu yapılar ağır olabilir; zaman ifadesi ve bağlam yeterliyse daha sade bir anlatım tercih edilebilir. Yine de uzun resmî açıklamalarda, werde ... haben ile sıradan werde + mastar arasındaki farkı tanımak önemlidir.

5. Geçmişte modal fiil ve iki mastar

Modal fiil başka bir fiille kullanıldığında birleşik geçmişte çoğu zaman Partizip II yerine mastar görünür: hat arbeiten müssen. Buna Ersatzinfinitiv, yani “geçmiş fiil biçiminin yerine kullanılan mastar” denir. Konjunktiv I'de yalnızca yardımcı fiilin kipi değişir:

Er berichtete, er habe bis spät in die Nacht arbeiten müssen. — “Gece geç saatlere kadar çalışmak zorunda kaldığını anlattı.”

Dass ile kurulmuş yan cümlede bu mastar grubu, normal “çekimli fiil en sonda” kuralından farklı bir diziliş doğurur:

Er berichtete, dass er bis spät in die Nacht habe arbeiten müssen. — “Gece geç saatlere kadar çalışmak zorunda kaldığını anlattı.”

Bu yapıyı sıradan dass er gearbeitet habe ile karşılaştırın: “çalıştığını” anlatan ikinci yapıda yalnızca bir geçmiş fiil biçimi vardır. İki mastarlı yapıda yardımcı fiil mastar grubunun önünde yer alır.

6. Aktarılan gerçek dışılığı korumak

Kaynak kişi zaten bir varsayım kurmuşsa Konjunktiv II'yi Konjunktiv I'e dönüştürerek anlamı silmeyin:

Sie sagte: „Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich mitkommen.“ — “Daha fazla vaktim olsa ben de gelirdim”, dedi.

Sie sagte, wenn sie mehr Zeit hätte, würde sie mitkommen. — “Daha fazla vakti olsa kendisinin de geleceğini söyledi.”

Burada hätte ve würde mitkommen, yalnızca Konjunktiv I yerine seçilmiş ikameler değildir; kaynak sözdeki gerçekleşmemiş koşulu taşırlar. Aynı biçimin hem ikame hem varsayım görevinde bulunabilmesi, neden her würde yapısının gelecek zaman veya her Konjunktiv II'nin kuşku olarak okunamayacağını gösterir.

Çalışma Önerileri

1. Çekim ile tercihi iki ayrı adımda çalışın. Sein, haben, wissen, kommen, arbeiten fiillerini bütün kişilerde önce Konjunktiv I olarak yazın. Ardından Indikativ ile aynı olanları işaretleyin ve yanlarına kullanılabilecek ikameleri ekleyin. Böylece wir seien için gereksiz yere ikame aramaz, ihr arbeitet biçiminin ise aynı kaldığını fark edersiniz.
2. Aynı sözü üç zaman ilişkisiyle aktarın. “Şu an hastayım”, “Dün hastaydım” ve “Yarın gelemeyeceğim” sözlerini sırasıyla sie sei krank, sie sei gestern krank gewesen, sie werde morgen nicht kommen können biçimleriyle aktarın. Sonra giriş fiilini sagt yerine sagte yapın; içteki zamanları sırf bu yüzden değiştirmeyin.
3. Kısa bir haber açıklamasını çözümleyin. Bir paragrafta konuşan kaynağı, Konjunktiv I biçimlerini ve ikameleri ayrı ayrı işaretleyin. Her cümleyi doğal Türkçeyle özetleyin; çeviriye zorunlu olarak “-mış” eklemeyin. Son olarak kendi adınıza bir değerlendirme cümlesi yazın ve aktarım ile yorum arasındaki sınırı açık tutun.

İlgili Konular

• Önce gözden geçirin: Dolaylı anlatım ve Konjunktiv I — Bir başkasının sözünü aktarmanın temel yapısı ve kişi değişiklikleri.
• Sonraki adım: Akademik yazı dili — Kaynak görüşünü kendi değerlendirmesinden ayırma ve resmî metinde uygun anlatım seçme.