Dagen en maanden in het Hindi

Kort gezegd

De zeven weekdagen eindigen meestal op वार (vār, ‘dag’): सोमवार, मंगलवार, बुधवार, गुरुवार, शुक्रवार, शनिवार, रविवार. Voor ‘op maandag’ gebruik je doorgaans सोमवार को; bij een maand staat में (‘in’): जनवरी में. Een volledige datum komt in de volgorde dag–maand, net als in het Nederlands: 12 जनवरी को.

Overzicht

Dagen en maanden behoren tot de eerste woorden die je op A1-niveau nodig hebt. Je gebruikt ze om een afspraak te maken, een verjaardag te noemen, openingstijden te begrijpen of te vertellen wanneer iets regelmatig gebeurt. De basis is overzichtelijk: leer de namen, zet को na een dag of datum en में na een maand.

Toch werkt het Hindi niet helemaal zoals het Nederlands. Het Nederlands gebruikt één voorzetsel in ‘op maandag’ en een ander in ‘in januari’. Het Hindi heeft eveneens verschillende woorden, maar die staan achter de tijdsaanduiding. Zo’n woord heet een achterzetsel (een kort woord dat na een naamwoord of woordgroep staat): सोमवार को, जनवरी में. Bij आज (‘vandaag’) en कल (‘gisteren’ of ‘morgen’) staat normaal geen achterzetsel.

De moderne Gregoriaanse maandnamen zijn in het dagelijks leven het belangrijkst. Daarnaast kom je traditionele hindoeïstische kalendermaanden tegen bij feestdagen, religieuze teksten en regionale kalenders. Die tweede reeks hoef je als beginner nog niet actief te beheersen.

Hoe werkt het?

De dagen van de week

Het element वार betekent hier ‘weekdag’. Daardoor zijn de namen makkelijker als één systeem te onthouden. De transcriptie hieronder is een leeshulp; leer uiteindelijk ook het Devanagari-schrift.

Hindi	Transcriptie	Nederlands	Opmerking
सोमवार	somvār	maandag	Vaak afgekort tot सोम in agenda’s
मंगलवार	maṅgalvār	dinsdag	Ook मंगल in korte notities
बुधवार	budhvār	woensdag	Ook बुध
गुरुवार	guruvār	donderdag	बृहस्पतिवार is een langer alternatief
शुक्रवार	śukravār	vrijdag	Ook शुक्र
शनिवार	śanivār	zaterdag	Ook शनि
रविवार	ravivār	zondag	इतवार komt ook voor in alledaagse taal

In transcripties wordt व vaak als v weergegeven. In de uitspraak kan deze klank voor Nederlandse oren ook wat op een w lijken. Probeer hem daarom niet overdreven hard als een Nederlandse v uit te spreken.

De twaalf moderne maanden

De Hindi-maandnamen van de burgerlijke kalender zijn grotendeels internationale leenwoorden, aangepast aan de Hindi-uitspraak en het Devanagari-schrift.

Hindi	Transcriptie	Nederlands
जनवरी	janvarī	januari
फ़रवरी	farvarī	februari
मार्च	mārc	maart
अप्रैल	aprail	april
मई	maī	mei
जून	jūn	juni
जुलाई	julāī	juli
अगस्त	agast	augustus
सितंबर	sitambar	september
अक्टूबर	aktūbar	oktober
नवंबर	navambar	november
दिसंबर	disambar	december

Je ziet soms spellingvarianten zonder punt onder een medeklinker, bijvoorbeeld फरवरी naast फ़रवरी. De punt heet een नुक्ता (nuktā) en helpt bij klanken uit leenwoorden. Beide spellingen zijn herkenbaar, maar फ़रवरी geeft de beginmedeklinker nauwkeuriger weer.

Een dag benoemen: geen को

Als je alleen zegt welke dag het vandaag of morgen is, gebruik je होना (‘zijn’):

• आज सोमवार है। — Vandaag is het maandag.
• कल मंगलवार है। — Morgen is het dinsdag.
• आज कौन-सा दिन है? — Welke dag is het vandaag?

Na आज en कल voeg je geen को toe. Let ook op कल: hetzelfde woord kan ‘gisteren’ én ‘morgen’ betekenen. De werkwoordsvorm en de situatie maken duidelijk welke betekenis bedoeld is: कल छुट्टी थी (‘gisteren was het vrij’) tegenover कल छुट्टी है (‘morgen is het vrij’).

Op een dag of datum: को

Wanneer een gebeurtenis op een bepaalde dag plaatsvindt, staat meestal को na de dag of datum:

• सोमवार को — op maandag
• अगले शुक्रवार को — volgende vrijdag
• 12 जनवरी को — op 12 januari
• हर रविवार को — elke zondag

In losse, informele zinnen kan को na een weekdag soms wegvallen: मैं सोमवार आऊँगा is ook natuurlijk. Voor een beginner is het veilig om को te gebruiken, zeker bij हर, een volledige datum of een duidelijk geplande gebeurtenis.

In een maand: में

Voor een gebeurtenis binnen een maand gebruik je में (‘in’):

• जनवरी में — in januari
• अगस्त में — in augustus
• अगले महीने में — in de komende maand
• इस महीने — deze maand

Bij इस महीने laat men में vaak weg wanneer de hele woordgroep gewoon ‘deze maand’ betekent. Vergelijk:

• मैं इस महीने दिल्ली जाऊँगा। — Ik ga deze maand naar Delhi.
• इस महीने में पाँच रविवार हैं। — In deze maand zijn er vijf zondagen.

In de tweede zin wordt nadrukkelijk naar de inhoud of indeling van de maand gekeken; daar klinkt में natuurlijk.

Van, tot en tussen dagen

Voor een periode gebruik je से (‘vanaf’, ‘van’) en तक (‘tot en met/tot’):

• सोमवार से शुक्रवार तक — van maandag tot en met vrijdag
• जनवरी से मार्च तक — van januari tot maart
• अगले सप्ताह तक — tot volgende week

तक geeft het eindpunt aan. Of dat eindpunt praktisch inbegrepen is, kan net als bij het Nederlandse ‘tot’ van de situatie afhangen. Bij openingstijden of een uiterste datum is het verstandig dit zo nodig te controleren.

Datums en onderdelen van een dag

De gebruikelijke volgorde is dag + maand + jaar. Het Hindi heeft geen lidwoorden zoals ‘de’ in ‘de twaalfde januari’. In gewone datums wordt het dagnummer doorgaans als een hoofdtelwoord gelezen: 12 जनवरी (‘twaalf januari’), niet noodzakelijk als ‘de twaalfde’.

Hindi patroon	Betekenis	Gebruik
5 मई	5 mei	datum zonder verdere zinsbouw
5 मई को	op 5 mei	tijdsbepaling bij een gebeurtenis
मई 2027 में	in mei 2027	maand en jaar als periode
सोमवार की सुबह	maandagochtend	की verbindt maandag met ochtend
शुक्रवार की शाम	vrijdagavond	letterlijk ‘de avond van vrijdag’
जनवरी का पहला सप्ताह	de eerste week van januari	का verbindt maand en week

का/की/के drukken een relatie uit, ongeveer zoals ‘van’ in het Nederlands. Het gekozen vormpje past bij het volgende naamwoord: सुबह en शाम krijgen hier की, terwijl सप्ताह का krijgt. Voor de kern van deze les volstaat het om de vaste combinaties सोमवार की सुबह en शुक्रवार की शाम te leren.

Voorbeelden in context

Hindi	Transcriptie	Nederlands	Opmerking
आज सोमवार है।	āj somvār hai.	Vandaag is het maandag.	De dag wordt benoemd; geen को
मेरा जन्मदिन जनवरी में है।	merā janmadin janvarī meṅ hai.	Mijn verjaardag is in januari.	में bij een maand
हर शुक्रवार को हमारी बैठक होती है।	har śukravār ko hamārī baiṭhak hotī hai.	Elke vrijdag hebben we een vergadering.	Herhaling met हर … को
मैं मंगलवार को डॉक्टर के पास जाऊँगा।	maiṅ maṅgalvār ko ḍŏkṭar ke pās jāūṅgā.	Ik ga dinsdag naar de dokter.	Geplande dag met को; mannelijke spreker
दुकान रविवार को बंद रहती है।	dukān ravivār ko band rahtī hai.	De winkel is op zondag gesloten.	Gebruikelijke toestand
छुट्टियाँ जून में शुरू होती हैं।	chuṭṭiyāṅ jūn meṅ śurū hotī haiṅ.	De vakantie begint in juni.	Maand als periode
सम्मेलन 12 सितंबर को है।	sammelan 12 sitambar ko hai.	Het congres is op 12 september.	Volledige datum met को
कार्यालय सोमवार से शुक्रवार तक खुला है।	kāryālay somvār se śukravār tak khulā hai.	Het kantoor is van maandag tot en met vrijdag open.	Begin- en eindpunt
हम अगले महीने भारत जाएँगे।	ham agle mahīne bhārat jāeṅge.	We gaan volgende maand naar India.	में is hier niet nodig
पिछले साल दिसंबर में बहुत ठंड थी।	pichle sāl disambar meṅ bahut ṭhaṇḍ thī.	Vorig jaar was het in december erg koud.	Jaar en maand samen
सोमवार की सुबह मुझे फ़ोन करना।	somvār kī subah mujhe fon karnā.	Bel me maandagochtend.	Onderdeel van een dag met की
दीवाली अक्सर अक्टूबर या नवंबर में होती है।	dīvālī aksar aktūbar yā navambar meṅ hotī hai.	Divali valt vaak in oktober of november.	De precieze datum wisselt per jaar

Veelgemaakte fouten

1. में gebruiken bij een weekdag

• Fout: मैं सोमवार में आऊँगा।
• Goed: मैं सोमवार को आऊँगा।
• Waarom: bij ‘op maandag’ hoort को. में gebruik je voor een periode zoals een maand: जनवरी में.

2. को toevoegen na आज

• Fout: आज को सोमवार है।
• Goed: आज सोमवार है।
• Waarom: आज is al een volledige tijdsaanduiding. Het Hindi zegt letterlijk ongeveer ‘vandaag maandag is’.

3. कल altijd als ‘morgen’ lezen

• Fout begrip: कल बैठक थी। opvatten als ‘Morgen was er een vergadering.’
• Goed begrip: कल बैठक थी। betekent ‘Gisteren was er een vergadering.’
• Waarom: कल kan gisteren of morgen betekenen. थी staat in het verleden en dwingt hier de lezing ‘gisteren’ af.

4. Nederlandse woordvolgorde bij achterzetsels gebruiken

• Fout: में जनवरी of को शुक्रवार
• Goed: जनवरी में, शुक्रवार को
• Waarom: Nederlandse voorzetsels staan vóór hun aanvulling; Hindi-achterzetsels staan erna.

5. वार losmaken van de dagnaam

• Onhandig: सोम वार, शुक्र वार
• Goed: सोमवार, शुक्रवार
• Waarom: de volledige weekdag wordt als één woord geschreven. De korte vormen सोम en शुक्र bestaan wel, maar vooral in agenda’s, tabellen en compacte aankondigingen.

6. Traditionele maanden één-op-één aan Nederlandse maanden koppelen

• Fout idee: चैत्र is simpelweg een andere naam voor maart.
• Beter: चैत्र valt ruwweg in maart/april, maar de precieze data hangen af van kalendertraditie en jaar.
• Waarom: traditionele maanden volgen meestal een maan- of lunisolaire kalender en vallen niet exact samen met Gregoriaanse maanden.

Gebruiksnotities

In agenda’s, dienstregelingen en kranten worden dagen vaak verkort tot सोम, मंगल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, रवि. In een gewone zin is de volledige vorm op -वार voor een leerling duidelijker. Voor donderdag is गुरुवार zeer gebruikelijk; बृहस्पतिवार komt eveneens voor. Voor zondag kun je naast रविवार ook इतवार horen.

Maandnamen hebben, net als in het Nederlands, in lopende tekst geen speciale hoofdletter nodig. Devanagari kent bovendien geen onderscheid tussen hoofdletters en kleine letters. Cijfers kunnen als internationale cijfers (12) of als Devanagari-cijfers (१२) verschijnen. In hedendaagse digitale teksten zijn internationale cijfers zeer gangbaar.

Bij uitnodigingen wordt soms een formelere datumopmaak gebruikt, bijvoorbeeld दिनांक 12 जनवरी 2027: ‘datum: 12 januari 2027’. दिनांक hoort vooral bij formulieren, brieven en aankondigingen; in een gesprek is alleen 12 जनवरी को veel natuurlijker.

Verder dan de basis: gevorderd gebruik

De volgende punten hoef je op A1-niveau nog niet actief te beheersen, maar je zult ze later tegenkomen.

Traditionele kalendermaanden

Veel hindoeïstische feestdagen worden bepaald volgens regionale religieuze kalenders. De twaalf veelvoorkomende namen zijn:

Hindi	Transcriptie	Globale plaats in het jaar
चैत्र	caitra	maart–april
वैशाख	vaiśākh	april–mei
ज्येष्ठ	jyeṣṭh	mei–juni
आषाढ़	āṣāṛh	juni–juli
श्रावण / सावन	śrāvaṇ / sāvan	juli–augustus
भाद्रपद / भादों	bhādrapad / bhādoṅ	augustus–september
आश्विन / क्वार	āśvin / kvār	september–oktober
कार्तिक	kārtik	oktober–november
मार्गशीर्ष / अगहन	mārgaśīrṣ / agahan	november–december
पौष	pauṣ	december–januari
माघ	māgh	januari–februari
फाल्गुन	phālgun	februari–maart

De grenzen hierboven zijn slechts een oriëntatie. Kalendermaanden kunnen bij nieuwe of volle maan beginnen, en naamgeving verschilt per regio. Controleer voor een concrete feestdag altijd de datum van dat jaar.

Naamwoordsvormen bij tijdsduur

दिन (‘dag’) en महीना (‘maand’) kunnen ook gewone naamwoorden zijn. Voor een achterzetsel krijgen sommige meervouden een andere vorm; dat heet de schuine naamval (de vorm van een naamwoord vóór een achterzetsel):

• एक दिन — één dag
• दो दिन — twee dagen
• दो दिनों में — binnen/in twee dagen
• एक महीना — één maand
• तीन महीने — drie maanden
• तीन महीनों के बाद — na drie maanden

Dit is een breder onderwerp dan kalenderwoorden. Onthoud voorlopig vooral de vaste paren महीने में (‘in de maand’) en महीनों में (‘in de maanden’).

Nadruk en stijl

सोमवार के दिन betekent letterlijk ‘op de dag maandag’. Gewoon सोमवार को is meestal korter en neutraler. De langere vorm kan nuttig zijn voor nadruk of contrast: रविवार के दिन भी कार्यालय खुला रहता है — ‘Zelfs op zondag blijft het kantoor open.’

Voor ‘weekend’ hoor je zowel सप्ताहांत als de praktische omschrijving शनिवार और रविवार. In alledaagse gesprekken over werkroosters is die laatste vaak meteen duidelijk, omdat een vrije weekenddag niet in iedere sector vanzelfsprekend is.

Oefentips

1. Maak een persoonlijke weekagenda in het Hindi. Schrijf bij drie echte afspraken een zin met को: बुधवार को हिंदी की कक्षा है। Voeg daarna één terugkerende activiteit met हर … को toe.
2. Oefen maanden in betekenisvolle groepen. Leer niet alleen een rij van twaalf woorden, maar koppel ze aan verjaardagen, seizoenen of plannen: मेरा जन्मदिन मई में है। Zo oefen je meteen में.
3. Lees elke dag de datum hardop. Schrijf zowel 13 जुलाई als १३ जुलाई en maak er een hele zin van: आज 13 जुलाई है। Wissel daarna tussen gisteren en morgen om de dubbele betekenis van कल te trainen.

Verwante onderwerpen

• Eerst handig: Tijdsuitdrukkingen — voor आज, कल, अभी, ‘later’ en ‘eerder’.
• Eerst handig: Getallen — nodig om datums en jaren te lezen en uit te spreken.
• Verdieping: Basisachterzetsels — legt में, को, से en andere woorden na een naamwoord uit.
• Volgende stap: Rangtelwoorden — voor ‘eerste’, ‘tweede’ en uitdrukkingen als पहला सोमवार.