Verleden voltooid tijd (Plusquamperfekt) in het Duits

Overzicht

Het Plusquamperfekt (voltooid verleden tijd) beschrijft een actie die plaatsvond vóór een andere actie in het verleden. Net als in het Nederlands ('ik had gedaan') gebruik je het om de tijdsvolgorde van twee verleden gebeurtenissen duidelijk te maken.

De vorming is eenvoudig als je het perfectum al kent: je vervangt het hulpwerkwoord (haben of sein) door de Präteritum-vorm ervan (hatte of war), en het Partizip II blijft hetzelfde.

Hoe het werkt

Structuur: hatte/war (positie 2) + ... + Partizip II (einde)

Hulpwerkwoord	Präteritum	Gebruik
haben	hatte	voor de meeste werkwoorden
sein	war	voor beweging/verandering

Ich hatte das Buch gelesen, bevor er ankam. Ik had het boek gelezen voordat hij aankwam.

Sie war schon gegangen, als ich ankam. Zij was al gegaan toen ik aankwam.

Voorbeelden in context

Duits	Nederlands	Opmerking
Ich hatte das Buch gelesen, bevor er ankam.	Ik had het boek gelezen voordat hij aankwam.	Hebben + Partizip II
Sie war schon gegangen.	Zij was al gegaan.	Zijn + Partizip II
Er hatte gegessen, bevor er kam.	Hij had gegeten voordat hij kwam.	Volgorde aangeven
Wir hatten das nicht gewusst.	Wij hadden dat niet geweten.	Ontkenning
Hattest du ihn vorher gesehen?	Had jij hem eerder gezien?	Vraag
Nachdem er gegessen hatte, schlief er.	Nadat hij gegeten had, sliep hij.	Nadat + Plusq.
Sie hatten die Stadt schon verlassen.	Zij hadden de stad al verlaten.	Meervoud
Als ich ankam, war er schon weg.	Toen ik aankwam, was hij al weg.	Tijdsvolgorde
Ich hatte das vergessen.	Ik had dat vergeten.	Vergeten
Wir waren noch nie dort gewesen.	Wij waren er nog nooit geweest.	Sein + geweest

Veelgemaakte fouten

Plusquamperfekt en perfectum door elkaar halen

• Noot: Perfectum = actie die voorbij is (tegenover het heden); Plusquamperfekt = actie die voorbij is vóór een andere verleden actie.
• Waarom: De tijdsvolgorde is de sleutel.

Hulpwerkwoord in de tegenwoordige tijd laten staan

• Fout: Ich habe das Buch gelesen, bevor er ankam.
• Correct: Ich hatte das Buch gelesen, bevor er ankam.
• Waarom: Het Plusquamperfekt vereist hatte of war, niet habe of bin.

Oefentips

1. Maak zinsparen met bevor (voordat) en nachdem (nadat): de eerste zin in Plusquamperfekt, de tweede in Präteritum.
2. Beschrijf een dag in het verleden: wat had je gedaan voordat iets anders gebeurde?
3. Vergelijk Plusquamperfekt en Perfekt: welke tijdsvolgorde drukken ze uit?

Verwante concepten

• Vereiste: Perfectum met haben — de basisconstructie
• Vereiste: Perfectum met sein — de basisconstructie
• Volgende stappen: Tijdelijke bijzinnen — nadat + Plusquamperfekt