De Samengestelde Infinitief in het Italiaans

Overzicht

De infinito composto (samengestelde infinitief) is de voltooide vorm van de infinitief: avere parlato (gesproken hebben), essere andato (gegaan zijn). Je gebruikt hem om uit te drukken dat een actie voltooid was voordat de hoofdhandeling plaatsvond, of om te verduidelijken dat de infinitief-actie in het verleden ligt.

In het Nederlands: "Na gegeten te hebben, vertrok hij." of "Hij gelooft het goed te hebben gedaan." — dat is de samengestelde infinitief in werking.

Hoe het werkt

Vorming

avere/essere + voltooid deelwoord

Hulpwerkwoord	Voorbeeld	Betekenis
avere + d.w.	avere parlato	gesproken hebben
avere + d.w.	avere finito	klaar zijn geweest
essere + d.w.	essere andato/a	gegaan zijn
essere + d.w.	essere arrivato/a	aangekomen zijn

Bij essere buigt het deelwoord mee met het onderwerp: essere andato (mannelijk enk.) / essere andata (vrouwelijk enk.) / essere andati/e (meervoud).

Gebruik 1: Na tijdsvoorzetsels

Dopo + infinito composto — de meest frequente constructie:

• Dopo aver mangiato, uscì. — Na gegeten te hebben, ging hij weg.
• Dopo essere arrivati, ci siamo riposati. — Na aangekomen te zijn, hebben we gerust.
• Dopo aver studiato tutta la notte, si è addormentata. — Na de hele nacht gestudeerd te hebben, viel ze in slaap.

Merk op: in de spreektaal zeg je vaak dopo aver of dopo avere — beide vormen zijn correct.

Prima di + infinito semplice (niet samengesteld) — voor een actie ná de infinitief:

• Prima di uscire, chiudi la porta. — Voordat je weggaat, doe de deur dicht.

Gebruik 2: Na werkwoorden van mening/bewering

Na werkwoorden als credere, pensare, sperare, ricordare, dimenticare — om aan te geven dat de infinitief-actie in het verleden ligt:

• Credo di aver detto la cosa giusta. — Ik denk het goede te hebben gezegd. / Ik denk dat ik het goede heb gezegd.
• Spero di aver fatto bene. — Ik hoop het goed te hebben gedaan.
• Non ricordo di averlo visto. — Ik herinner me niet hem gezien te hebben.
• Pensava di aver capito tutto. — Hij dacht alles begrepen te hebben.

Vergelijk: Credo di fare la cosa giusta (nu, gelijktijdig) vs. Credo di aver fatto la cosa giusta (in het verleden).

Gebruik 3: Modale werkwoorden

Na potere, dovere, volere om voltooide acties in het verleden aan te duiden:

• Avrei dovuto studiare di più. — Ik had meer moeten studeren.
• Sarebbe potuto venire. — Hij had kunnen komen.
• Avrebbe voluto dire qualcosa. — Hij had iets willen zeggen.

Gebruik 4: In de congiuntivo en condizionale constructies

• Penso che tu abbia fatto bene. — Ik denk dat jij het goed hebt gedaan. (congiuntivo passato = samengesteld congiuntivo)
• Spero che sia arrivata sana e salva. — Ik hoop dat ze gezond en wel is aangekomen.

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
Dopo aver mangiato, uscì.	Na gegeten te hebben, ging hij weg.	dopo + inf. composto
Credo di aver fatto bene.	Ik denk dat ik het goed heb gedaan.	credere + inf. composto
Dopo essere arrivati, ci siamo seduti.	Na aangekomen te zijn, zijn we gaan zitten.	essere: arrivati (mv.)
Spero di aver capito.	Ik hoop het begrepen te hebben.	sperare + inf. composto
Non ricordava di averlo già letto.	Hij herinnerde zich niet het al gelezen te hebben.	ricordare + inf. comp.
Dopo aver dormito bene, si sentiva riposata.	Na goed geslapen te hebben, voelde ze zich uitgerust.	essere-deelwoord buigt
Avrebbe dovuto telefonare prima.	Hij had eerder moeten bellen.	modale inf. composto
Pensavo di essere già guarita.	Ik dacht al beter te zijn.	essere + guarita (vr.)
Dopo aver finito i compiti, può uscire.	Na het huiswerk gedaan te hebben, mag hij naar buiten.	dopo aver
Mi dispiace di non aver potuto venire.	Het spijt me dat ik niet heb kunnen komen.	negatief + inf. comp.

Veelgemaakte fouten

Infinito semplice na dopo

• Fout: Dopo mangiare, uscì.
• Correct: Dopo aver mangiato, uscì.
• Waarom: Dopo vereist de samengestelde infinitief als de actie voltooid was vóór de hoofdhandeling.

Deelwoord niet buigen bij essere

• Fout: Dopo essere arrivato, Maria si sedette.
• Correct: Dopo essere arrivata, Maria si sedette.
• Waarom: Het deelwoord buigt mee met het onderwerp (Maria = vrouwelijk enkelvoud).

Gelijktijdig vs. voorafgaand

• Credo di fare la cosa giusta. = ik denk nu het goede te doen (gelijktijdig)
• Credo di aver fatto la cosa giusta. = ik denk dat ik destijds het goede heb gedaan (voltooid)
• Waarom: De keuze tussen simpel en samengesteld infinitief bepaalt de tijdsverhouding.

Dopo aver vs. dopo avere

• Beide vormen zijn correct: dopo aver mangiato en dopo avere mangiato.
• In de praktijk is dopo aver gangbaarder.

Gebruiksnotities

De samengestelde infinitief is een kenmerk van verzorgd Italiaans — zowel geschreven als gesproken op C1-niveau. De constructie dopo aver/essere + voltooid deelwoord is bijzonder frequent in narratieve teksten.

Let op dat de infinitief-actie en de hoofdzin-actie hetzelfde onderwerp moeten hebben: Dopo aver mangiato, Luigi uscì. (Luigi at, Luigi vertrok). Als het onderwerp verschilt, gebruik je een bijzin: Dopo che Luigi ebbe mangiato, Maria uscì.

Oefentips

1. Oefen dopo aver/essere: beschrijf je ochtend als een reeks voltooide acties met de samengestelde infinitief.
2. Oefen credere/pensare/sperare di aver...: maak zinnen over dingen die je denkt te hebben gedaan.
3. Vergelijk zinsparen: Spero di farlo (heden) vs. Spero di averlo fatto (verleden) — maak er tien.

Verwante concepten

• Vereiste: Gerundio avanzato — andere niet-persoonsvorm voor gelijktijdige/voorafgaande acties
• Vereiste: Passato prossimo — de samengestelde verleden tijd als basis
• Volgende stappen: Modi indefiniti avanzati — geavanceerd gebruik van niet-persoonsvormnen