Hoeveelheidswoorden in het Vietnamees

In het kort

Vietnamese hoeveelheidswoorden staan meestal vóór het zelfstandig naamwoord: nhiều người (veel mensen), ít tiền (weinig geld) en mỗi ngày (elke dag). Bij telbare zaken kan tussen het hoeveelheidswoord en het zelfstandig naamwoord een telwoord staan, zoals vài cuốn sách (een paar boeken). Het zelfstandig naamwoord zelf krijgt geen meervoudsuitgang.

Overzicht

Met een hoeveelheidswoord geef je aan hoeveel personen, zaken of stof er zijn, zonder altijd een precies getal te noemen. In het Vietnamees doe je dat onder meer met nhiều (veel), ít (weinig), mỗi (elk), tất cả (alle), một số (sommige of een aantal), vài (enkele) en đủ (genoeg). Ook de vraagwoorden bao nhiêu en mấy horen praktisch bij dit onderwerp: beide kunnen in het Nederlands met hoeveel worden vertaald.

Dit onderwerp komt op A2-niveau aan bod, maar bouwt voort op de Vietnamese telwoorden. Een telwoord is een kort woord dat een telbare eenheid aangeeft, bijvoorbeeld cuốn bij boeken of con bij dieren. De basisregel is overzichtelijk: het hoeveelheidswoord komt vóór de woordgroep die het telt. Voor een Nederlandse spreker is vooral opvallend dat Vietnamese zelfstandige naamwoorden niet veranderen: người kan afhankelijk van de context ‘mens’ of ‘mensen’ betekenen.

De Nederlandse vertaling geeft niet altijd precies weer hoe het Vietnamees de situatie bekijkt. Zo kan mỗi zowel met ‘elk’ als met ‘elke’ of ‘iedere’ worden vertaald, terwijl tất cả zowel ‘alles’ als ‘allen’ kan betekenen. Daarom is het nuttiger om de vaste Vietnamese patronen te leren dan ieder woord aan één Nederlandse vertaling te koppelen.

Hoe het werkt

De basis: hoeveelheid vóór het zelfstandig naamwoord

Een zelfstandig naamwoord noemt een persoon, zaak, plaats of begrip, zoals người (mens), sách (boek) of tiền (geld). Het eenvoudigste patroon is:

hoeveelheidswoord + zelfstandig naamwoord

Patroon	Voorbeeld	Betekenis
nhiều + zelfstandig naamwoord	nhiều người	veel mensen
ít + zelfstandig naamwoord	ít tiền	weinig geld
mỗi + zelfstandig naamwoord	mỗi ngày	elke dag
tất cả + zelfstandig naamwoord	tất cả học sinh	alle leerlingen
một số + zelfstandig naamwoord	một số vấn đề	enkele problemen
đủ + zelfstandig naamwoord	đủ thời gian	genoeg tijd

Er komt dus geen uitgang voor het meervoud achter het zelfstandig naamwoord. Nhiều người is letterlijk opgebouwd als ‘veel + mens’, maar betekent natuurlijk ‘veel mensen’. Voeg niet op eigen initiatief een extra vorm toe naar analogie van het Nederlandse boek–boeken.

Met een telwoord

Bij telbare zaken staat vaak een telwoord tussen de hoeveelheid en het zelfstandig naamwoord:

hoeveelheidswoord + telwoord + zelfstandig naamwoord

Hoeveelheid	Telwoord	Zelfstandig naamwoord	Geheel
vài	cuốn	sách	vài cuốn sách — een paar boeken
một số	con	mèo	một số con mèo — enkele katten
mỗi	chiếc	xe	mỗi chiếc xe — elk voertuig
bao nhiêu	cái	ghế	bao nhiêu cái ghế — hoeveel stoelen

Het telwoord maakt duidelijk welk soort eenheid wordt geteld. Veelgebruikte vormen zijn con voor dieren, cuốn of quyển voor boeken, chiếc voor afzonderlijke voorwerpen en voertuigen, en cái als algemeen telwoord voor veel voorwerpen. Người kan zelf als telwoord voor personen optreden, bijvoorbeeld in ba người khách (drie gasten).

Een telwoord is niet in iedere woordgroep verplicht. Vooral na nhiều en ít zijn vormen als nhiều sách en ít xe mogelijk. Met een telwoord klinkt de afzonderlijke telbare eenheid vaak duidelijker: nhiều cuốn sách legt meer nadruk op boeken als afzonderlijke exemplaren. Bij vaste tijdseenheden en gewone persoonsaanduidingen zie je vaak direct mỗi ngày, nhiều người en vài người.

Nhiều en ít: veel en weinig

Nhiều werkt bij zowel telbare als niet-telbare woorden:

• nhiều bạn — veel vrienden
• nhiều nước — veel water
• nhiều công việc — veel werk

Hetzelfde geldt voor ít:

• ít khách — weinig gasten
• ít đường — weinig suiker
• ít thời gian — weinig tijd

Het Nederlands kiest soms tussen ‘veel’ en ‘vele’, of tussen ‘weinig’ en ‘weinige’. Het Vietnamees gebruikt gewoon nhiều en ít. Voor ‘niet veel’ staat de ontkenning không ervoor: không nhiều. Dat klinkt vaak minder stellig dan ít: vergelijk Tôi không có nhiều tiền (ik heb niet veel geld) met Tôi có ít tiền (ik heb weinig geld).

De mate kan verder worden aangepast. Rất nhiều betekent ‘heel veel’, quá nhiều ‘te veel’ en hơi ít ‘een beetje weinig’. Quá kan ook na een korte uitroep staan: Ít quá! betekent ‘Wat weinig!’ of, afhankelijk van de situatie, ‘Dat is te weinig!’.

Mỗi: elk, elke of iedere

Mỗi verdeelt een uitspraak over de afzonderlijke leden van een groep. Het basispatroon is:

mỗi + (telwoord) + zelfstandig naamwoord

• mỗi ngày — elke dag
• mỗi người — elke persoon
• mỗi cuốn sách — elk boek

In een volledige zin staat mỗi vaak aan het begin van een tijdsbepaling: Mỗi ngày tôi học tiếng Việt (Elke dag leer ik Vietnamees). Anders dan in het Nederlands verandert mỗi niet door het soort woord dat volgt. Je hoeft dus niet te kiezen tussen vormen als ‘elk’ en ‘elke’.

Tất cả: alle, allen of alles

Tất cả verwijst naar de volledige groep. Voor een zelfstandig naamwoord komen twee veelvoorkomende patronen voor:

• tất cả + zelfstandig naamwoord: tất cả học sinh — alle leerlingen
• tất cả các + zelfstandig naamwoord: tất cả các câu hỏi — alle vragen

Các markeert hier een duidelijk meervoudige groep. Het is geen algemene meervoudsuitgang en hoeft niet overal na tất cả te staan. Voor mensen is tất cả mọi người een zeer gewone combinatie met de betekenis ‘iedereen’.

Wanneer de groep al bekend is, kan tất cả zelfstandig staan: Tất cả đều đi (Iedereen ging / Ze gingen allemaal). Het woord đều benadrukt dat dezelfde uitspraak voor ieder lid van de groep geldt. Het voegt geen verleden tijd toe; de vertaling ‘ging’ komt alleen uit de context. Vietnamese werkwoorden veranderen namelijk niet voor tijd of persoon.

Một số en vài: een aantal en een paar

Một số duidt op een deel van een grotere groep. Afhankelijk van de zin past ‘een aantal’, ‘enkele’ of ‘sommige’ als Nederlandse vertaling:

• một số người — sommige mensen / een aantal mensen
• một số ý kiến — enkele meningen

Vài geeft een klein, niet precies genoemd aantal aan en is vaak het natuurlijkst te vertalen met ‘een paar’ of ‘enkele’:

• vài ngày — een paar dagen
• vài chiếc bánh — een paar gebakjes

Verwar một số niet met een exact getal. Het onderdeel một betekent op zichzelf wel ‘één’, maar một số vormt samen de hoeveelheid ‘een aantal’ of ‘sommige’.

Đủ: genoeg

Đủ staat vóór wat voldoende aanwezig is:

• đủ tiền — genoeg geld
• đủ chỗ — genoeg plaats
• đủ ba người — alle drie benodigde personen / precies voldoende: drie personen

In een zin volgt đủ vaak op het werkwoord có (hebben of er zijn): Chúng tôi có đủ thức ăn (We hebben genoeg eten). In een ontkenning komt không ervoor: không đủ thời gian (niet genoeg tijd). De Nederlandse combinatie ‘genoeg + zelfstandig naamwoord’ heeft dus toevallig dezelfde hoofdvolgorde, maar bij có moet je opletten: có đủ tiền is ‘genoeg geld hebben’, niet ‘geld is genoeg’.

Vragen met bao nhiêu en mấy

Beide vormen vragen naar een aantal. Ze staan op de plaats waar in het antwoord de hoeveelheid zou staan:

• Bạn cần bao nhiêu cái ghế? — Hoeveel stoelen heb je nodig?
• Bạn có mấy người con? — Hoeveel kinderen heb je?

Bao nhiêu is algemeen en kan naar ieder onbekend aantal vragen. Mấy is gebruikelijk in alledaagse vragen wanneer een klein of overzichtelijk aantal wordt verwacht. Het verschil is geen harde rekengrens: de verwachting en de situatie bepalen de keuze. Bij leeftijd is Bạn bao nhiêu tuổi? algemeen bruikbaar, terwijl Em mấy tuổi? heel gewoon is bij een kind.

Het Nederlandse woord ‘hoeveel’ staat vaak vóór het zelfstandig naamwoord. Dat helpt, maar kopieer niet de rest van de Nederlandse woordgroep. In het Vietnamees blijft een benodigd telwoord tussen het vraagwoord en het zelfstandig naamwoord staan: bao nhiêu cuốn sách, niet bao nhiêu sách cuốn.

Voorbeelden in context

Vietnamees	Nederlands	Toelichting
Có nhiều người ở đây.	Er zijn hier veel mensen.	Có drukt hier ‘er is/zijn’ uit.
Hôm nay tôi có nhiều việc.	Vandaag heb ik veel werk.	Nhiều staat direct voor việc.
Ít tiền quá.	Wat weinig geld. / Veel te weinig geld.	Quá versterkt de uitroep.
Ở đây không có nhiều xe buýt.	Hier zijn niet veel bussen.	Không nhiều betekent ‘niet veel’.
Mỗi ngày tôi học tiếng Việt.	Elke dag leer ik Vietnamees.	Een terugkerende tijdsbepaling met mỗi.
Mỗi người nhận một vé.	Iedereen krijgt één kaartje.	Letterlijk krijgt elke persoon één kaartje.
Tất cả đều đi.	Iedereen ging. / Ze gingen allemaal.	Đều verdeelt de handeling over de hele groep.
Tất cả các cửa hàng đều đóng cửa.	Alle winkels zijn gesloten.	Các maakt de bedoelde groep expliciet meervoudig.
Một số sinh viên sống gần trường.	Sommige studenten wonen dicht bij de school.	Một số noemt een deel van de groep.
Tôi mua vài cuốn sách.	Ik koop een paar boeken.	Cuốn is het telwoord voor boeken.
Chúng ta có đủ thức ăn không?	Hebben we genoeg eten?	Không aan het einde maakt er een ja-neevraag van.
Tôi không có đủ thời gian.	Ik heb niet genoeg tijd.	De ontkenning staat vóór có đủ.
Bạn cần bao nhiêu cái ghế?	Hoeveel stoelen heb je nodig?	Cái is hier het telwoord.
Bạn có mấy người con?	Hoeveel kinderen heb je?	Mấy past bij een verwacht klein aantal.
Có quá nhiều đường trong cà phê.	Er zit te veel suiker in de koffie.	Quá nhiều betekent ‘te veel’.

Veelgemaakte fouten

1. Een Nederlandse meervoudsvorm proberen na te bootsen

• Onjuist: nhiều các người
• Juist: nhiều người
• Waarom: Nhiều maakt al duidelijk dat het om meer dan één persoon gaat. Voeg dus niet automatisch các toe alsof dat een verplichte meervoudsuitgang is.

2. Het telwoord achter het zelfstandig naamwoord zetten

• Onjuist: vài sách cuốn
• Juist: vài cuốn sách
• Waarom: De normale volgorde is hoeveelheid + telwoord + zelfstandig naamwoord. De Nederlandse vertaling ‘een paar boeken’ laat het telwoord niet zien, waardoor deze fout makkelijk ontstaat.

3. Mỗi en tất cả als uitwisselbaar behandelen

• Onjuist bedoeld: tất cả ngày tôi học voor ‘ik leer elke dag’
• Juist: mỗi ngày tôi học
• Waarom: Mỗi bekijkt de leden of momenten één voor één; tất cả neemt de volledige groep samen. Voor een dagelijkse gewoonte is mỗi ngày de gewone keuze.

4. Đủ na het zelfstandig naamwoord plaatsen

• Onjuist: Tôi có tiền đủ.
• Juist: Tôi có đủ tiền.
• Waarom: Als đủ de hoeveelheid van het zelfstandig naamwoord bepaalt, staat het ervoor. De vaste groep is đủ tiền.

5. Mấy gebruiken voor een niet-telbare hoeveelheid

• Onjuist: Bạn cần mấy tiền?
• Juist: Bạn cần bao nhiêu tiền?
• Waarom: Mấy vraagt normaal naar een telbaar, vaak klein aantal. Geld als algemene hoeveelheid is hier niet-telbaar; bao nhiêu is daarom de juiste keuze.

6. Denken dat đều verleden tijd aangeeft

• Onjuist idee: Tất cả đều đi moet altijd ‘iedereen ging’ betekenen.
• Juist begrip: De zin kan, afhankelijk van de context, ‘iedereen gaat’, ‘iedereen ging’ of ‘iedereen zal gaan’ betekenen.
• Waarom: Đều betekent dat iets voor alle betrokkenen geldt. Tijd wordt in het Vietnamees uit de context of uit aparte tijdsaanduidingen afgeleid.

Gebruiksnotities

Nhiều, ít, mỗi en đủ zijn neutraal en komen zowel in gesprekken als in geschreven taal voor. Vài klinkt heel gewoon in informele en neutrale taal. Một số past goed wanneer je een onbepaald deel van een groep bedoelt en komt daardoor vaak voor in uitleg, nieuws en zakelijke teksten: một số khách hàng (sommige klanten).

Bij personen verdient de context aandacht. Mọi người betekent doorgaans ‘iedereen’ of ‘mensen allemaal’ en is in aanspreekvormen zeer gebruikelijk. Tất cả mọi người is nadrukkelijker: echt iedereen. Tất cả người zonder verdere context klinkt vaak minder natuurlijk dan tất cả mọi người of een specifieke groep zoals tất cả học sinh.

Telwoorden worden in spontaan taalgebruik soms weggelaten wanneer de betekenis al duidelijk is, maar dat betekent niet dat ze onbelangrijk zijn. Voor een leerder is vài cuốn sách duidelijker en betrouwbaarder dan steeds te gokken waar cuốn weg kan. Bij niet-telbare woorden zoals nước (water), tiền (geld) en thời gian (tijd) staat uiteraard geen telwoord voor losse eenheden, tenzij je werkelijk verpakkingen of porties telt.

Verder dan de basis

De volgende nuances hoef je op A2 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later geregeld tegenkomen.

Mỗi, mọi en từng

Mỗi betekent ‘elk’ en bekijkt afzonderlijke gevallen: mỗi ngày (elke dag). Mọi geeft een algemene totaliteit aan en komt voor in vaste combinaties als mọi người (iedereen) en mọi việc (alles, alle zaken). Từng legt nog sterker de nadruk op ‘stuk voor stuk’ of ‘ieder afzonderlijk’: từng người một (één voor één, iedere persoon apart).

Deze woorden overlappen soms in Nederlandse vertalingen, maar zijn stilistisch niet gelijk. Begin met mỗi voor regelmatige herhaling en afzonderlijke leden, en leer mọi người als vaste, zeer frequente combinatie.

Hoeveelheidswoorden bij werkwoorden en eigenschappen

Nhiều en ít kunnen niet alleen een zelfstandig naamwoord bepalen. Ze kunnen ook aangeven in welke mate een handeling plaatsvindt:

• Anh ấy nói nhiều. — Hij praat veel.
• Dạo này tôi ngủ ít. — De laatste tijd slaap ik weinig.

Hier staan nhiều en ít na het werkwoord. Dat is een ander patroon dan nhiều người en ít tiền, waar ze vóór een zelfstandig naamwoord staan. Vergelijk dus nhiều công việc (veel werk) met làm việc nhiều (veel werken).

Nadruk en benaderende aantallen

In spreektaal kan mỗi một extra nadruk geven aan ieder afzonderlijk lid. De combinatie vài ba betekent niet letterlijk een exact rekenkundig bereik, maar informeel ‘een paar’ of ‘een handvol’: vài ba ngày (een dag of wat). Zulke vormen zijn nuttig om te herkennen, maar voor eigen gebruik zijn mỗi en vài eerst voldoende.

Cả komt eveneens vaak voor met de betekenis ‘heel’, ‘alle’ of ‘beide’, zoals cả ngày (de hele dag). Het is niet simpelweg een kortere vorm van tất cả: de vaste patronen en de plaats in de zin verschillen. Leer combinaties met cả daarom als een vervolgstap, in plaats van overal tất cả door cả te vervangen.

Oefentips

1. Maak woordgroepen in drie kolommen. Kies een hoeveelheid (vài), een passend telwoord (cuốn) en een zelfstandig naamwoord (sách). Bouw zo dagelijks vijf groepen en spreek ze hardop uit: vài cuốn sách.
2. Oefen contrasten in paren. Maak van Tôi có nhiều thời gian achtereenvolgens Tôi có ít thời gian, Tôi không có nhiều thời gian en Tôi có đủ thời gian. Zo leer je betekenis én woordvolgorde samen.
3. Stel vragen en geef korte antwoorden. Vraag bijvoorbeeld Bạn có mấy cuốn sách? en antwoord met een getal of een onbepaalde hoeveelheid. Let bij het antwoord opnieuw op het telwoord: Tôi có vài cuốn sách.

Verwante onderwerpen

• Eerst leren: Telwoorden — nodig om patronen als vài cuốn sách en bao nhiêu cái ghế correct op te bouwen.