Het Impersoneel Si in het Italiaans

Overzicht

Het impersoneel si is een van de meest karakteristieke constructies in het Italiaans. Het gebruik je om algemene uitspraken te doen over wat "men", "je" of "iedereen" doet, zonder een specifiek persoon te noemen.

In het Nederlands gebruiken we "men", "je" of de passieve constructie: "In Italië eet je goed", "Men spreekt Italiaans", "Italians wordt hier gesproken". In het Italiaans volstaat si + derde persoon enkelvoud: In Italia si mangia bene.

Deze constructie is alomtegenwoordig: je vindt hem in recepten (si aggiunge), in instructies (si preme), in algemene observaties (si dice) en in vragen (come si dice?).

Hoe het werkt

Basisconstructie: si + derde persoon enkelvoud

Si + werkwoord in de 3e persoon enkelvoud:

• In Italia si mangia bene. — In Italië eet je goed. / Eet men goed.
• Come si dice in italiano? — Hoe zeg je het in het Italiaans?
• Si sa che è difficile. — Men weet dat het moeilijk is.
• Si vende casa. — Huis te koop. (letterlijk: men verkoopt een huis)

Bijvoeglijk naamwoord na essere: altijd meervoud

Wanneer het impersoneel si gecombineerd wordt met essere + bijvoeglijk naamwoord, staat het bijvoeglijk naamwoord altijd in het meervoud (mannelijk):

• Si è sempre stanchi dopo il lavoro. — Men is altijd moe na het werk.
• Si è contenti quando si riesce. — Men is tevreden wanneer men slaagt.
• Con questo freddo, si è infreddoliti. — In deze kou krijg je het koud.

Samengestelde tijden: si + essere (altijd)

In de samengestelde tijden gebruikt het impersoneel si altijd essere als hulpwerkwoord, en het deelwoord staat in het meervoud:

• Si è parlato molto del problema. — Er is veel over het probleem gesproken.
• Si è mangiato bene. — Er is goed gegeten.
• Ieri si è lavorato fino a tardi. — Gisteren heeft men tot laat gewerkt.

Reflexieve werkwoorden + si impersonale

Bij reflexieve werkwoorden wordt ci gebruikt in plaats van si om dubbelzinnigheid te vermijden:

• Ci si lava (men wast zich) — niet si si lava
• Ci si alza presto (men staat vroeg op)

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
In Italia si mangia bene.	In Italië eet je goed.	si + enkelvoud
Come si dice in italiano?	Hoe zeg je het in het Italiaans?	formulevraag
Si è sempre stanchi dopo il lavoro.	Na het werk is men altijd moe.	essere + mv. bijv.nw.
Si è parlato molto del problema.	Er is veel over het probleem gesproken.	samengestelde tijd
Qui si parla italiano.	Hier spreekt men Italiaans.	instructiebord
Si dice che fa caldo in estate.	Men zegt dat het 's zomers heet is.	si dice + che
Non si fuma qui.	Hier mag niet gerookt worden.	verbod
Come ci si veste per la cerimonia?	Hoe kleed je je voor de plechtigheid?	ci si bij reflexief
In questo ristorante si mangia divinamente.	In dit restaurant eet je hemels.	aanbeveling
Si è lavorato duramente.	Er is hard gewerkt.	samengestelde tijd

Veelgemaakte fouten

Bijvoeglijk naamwoord in enkelvoud na si essere

• Fout: Si è sempre stanco dopo il lavoro.
• Correct: Si è sempre stanchi dopo il lavoro.
• Waarom: Bij het impersoneel si + essere + bijvoeglijk naamwoord staat het bijvoeglijk naamwoord altijd in het meervoud.

Samengestelde tijd met avere

• Fout: Si ha mangiato bene.
• Correct: Si è mangiato bene.
• Waarom: Het impersoneel si gebruikt altijd essere in samengestelde tijden.

Si si voor reflexief

• Fout: Si si lava le mani ogni giorno.
• Correct: Ci si lava le mani ogni giorno.
• Waarom: Bij reflexieve werkwoorden wordt si (reflexief) vervangen door ci om herhaling te vermijden.

Gebruiksnotities

Het impersoneel si en het passiverende si (si passivante) lijken op elkaar maar werken iets anders. Het impersoneel si heeft altijd het werkwoord in de 3e persoon enkelvoud; het passiverende si past zich aan bij het onderwerp (enkelvoud of meervoud). Dit behandelen we in het volgende artikel.

In recepten en instructies is het impersoneel si heel gangbaar: Si aggiunge il sale (men voegt zout toe), Si mescola bene (men roert goed), Si cuoce per venti minuti (men kookt gedurende twintig minuten).

Oefentips

1. Schrijf vijf regels van een recept met het impersoneel si: Si prende, si aggiunge, si mescola, si cuoce...
2. Oefen algemene observaties over cultuur of dagelijks leven: In Olanda si mangia..., Si viaggia spesso..., Si parla...
3. Oefen de samengestelde tijden: schrijf vijf zinnen in de verleden tijd met si + essere + deelwoord.

Verwante concepten

• Vereiste: Reflexieve werkwoorden — de basis van si-constructies
• Volgende stappen: Passiverende si — si waarbij het werkwoord het onderwerp volgt