Przedimki *a*, *an* i *the* w języku angielskim

W skrócie

Przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej zwykle stoi a/an, gdy mowa o jednym, jeszcze nieokreślonym egzemplarzu, albo the, gdy wiadomo, o który konkretnie chodzi. Formę an wybiera się przed dźwiękiem samogłoskowym: an apple, an hour, ale a university. Gdy mówimy ogólnie o rzeczach w liczbie mnogiej lub o czymś niepoliczalnym, często nie używamy żadnego przedimka: Dogs are friendly. I like coffee.

Przegląd

Angielskie a, an i the to przedimki — krótkie słowa stojące przed rzeczownikiem, czyli nazwą osoby, rzeczy, miejsca lub pojęcia. Przedimek podpowiada rozmówcy, czy chodzi o jeden dowolny egzemplarz, czy o rzecz już możliwą do rozpoznania. W języku polskim nie ma takiego systemu. Sens wyrażamy kontekstem, szykiem zdania albo słowami takimi jak „jakiś”, „pewien” i „ten”, lecz nie są one dokładnymi odpowiednikami angielskich przedimków.

To jedno z pierwszych zagadnień na poziomie A1, a zarazem nawyk rozwijany przez całą naukę. Nie wystarczy tłumaczyć słowo po słowie: polskie „Kupiłam książkę” może odpowiadać zarówno I bought a book, jak i I bought the book. Wybór zależy od tego, czy odbiorca wie, o jakiej książce mowa.

Najważniejsze jest połączenie dwóch pytań: czy rzeczownik jest policzalny i występuje w liczbie pojedynczej oraz czy dana osoba lub rzecz jest już określona w rozmowie. Najpierw warto opanować tę prostą decyzję. Nazwy geograficzne, stałe wyrażenia i bardziej subtelne wyjątki są omówione osobno, aby nie zaciemniały podstawowej reguły.

Jak to działa

A i an: jeden nieokreślony egzemplarz

A oraz an są przedimkami nieokreślonymi. Używa się ich tylko przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, czyli przed nazwą czegoś, co można policzyć jako jedną sztukę: a chair, an idea, a doctor. Najczęściej znaczą „jeden”, „jakiś” lub „pewien”, ale w polskim tłumaczeniu często nie pojawia się żadne osobne słowo.

Użyj a/an, gdy:

• wspominasz osobę lub rzecz po raz pierwszy: I saw a dog;
• nie ma znaczenia, który egzemplarz wybierzesz: Can I borrow a pen?;
• określasz zawód, rolę albo przynależność do grupy: She is an engineer;
• podajesz miarę lub częstotliwość: twice a week, £5 a kilo;
• opisujesz znaczenie „jeden z wielu”: We need a bigger table.

Nie wybieramy między a i an na podstawie pisowni, lecz na podstawie pierwszego dźwięku następnego wyrazu.

Następny dźwięk	Forma	Przykład	Dlaczego
spółgłoskowy	a	a car, a university, a European trip	university i European zaczynają się dźwiękiem podobnym do polskiego „j”
samogłoskowy	an	an apple, an old house, an engineer	słyszymy samogłoskę na początku
nieme h	an	an hour, an honest answer	początkowego h się nie wymawia
wymawiane h	a	a hotel, a history lesson	pierwszym dźwiękiem jest spółgłoska /h/

Liczy się wyraz stojący bezpośrednio po przedimku. Dlatego mówimy an interesting book, ale a useful book: w drugim przykładzie useful zaczyna się dźwiękiem /j/.

The: rzecz możliwa do rozpoznania

The jest przedimkiem określonym. Nie oznacza po prostu polskiego „ten”. Sygnalizuje raczej: „możesz ustalić, o której osobie lub rzeczy mówię”. Może wystąpić przed rzeczownikiem w liczbie pojedynczej, mnogiej oraz przed rzeczownikiem niepoliczalnym.

Użyj the, gdy:

1. rzecz została już wspomniana: I saw a dog. The dog was wet.;
2. sytuacja wskazuje jeden oczywisty obiekt: Close the door — chodzi o drzwi dostępne w danym pomieszczeniu;
3. dalsze określenie precyzuje wybór: the book on the table, the people we met yesterday;
4. w danym kontekście istnieje tylko jeden taki obiekt: the sun, the internet, the manager of this shop;
5. występuje stopień najwyższy lub liczebnik porządkowy: the best answer, the first day.

Klasyczny schemat to pierwsze wprowadzenie za pomocą a/an, a potem powrót do tej samej rzeczy za pomocą the:

We rented a flat. The flat has a small balcony. The balcony faces the park.

Nie wszystkie elementy musiały być wcześniej nazwane. Skoro mieszkanie ma balkon, po pierwszym zdaniu rozmówca może rozpoznać, że the balcony to balkon tego mieszkania.

The ma zwykle wymowę zbliżoną do /ðə/ przed dźwiękiem spółgłoskowym (the car) oraz /ði/ przed dźwiękiem samogłoskowym (the apple). Pisownia się nie zmienia. Forma /ðiː/ może też służyć podkreśleniu, że ktoś lub coś jest wyjątkowe.

Brak przedimka: mówienie ogólne

Czasami poprawnym wyborem jest przedimek zerowy, czyli po prostu brak a/an/the. Najważniejsze przypadki to:

• rzeczowniki policzalne w liczbie mnogiej użyte ogólnie: Cats sleep a lot;
• rzeczowniki niepoliczalne użyte ogólnie: Water is essential, I like music;
• większość imion, nazw miast, państw i kontynentów: Anna, Warsaw, Poland, Europe;
• języki, przedmioty szkolne i dyscypliny sportu: English, history, tennis;
• posiłki rozumiane jako zwykłe okazje: We had breakfast at eight.

Rzeczownik niepoliczalny nazywa substancję lub pojęcie, którego zwykle nie liczy się jako osobnych sztuk, na przykład water, information czy advice. Nie stawiamy przed nim a/an: nie an advice, lecz some advice albo a piece of advice.

Porównaj znaczenie ogólne i konkretne:

Znaczenie ogólne	Znaczenie konkretne
I like coffee. — Lubię kawę.	The coffee in this cup is cold. — Kawa w tej filiżance jest zimna.
Children need sleep. — Dzieci potrzebują snu.	The children next door are asleep. — Dzieci z sąsiedztwa śpią.
Books can be expensive. — Książki bywają drogie.	The books I ordered have arrived. — Zamówione przeze mnie książki dotarły.

Prosta procedura wyboru

Przy rzeczowniku zadaj kolejno trzy pytania:

1. Czy to nazwa własna albo ogólna liczba mnoga/niepoliczalna? Najczęściej nie potrzeba przedimka.
2. Czy to jeden policzalny, ale jeszcze nieokreślony egzemplarz? Wybierz a lub an.
3. Czy odbiorca może rozpoznać konkretną rzecz z wcześniejszej rozmowy, sytuacji albo opisu? Wybierz the.

Ta procedura nie obejmuje wszystkich nazw i utartych zwrotów, ale wystarcza do zdecydowanej większości zdań na poziomie początkującym.

Przykłady w kontekście

Angielski	Polski	Uwaga
I have a car.	Mam samochód.	Jeden, bliżej nieokreślony samochód.
She is an engineer.	Ona jest inżynierką.	Zawód; an przed dźwiękiem samogłoskowym.
He studies at a university in London.	Studiuje na uniwersytecie w Londynie.	A, bo university zaczyna się dźwiękiem /j/.
We waited for an hour.	Czekaliśmy godzinę.	H w hour jest nieme.
Could I have a glass of water?	Czy mogę prosić szklankę wody?	Glass jest policzalne; water niepoliczalne.
I bought a book yesterday. The book is about Poland.	Wczoraj kupiłem książkę. Ta książka jest o Polsce.	Pierwsze wspomnienie, potem ta sama rzecz.
The book on the table is mine.	Książka na stole jest moja.	Dodatek on the table wskazuje konkretną książkę.
Please open the window.	Proszę otworzyć okno.	Sytuacja podpowiada, o które okno chodzi.
It was the best day of our trip.	To był najlepszy dzień naszej podróży.	Stopień najwyższy zwykle wymaga the.
The sun is shining.	Słońce świeci.	W zwykłym kontekście chodzi o jedyne znane nam Słońce.
I like dogs.	Lubię psy.	Ogólne stwierdzenie o liczbie mnogiej.
The dogs in this park are very friendly.	Psy w tym parku są bardzo przyjazne.	Konkretna grupa określona dalszą częścią zdania.
She drinks tea without sugar.	Ona pije herbatę bez cukru.	Herbata jako napój w znaczeniu ogólnym.
The tea you made is delicious.	Herbata, którą zrobiłeś, jest pyszna.	Konkretna herbata rozpoznawalna dzięki opisowi.
We had breakfast near the station.	Zjedliśmy śniadanie w pobliżu dworca.	Zwykła nazwa posiłku bez przedimka; konkretny dworzec z the.

Częste błędy

Pomijanie przedimka przy pojedynczym rzeczowniku policzalnym

• Błędnie: I bought book.
• Poprawnie: I bought a book.
• Dlaczego: Samodzielny, policzalny rzeczownik w liczbie pojedynczej zwykle potrzebuje określenia, takiego jak a/an, the, my albo this. Polski odpowiednik nie ostrzega o tej konieczności.

Wybieranie a/an według litery

• Błędnie: an university, a hour
• Poprawnie: a university, an hour
• Dlaczego: Decyduje wymowa. University zaczyna się od dźwięku /j/, a w hour litera h jest niema.

Używanie a/an z liczbą mnogą lub nazwą niepoliczalną

• Błędnie: a dogs, an information
• Poprawnie: a dog, dogs, some information, a piece of information
• Dlaczego: A/an łączy się tylko z jednym policzalnym egzemplarzem.

Stawianie the przed każdą znaną kategorią

• Błędnie: I like the dogs. — jeśli chodzi o psy w ogóle
• Poprawnie: I like dogs.
• Dlaczego: Ogólna liczba mnoga zwykle nie ma przedimka. I like the dogs oznacza raczej „Lubię te konkretne psy”.

Automatyczne tłumaczenie polskiego „ten” jako the

• Błędnie: The man came to me and asked for directions. — jeśli po polsku „Podszedł do mnie taki/jakiś mężczyzna”.
• Poprawnie: A man came to me and asked for directions.
• Dlaczego: Polskie „ten” bywa potocznym sposobem rozpoczęcia opowieści, ale angielski słuchacz nie zna jeszcze tej osoby. Pierwsze wprowadzenie wymaga a.

Powtarzanie a/an po doprecyzowaniu rzeczy

• Błędnie: I saw a film. A film was very funny.
• Poprawnie: I saw a film. The film was very funny.
• Dlaczego: W drugim zdaniu obie osoby już wiedzą, że chodzi o wcześniej wspomniany film.

Uwagi o użyciu

Przedimek zależy od zamierzonego znaczenia, a nie wyłącznie od samego rzeczownika. School może wystąpić bez przedimka w utartym znaczeniu związanym z jego podstawową funkcją: The children are at school — dzieci są w szkole jako uczniowie. W zdaniu I’m waiting outside the school chodzi o konkretny budynek. Podobnie spotyka się go to bed, be at work i go home, ale sit on the bed czy visit the office odnoszą się do konkretnych miejsc lub przedmiotów.

Po polsku często można pozostawić określoność domysłowi. W angielskim przedimek ujawnia, jak mówiący przedstawia informację. Bring me a chair prosi o dowolne krzesło, a Bring me the chair zakłada, że odbiorca potrafi wskazać właściwe. The nie musi jednak oznaczać, że rzecz znajduje się blisko; wskazuje rozpoznawalność, nie odległość. Do wyraźnego „ten tutaj” i „tamten” służą this, that, these, those.

W szybkiej mowie a i the są zwykle nieakcentowane. Warto słuchać całych grup, takich jak a cup of tea, in the morning czy at the end, zamiast oczekiwać mocno wypowiedzianego osobnego słowa.

Poziom rozszerzony

Poniższych zasad nie trzeba od razu opanować na poziomie A1, ale często pojawiają się w tekstach i rozmowach.

Nazwy geograficzne i instytucje

Bez przedimka występuje większość nazw miast, kontynentów, pojedynczych państw, jezior i pojedynczych szczytów: Warsaw, Asia, France, Lake Victoria, Mount Everest. Przedimek the występuje między innymi z:

• oceanami, morzami i rzekami: the Atlantic, the Baltic Sea, the Thames;
• pasmami górskimi i grupami wysp: the Alps, the Canary Islands;
• nazwami państw w liczbie mnogiej albo zawierającymi określenie ustrojowe: the Netherlands, the United States, the Czech Republic;
• nazwami wielu gazet, hoteli i instytucji: The Times, the Ritz, the British Museum.

Są to wzorce z wyjątkami, dlatego najlepiej zapamiętywać pełną nazwę razem z przedimkiem.

Trzy sposoby mówienia o całym gatunku

Ogólne stwierdzenie najnaturalniej tworzy się liczbą mnogą: Tigers are endangered. Możliwe jest też formalniejsze The tiger is endangered, gdzie liczba pojedyncza reprezentuje cały gatunek. Zdanie A tiger is a dangerous animal opisuje dowolnego typowego przedstawiciela. Te konstrukcje są podobne znaczeniowo, lecz nie zawsze można je swobodnie zamieniać.

The z przymiotnikiem i nazwą grupy

Konstrukcje takie jak the rich, the poor, the elderly oznaczają grupę ludzi i mają znaczenie mnogie: The rich are not always happy. Nie znaczy to „bogaty” w liczbie pojedynczej. Gdy chodzi o jedną osobę, potrzebny jest rzeczownik, na przykład a rich person.

Tytuły i nazwiska

Tytuł bezpośrednio przed nazwiskiem zwykle nie ma przedimka: Professor Brown, President Lincoln. Gdy tytuł występuje sam i chodzi o konkretną osobę, używa się the: The professor will see you now. Nazwisko jednej osoby zwykle stoi bez przedimka, natomiast the Browns oznacza rodzinę Brownów.

A jako „na” w miarach

W wyrażeniach częstotliwości i ceny a ma znaczenie „na każdy”: three times a day, sixty kilometres an hour, two euros a kilo. W takich połączeniach wybór a/an nadal zależy od dźwięku: a day, ale an hour.

Wskazówki do ćwiczeń

1. Ćwicz całe pary zdań. Ułóż pierwsze zdanie z a/an, a drugie z the: I found a key. The key was under the sofa. Dzięki temu reguła „nowe — już znane” staje się automatyczna.
2. Oznaczaj rzeczowniki podczas czytania. Przy każdym a/an/the zapytaj: „jeden dowolny, konkretny czy ogólny?”. Przy braku przedimka sprawdź, czy widzisz liczbę mnogą, rzeczownik niepoliczalny lub nazwę własną.
3. Ucz się brzmienia, nie samej pisowni. Powtarzaj na głos kontrasty a university — an umbrella oraz a hotel — an hour. Nagrywając krótkie zdania, łatwiej zauważyć, czy przedimek nie znika w wymowie.

Powiązane pojęcia

• Następny krok: Zaimki wskazujące: this, that, these, those — pozwalają wskazać konkretną osobę lub rzecz oraz zaznaczyć liczbę i odległość.