De Gesubstantiveerde Infinitief in het Italiaans

Overzicht

In het Italiaans kan de infinitief (de basisvorm van het werkwoord) als zelfstandig naamwoord fungeren. Dit noemen we de infinito sostantivato (gesubstantiveerde infinitief). In het Nederlands doe je dit ook: "het lopen", "het denken", "het zeggen".

Maar het Italiaans gaat verder: infinitieven worden ook gecombineerd met voorzetsels in constructies die in het Nederlands anders uitgedrukt worden. De meest gebruikte combinaties zijn: prima di + infinitief (voordat), dopo + samengestelde infinitief (nadat) en per + infinitief (om te, ter wille van).

Hoe het werkt

Infinitief als zelfstandig naamwoord

Met het bepaald lidwoord il kan de infinitief als zelfstandig naamwoord functioneren:

• Il sapere è potere. — Kennis is macht. (letterlijk: het weten is macht)
• Il viaggiare allarga la mente. — Reizen verbreedt de geest.
• Il fumare fa male. — Roken is schadelijk.

Prima di + infinitief (voordat)

Wanneer het onderwerp van beide zinnen hetzelfde is, gebruik je prima di + infinitief:

• Prima di partire, chiamami. — Voordat je vertrekt, bel me.
• Prima di mangiare, mi lavo le mani. — Voordat ik eet, was ik mijn handen.
• Prima di rispondere, pensa bene. — Voordat je antwoordt, denk goed na.

Dopo + samengestelde infinitief (nadat)

Voor "nadat" gebruik je dopo + avere/essere + voltooid deelwoord:

• Dopo aver mangiato, siamo usciti. — Nadat we gegeten hadden, gingen we weg.
• Dopo essere arrivati, ci siamo riposati. — Nadat we aangekomen waren, rustten we uit.
• Dopo aver studiato, posso uscire. — Nadat ik gestudeerd heb, kan ik uitgaan.

Let op buiging: Bij essere-werkwoorden buigt het deelwoord mee:

• Dopo essere arrivata, si è riposata. (vrouwelijk onderwerp)
• Dopo essere arrivati, si sono riposati. (meervoud)

Per + infinitief (om te / ten behoeve van)

Drukt doel of reden uit:

• Studio per imparare. — Ik studeer om te leren.
• Lavoro per vivere. — Ik werk om te leven.
• Ho bisogno di soldi per comprare il libro. — Ik heb geld nodig om het boek te kopen.

Andere voorzetsels + infinitief

Constructie	Betekenis
senza + infinitief	zonder te
invece di + infinitief	in plaats van te
a forza di + infinitief	door veel te, door steeds te

Voorbeelden:

• Senza parlare, uscì. — Zonder te praten ging hij weg.
• Invece di studiare, guarda la TV. — In plaats van te studeren, kijkt hij TV.

Voorbeelden in context

Italiaans	Nederlands	Opmerking
Il sapere è potere.	Kennis is macht.	infinitief als zelfstandig naamwoord
Prima di partire, chiamami.	Bel me voordat je vertrekt.	prima di + infinitief
Dopo aver mangiato, siamo usciti.	Nadat we gegeten hadden, gingen we weg.	dopo + samengestelde infinitief
Studio per imparare.	Ik studeer om te leren.	per + infinitief
Senza parlare, uscì.	Zonder te praten ging hij weg.	senza + infinitief
Invece di dormire, legge.	In plaats van te slapen, leest hij.	invece di + infinitief
Il fumare fa male.	Roken is schadelijk.	il + infinitief = zelfstandig naamwoord
Dopo essere arrivata, si è riposata.	Nadat ze was aangekomen, rustte ze uit.	essere + vrouwelijk deelwoord
Prima di rispondere, pensa.	Denk na voordat je antwoordt.	prima di + infinitief
Per capire, devi studiare.	Om te begrijpen, moet je studeren.	per + infinitief = doel

Veelgemaakte fouten

Dopo + infinitief zonder avere/essere

• Fout: Dopo mangiare, siamo usciti.
• Correct: Dopo aver mangiato, siamo usciti.
• Waarom: Na dopo gebruik je de samengestelde infinitief (avere/essere + deelwoord), niet de enkelvoudige infinitief.

Deelwoord bij essere-werkwoorden niet buigen

• Fout: Dopo essere arrivato (als je een vrouw beschrijft)
• Correct: Dopo essere arrivata
• Waarom: Bij essere-werkwoorden in de samengestelde infinitief buigt het deelwoord mee.

Per + gerundium

• Fout: Studio per imparando.
• Correct: Studio per imparare.
• Waarom: Na per (doel) gebruik je altijd de infinitief, nooit het gerundium.

Gebruiksnotities

De constructie dopo aver/essere + deelwoord is formeler dan dopo che + voltooide tijd. In geschreven Italiaans is de infinitief-variant vaker; in de spreektaal hoor je vaker dopo che: Dopo che abbiamo mangiato, siamo usciti.

Het gebruik van de infinitief als zelfstandig naamwoord met il (il viaggiare, il fumare) klinkt literair of formeel. In de spreektaal gebruikt men vaker zelfstandige naamwoorden of gewone zinnen.

Oefentips

1. Herschrijf zinnen met dopo che + voltooide tijd naar dopo + samengestelde infinitief: oefen dit omzetten totdat het automatisch gaat.
2. Maak zinnen met prima di voor je dagelijkse routine: Prima di alzarmi, bevo un bicchiere d'acqua.
3. Oefen per + infinitief door doelen te beschrijven: Studio italiano per..., Lavoro per..., Viaggio per...

Verwante concepten

• Vereiste: Regelmatige -ARE werkwoorden — de basisinfinities
• Volgende stappen: Samengestelde infinitief — diepere behandeling van avere/essere + deelwoord