Hoeveelheids- en keuzevragen in het Portugees

Perguntas de Quantidade e Seleção

languages.seo.contextNote

Kort gezegd

Gebruik quanto, quanta, quantos en quantas om naar een hoeveelheid of aantal te vragen; de vorm past zich meestal aan het bijbehorende zelfstandig naamwoord aan. Gebruik qual voor één keuze en quais voor meerdere keuzes. Anders dan het Nederlandse hoeveel heeft quanto dus vier vormen, maar qual verandert alleen voor enkelvoud of meervoud.

Overzicht

Met deze vraagwoorden kun je twee heel alledaagse soorten vragen stellen. Met quanto vraag je hoeveel iets kost, hoeveel ergens van nodig is of hoeveel personen of voorwerpen er zijn. Met qual vraag je welke persoon, welk ding of welke mogelijkheid bedoeld wordt. Je gebruikt ze bijvoorbeeld in een winkel, bij een reservering of wanneer je iemand naar een voorkeur vraagt.

Dit onderwerp hoort bij A1, omdat de basis overzichtelijk is: hoeveelheid vraagt om quanto, keuze vraagt om qual. Toch werkt het Portugees niet precies zoals het Nederlands. Het onveranderlijke Nederlandse hoeveel kan in het Portugees quanto, quanta, quantos of quantas worden. Bij welk/welke gebeurt bijna het omgekeerde: het Portugees maakt bij qual/quais geen onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk.

De woorden die hier centraal staan zijn vragende woorden. Een zelfstandig naamwoord is eenvoudig gezegd een woord voor een persoon, dier, ding of begrip, zoals irmão (broer), garrafa (fles) of tempo (tijd). Vooral bij quanto moet je naar het geslacht en het aantal van dat woord kijken.

Hoe het werkt

De vier vormen van quanto

Staat quanto rechtstreeks bij een zelfstandig naamwoord, dan is er overeenkomst: de vorm past bij het grammaticale geslacht (mannelijk of vrouwelijk) en bij het getal (enkelvoud of meervoud) van dat naamwoord.

Vorm	Hoort bij	Portugees voorbeeld	Betekenis
quanto	mannelijk enkelvoud	quanto dinheiro	hoeveel geld
quanta	vrouwelijk enkelvoud	quanta água	hoeveel water
quantos	mannelijk meervoud	quantos bilhetes	hoeveel kaartjes
quantas	vrouwelijk meervoud	quantas pessoas	hoeveel mensen

De enkelvoudsvormen komen vaak voor bij iets dat je als een hoeveelheid ziet en niet afzonderlijk telt: dinheiro (geld), tempo (tijd), água (water) en comida (eten). De meervoudsvormen staan meestal bij telbare personen of zaken: dias (dagen), garrafas (flessen) en amigos (vrienden).

Een bruikbaar basisschema is:

quanto/quanta/quantos/quantas + zelfstandig naamwoord + werkwoord + rest van de vraag

Quanto tempo tens? — Hoeveel tijd heb je?
Quanta comida compramos? — Hoeveel eten kopen we?
Quantos dias ficas? — Hoeveel dagen blijf je?
Quantas malas levas? — Hoeveel koffers neem je mee?

De Portugese woordvolgorde hoeft daarbij niet sterk te veranderen. In Tens dois irmãos (Je hebt twee broers) wordt de hoeveelheid vervangen en vooraan gezet: Quantos irmãos tens? (Hoeveel broers of zussen heb je?). De persoonsvorm is tens; er is geen apart extra werkwoord nodig om er een vraag van te maken.

Wanneer quanto niet verandert

In Quanto custa? betekent quanto niet „hoeveel exemplaren”, maar „voor welk bedrag” of „in welke mate”. Het is dan een bijwoord: een woord dat hier iets zegt over het kosten. In dat gebruik blijft de vorm quanto, ook als het onderwerp vrouwelijk of meervoudig is.

Quanto custa esta camisa? — Hoeveel kost dit overhemd?
Quanto custam estas camisas? — Hoeveel kosten deze overhemden?

Let op wat er verandert in de tweede zin: niet quanto, maar het werkwoord custar. Esta camisa is enkelvoud, dus custa; estas camisas is meervoud, dus custam.

Quanto kan ook zelfstandig staan wanneer het naamwoord al duidelijk is. Dan neemt het vaak de vorm aan die bij het weggelaten woord hoort:

Queres maçãs? Quantas queres? — Wil je appels? Hoeveel wil je er?
Há vários bilhetes. Quantos precisamos? — Er zijn verschillende kaartjes. Hoeveel hebben we er nodig?

Hier verwijst quantas naar het vrouwelijke meervoud maçãs, en quantos naar het mannelijke meervoud bilhetes.

Qual en quais: kiezen of vaststellen welke

Qual vraagt om één keuze, één identiteit of één waarde. Quais is de meervoudsvorm en vraagt om meer dan één mogelijkheid.

Aantal	Vorm	Voorbeeld	Nederlands
enkelvoud	qual	Qual preferes?	Welke heb je liever?
meervoud	quais	Quais preferes?	Welke heb je liever? / Welke verkies je?

Deze vormen veranderen niet naar geslacht:

Qual é o teu número? — Wat is je nummer?
Qual é a tua morada? — Wat is je adres?

Hoewel número mannelijk en morada vrouwelijk is, blijft de vorm beide keren qual. Er bestaat geen vorm quala. Dat verschilt van Nederlands welk en welke, maar ook van de vier vormen van quanto.

Veelgebruikte patronen zijn:

Qual é + enkelvoud? — Qual é o teu lugar? (Welke plek is van jou?)
Quais são + meervoud? — Quais são os teus? (Welke zijn van jou?)
Qual/quais + werkwoord? — Qual escolheste? (Welke heb je gekozen?)
Qual/quais + de + groep? — Qual destes queres? (Welke van deze wil je?)

Na qual moet het werkwoord bij enkelvoud of meervoud passen. Daarom hoort bij qual meestal é en bij quais meestal são wanneer je ser (zijn) gebruikt.

Hoeveelheid en keuze zijn niet hetzelfde

Vergelijk deze vragen:

Quantos livros compraste? — Hoeveel boeken heb je gekocht? Antwoord: Três.
Quais compraste? — Welke heb je gekocht? Antwoord: O dicionário e o romance.

De eerste vraag verwacht een aantal. De tweede verwacht dat je de gekozen boeken aanwijst of benoemt. Het Nederlandse woord welke helpt meestal bij qual, maar Nederlands gebruikt soms wat waar het Portugees toch qual kiest: Qual é o teu nome? betekent letterlijk niet het natuurlijkste Nederlands; wij zeggen gewoon „Hoe heet je?” of „Wat is je naam?”.

Qual tegenover o que en que

Gebruik als beginnersregel:

qual/quais als het gaat om een keuze, identiteit of gevraagde waarde: Qual preferes? Qual é o preço?
o que als je vraagt wat iets is, wat er gebeurt of wat iemand doet: O que é isto? O que fazes?
que + zelfstandig naamwoord is ook een gewone manier om rechtstreeks naar een soort of keuze te vragen: Que livro queres? (Welk boek wil je?)

Het verschil is niet altijd woord voor woord naar het Nederlands te vertalen. Qual é o teu nome? is de vaste, natuurlijke vraag naar iemands naam; O que é isto? vraagt wat een onbekend voorwerp of verschijnsel is. Leer zulke combinaties daarom als hele vraag, niet als losse vertaling van wat.

Voorbeelden in context

Portugees	Nederlands	Toelichting
Quanto custa?	Hoeveel kost het?	Quanto vraagt naar een bedrag en blijft onveranderd.
Quanto custa este bilhete?	Hoeveel kost dit kaartje?	Het onderwerp este bilhete is enkelvoud.
Quanto custam os bilhetes?	Hoeveel kosten de kaartjes?	Het meervoud staat in custam, niet in quanto.
Quanto tempo tens hoje?	Hoeveel tijd heb je vandaag?	Tempo is mannelijk enkelvoud.
Quanta água bebes por dia?	Hoeveel water drink je per dag?	Água is vrouwelijk enkelvoud.
Quantos irmãos tens?	Hoeveel broers of zussen heb je?	Irmãos is mannelijk meervoud en kan een gemengde groep aanduiden.
Quantas noites ficam no hotel?	Hoeveel nachten verblijven jullie in het hotel?	Noites is vrouwelijk meervoud.
Quantas queres?	Hoeveel wil je er?	Een vrouwelijk meervoud, bijvoorbeeld maçãs, is uit de context bekend.
Qual preferes, o azul ou o verde?	Welke heb je liever, de blauwe of de groene?	Keuze tussen twee mogelijkheden.
Qual é o teu número de telefone?	Wat is je telefoonnummer?	Qual é vraagt naar één waarde.
Qual é a tua morada?	Wat is je adres?	Ook voor een vrouwelijk woord blijft het qual.
Quais são os teus?	Welke zijn van jou?	Zowel quais als são staat in het meervoud.
Quais destes pratos são vegetarianos?	Welke van deze gerechten zijn vegetarisch?	Quais de begrenst de groep waaruit je kiest.
Que livro queres levar?	Welk boek wil je meenemen?	Que staat rechtstreeks voor het naamwoord.
O que é isto?	Wat is dit?	Vraag naar wat iets is, niet naar een keuze uit een bekende groep.

Veelgemaakte fouten

Quanto niet laten overeenkomen met het naamwoord

Onjuist: Quanto pessoas vêm?
Juist: Quantas pessoas vêm?
Waarom: Pessoas is vrouwelijk meervoud. Staat het vraagwoord rechtstreeks bij dit naamwoord, dan wordt het quantas.

Een vrouwelijke vorm van qual maken

Onjuist: Quala é a tua mala?
Juist: Qual é a tua mala?
Waarom: Qual kent geen aparte vrouwelijke vorm. Alleen het aantal verandert: qual tegenover quais.

Enkelvoud en meervoud door elkaar halen

Onjuist: Quais é o teu?
Juist: Qual é o teu?
Waarom: Eén bedoelde zaak vraagt om qual en de enkelvoudsvorm é. Bij meerdere zaken krijg je Quais são os teus?

Quantas gebruiken voor een prijs

Onjuist: Quantas custam estas maçãs?
Juist: Quanto custam estas maçãs?
Waarom: Je vraagt hier naar het bedrag, dus het bijwoordelijke quanto blijft onveranderd. Quantas maçãs queres? is wel juist wanneer je naar het aantal appels vraagt.

Nederlands wat automatisch met o que vertalen

Onjuist: O que é o teu nome?
Juist: Qual é o teu nome?
Waarom: De natuurlijke Portugese vraag naar een naam gebruikt qual. De beste Nederlandse vertaling is „Hoe heet je?” of „Wat is je naam?”, maar die Nederlandse woordkeuze bepaalt het Portugese vraagwoord niet.

Het verkeerde werkwoord bij een meervoudig onderwerp gebruiken

Onjuist: Quanto custa estes sapatos?
Juist: Quanto custam estes sapatos?
Waarom: Estes sapatos is het onderwerp (waarover iets wordt gezegd) en staat in het meervoud. Daarom wordt custa ook meervoud: custam.

Gebruiksnotities

Europees en Braziliaans Portugees

De kernregels voor quanto en qual gelden in beide grote varianten. Wel verschillen de persoonsvormen die je eromheen hoort. In Europees Portugees is informeel Quantos irmãos tens? en Qual preferes? heel gewoon. In Braziliaans Portugees hoor je met você vaak Quantos irmãos você tem? en Qual você prefere? De keuze van het vraagwoord verandert daardoor niet.

Voor een keuze direct vóór een zelfstandig naamwoord klinkt que + naamwoord in veel Europese contexten heel natuurlijk: Que casaco queres? In Brazilië komt qual + naamwoord eveneens veel voor: Qual casaco você quer? Beide constructies worden begrepen; als veilige beginnerskeuze kun je que casaco gebruiken, of qual zelfstandig laten staan: Qual queres?

Intonatie en vraagteken

Het vraagwoord maakt al duidelijk dat het om een vraag gaat. De rest van de zin lijkt vaak sterk op een mededelende zin, terwijl de stem aan het einde en de context de vraag ondersteunen. In geschreven Portugees staat, net als in het Nederlands, alleen aan het einde een vraagteken: Quantos bilhetes queres?

Natuurlijk antwoorden

Op een vraag met quanto kun je vaak kort antwoorden met een hoeveelheid: dois, três litros, vinte euros. Op qual noem je de keuze: o azul (de blauwe), este (deze) of o primeiro (de eerste). Bij quais kan het antwoord uiteraard meerdere mogelijkheden bevatten.

Verder dan de basis

De volgende vormen hoef je op A1 nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later geregeld tegenkomen.

Vaste combinaties met quanto

In Há quanto tempo moras aqui? betekent há quanto tempo „hoe lang” of „sinds wanneer”: Há quanto tempo moras aqui? — Hoe lang woon je hier? Quanto is mannelijk enkelvoud omdat het bij tempo hoort. Met de kun je een benodigde hoeveelheid binnen een grotere constructie vragen: De quantos quartos precisam? — Hoeveel kamers hebben jullie nodig?

Uitroep in plaats van vraag

Dezelfde vormen kunnen verbazing of nadruk uitdrukken zonder dat er een antwoord wordt verwacht:

Quanto tempo! — Wat een tijd! / Dat is lang geleden!
Quanta gente! — Wat veel mensen!
Quantas coisas! — Wat een hoop dingen!

De overeenkomst met het naamwoord blijft precies hetzelfde als in een vraag.

O quanto en quanto mais

Met het lidwoord o kan quanto een mate als geheel voorstellen: Não sabes o quanto isto é importante. — Je weet niet hoe belangrijk dit is. In de patroonzin Quanto mais estudo, mais aprendo betekent quanto mais „hoe meer”: Hoe meer ik studeer, hoe meer ik leer. Dit zijn uitbreidingen van het idee „mate of hoeveelheid”, maar ze vormen geen gewone hoeveelheidsvraag meer.

Qual é soms zonder é

Vooral in beknopte of Braziliaanse formuleringen kun je Qual o seu nome? tegenkomen naast Qual é o seu nome? Het werkwoord é is dan weggelaten. Voor een beginner is de volledige vorm Qual é ...? het duidelijkst en overal bruikbaar.

Oefentips

Maak viertallen. Kies één mannelijk enkelvoud, één vrouwelijk enkelvoud en twee meervouden, bijvoorbeeld tempo, água, livros, pessoas. Maak daarna vier vragen met quanto, quanta, quantos en quantas. Zo oefen je de vorm samen met het naamwoord.
Vraag eerst naar het aantal en dan naar de keuze. Gebruik hetzelfde onderwerp in twee vragen: Quantos livros queres? en Quais queres? Antwoord eerst met een getal en daarna met titels of aanwijzende woorden. Daardoor wordt het betekenisverschil snel automatisch.
Leer vaste vragen als geheel. Noteer Quanto custa?, Qual é o teu nome? en Há quanto tempo ...? op kaartjes. Schrijf niet alleen de Nederlandse vertaling op, maar ook waarom het quanto of qual is.