Onregelmatige Voltooide Deelwoorden in het Italiaans

Overzicht

In het Italiaans zijn de meeste voltooide deelwoorden regelmatig: -are → -ato, -ere → -uto, -ire → -ito. Maar de meest gebruikte werkwoorden zijn vaak onregelmatig. Die moet je gewoon uit je hoofd leren.

Het goede nieuws: de onregelmatige deelwoorden zijn vaak korter en compacter dan je zou verwachten, en veel ervan lijken op Italiaanse woorden die je al kent. Denk aan fatto (gedaan), detto (gezegd), scritto (geschreven) — stuk voor stuk kernwoorden die je dagelijks nodig hebt.

Onregelmatige deelwoorden gedragen zich qua grammatica precies als regelmatige: bij avere buigen ze niet mee, bij essere wel.

Hoe het werkt

De meest gebruikte onregelmatige deelwoorden

Infinitief	Deelwoord	Betekenis
fare	fatto	gedaan, gemaakt
dire	detto	gezegd
scrivere	scritto	geschreven
leggere	letto	gelezen
vedere	visto / veduto	gezien
prendere	preso	genomen, gepakt
mettere	messo	gezet, gelegd
essere	stato	geweest
avere	avuto	gehad
aprire	aperto	geopend
chiudere	chiuso	gesloten
chiedere	chiesto	gevraagd
rispondere	risposto	geantwoord
vincere	vinto	gewonnen
perdere	perso / perduto	verloren
scegliere	scelto	gekozen
togliere	tolto	weggenomen
venire	venuto	gekomen
rimanere	rimasto	gebleven
vivere	vissuto	geleefd
bere	bevuto	gedronken
correre	corso	gerend
spendere	speso	besteed
succedere	successo	gebeurd
nascere	nato	geboren
morire	morto	gestorven

Patronen herkennen

Veel onregelmatige deelwoorden volgen bepaalde patronen. Als je deze patronen herkent, hoef je minder uit je hoofd te leren:

Eindigt op -tto: fare → fatto, dire → detto, scrivere → scritto, mettere → messo (let op: dit is -sso)

Eindigt op -so: prendere → preso, decidere → deciso, rispondere → risposto, spendere → speso

Eindigt op -sto: chiedere → chiesto, rimanere → rimasto

Eindigt op -to (met stamverandering): vedere → visto, venire → venuto, bere → bevuto

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
Ho fatto i compiti.	Ik heb mijn huiswerk gemaakt.	fatto van fare
Ha scritto una lettera.	Hij/zij heeft een brief geschreven.	scritto van scrivere
Abbiamo letto il libro.	We hebben het boek gelezen.	letto van leggere
Hanno detto la verità.	Ze hebben de waarheid gezegd.	detto van dire
Hai visto Marco?	Heb jij Marco gezien?	visto van vedere
Ho preso l'autobus.	Ik heb de bus genomen.	preso van prendere
Ha aperto la finestra.	Hij/zij heeft het raam opengedaan.	aperto van aprire
Ho chiuso la porta.	Ik heb de deur dichtgedaan.	chiuso van chiudere
Cosa hai messo qui?	Wat heb jij hier neergezet?	messo van mettere
Hai risposto alla domanda?	Heb jij de vraag beantwoord?	risposto van rispondere
Ho bevuto troppo caffè.	Ik heb te veel koffie gedronken.	bevuto van bere
Cosa è successo?	Wat is er gebeurd?	successo van succedere (essere!)

Veelgemaakte fouten

Regelmatige vorm gebruiken voor onregelmatig werkwoord

• Fout: Ho facito i compiti.
• Correct: Ho fatto i compiti.
• Waarom: Fare heeft het onregelmatige deelwoord fatto — de regelmatige uitgang -ato bestaat niet voor dit werkwoord.

Vedere: visto of veduto?

• Fout: Geen — beide vormen bestaan.
• Correct: Gebruik bij voorkeur visto (gangbaarder in de spreektaal); veduto is formeler.
• Waarom: Sommige werkwoorden hebben twee correcte deelwoorden.

Essere-werkwoorden vergeten te buigen

• Fout: Maria è venuto.
• Correct: Maria è venuta.
• Waarom: Venire neemt essere, dus buigt het deelwoord mee: Maria is vrouwelijk → venuta.

Succedere met avere

• Fout: Ha successo una cosa strana.
• Correct: È successa una cosa strana.
• Waarom: Succedere (gebeuren) neemt essere en het deelwoord (successo/a) buigt mee.

Gebruiksnotities

De meest kritieke tien om te beginnen zijn: fatto, detto, scritto, letto, visto, preso, messo, aperto, chiuso, venuto. Met die tien onregelmatige deelwoorden kun je al heel veel zeggen.

Oefentips

1. Maak flashkaartjes: infinitief aan de voorkant, deelwoord aan de achterkant. Ga er dagelijks doorheen totdat de associatie automatisch is.
2. Schrijf een kort verhaaltje in de verleden tijd en gebruik bewust zo veel mogelijk onregelmatige deelwoorden.
3. Groepeer de onregelmatige deelwoorden op einduitgang (-tto, -so, -sto) — zo zie je patronen en hoef je minder afzonderlijk te memoriseren.

Verwante concepten

• Vereiste: Passato prossimo — de samengestelde verleden tijd waarbij deelwoorden gebruikt worden