Het tegenwoordig deelwoord in het Frans

Overzicht

Het tegenwoordig deelwoord (participe présent) is een werkwoordsvorm die eindigt op -ant. Het heeft meerdere functies: als bijvoeglijk naamwoord, als deelwoord in een bijzin, of als de basis van het gerundium (en + -ant).

De vorming: neem de nous-stam van de tegenwoordige tijd en voeg -ant toe. Onregelmatig: être → étant, avoir → ayant, savoir → sachant.

Als bijvoeglijk naamwoord stemt het deelwoord overeen in geslacht en getal; als deelwoord is het onveranderlijk.

Hoe het werkt

Vorming:

Infinitief	Nous-stam	Tegenwoordig deelwoord
parler	parl-	parlant
finir	finiss-	finissant
attendre	attend-	attendant
être	—	étant
avoir	—	ayant

Drie functies:

Functie	Voorbeeld	Vertaling
Bijvoeglijk naamwoord	une histoire amusante	een grappig verhaal
Bijzin (deelwoord)	Étant fatigué, il s'est couché.	Omdat hij moe was, ging hij slapen.
Gerundium (met en)	Il travaille en chantant.	Hij werkt al zingend.

Verschil deelwoord vs. gerundium:

• En travaillant (gerundium): gelijktijdig met hoofdwerkwoord, zelfde onderwerp
• Travaillant dur, il a réussi. (deelwoord): reden/oorzaak, kan ander onderwerp hebben

Voorbeelden in context

Frans	Nederlands	Opmerking
une histoire amusante	een grappig verhaal	bijv. nw., vrouwelijk
des résultats surprenants	verrassende resultaten	bijv. nw., meervoud
Étant fatigué, il est rentré.	Omdat hij moe was, ging hij naar huis.	bijzin, oorzaak
Ayant fini son travail, elle est sortie.	Na haar werk te hebben afgemaakt, ging ze naar buiten.	bijzin, volgorde
Il travaille en chantant.	Hij werkt al zingend.	gerundium
Sachant la vérité, que faire ?	Wetende wat de waarheid is, wat te doen?	sachant (onregelmatig)
une femme souriante	een glimlachende vrouw	bijv. nw.
Ne sachant pas quoi dire...	Niet wetend wat te zeggen...	ontkenning

Veelgemaakte fouten

Tegenwoordig deelwoord als bijvoeglijk naamwoord niet laten overeenstemmen

• Fout: une histoire amusant
• Correct: une histoire amusante
• Waarom: Als bijvoeglijk naamwoord stemt het tegenwoordig deelwoord overeen in geslacht en getal.

Deelwoord als deelwoord wél laten overeenstemmen

• Fout: Étants fatigués, ils sont rentrés.
• Correct: Étant fatigués, ils sont rentrés. (étant onveranderlijk; fatigués stemt overeen)
• Waarom: Het deelwoord zelf is onveranderlijk; een bijvoeglijk naamwoord erna kan wel overeenstemmen.

Gebruiksnotities

Het tegenwoordig deelwoord in bijzinfunctie is typisch voor formeel en geschreven register. In de spreektaal gebruikt men liever explicietere bijzinnen (parce que, quand, après avoir).

Oefentips

1. Leer veelgebruikte tegenwoordige deelwoorden als bijvoeglijke naamwoorden: intéressant, surprenant, amusant, inquiétant.
2. Oefen deelwoordbijzinnen voor reden en volgorde: Étant..., Ayant...
3. Onderscheid het gerundium (met en) van het tegenwoordig deelwoord (zonder en).

Verwante concepten

• Vereiste: Gerundium (en + -ant) — het gerundium
• Volgende stappen: Nominalisatie — werkwoorden → zelfstandige naamwoorden