Vergelijkingszinnen met 'als ob / als wenn' in het Duits

Overzicht

Vergelijkingszinnen met als ob en als wenn (alsof) zijn een kenmerkend B2-onderdeel van de Duitse grammatica. Ze beschrijven iets als een hypothetische of tegenfeitelijke vergelijking: Er tut so, als ob er schliefe (Hij doet alsof hij slaapt — maar hij slaapt niet echt). Het bijzondere is dat deze bijzinnen de Konjunktiv II vereisen, niet de indicatief.

Als ob en als wenn zijn volledig uitwisselbaar in betekenis. Na als ob en als wenn gaat het werkwoord naar het einde van de zin (bijzin-woordvolgorde). Er is ook een verkorte variant: als + inversie + Konjunktiv II, waarbij ob/wenn wegvalt.

Hoe het werkt

Woordvolgorde na als ob/als wenn: werkwoord aan het einde (bijzin)

Constructie	Woordvolgorde	Voorbeeld
als ob + Konj. II	...als ob + subj. + ... + werkwoord	Er tut so, als ob er schliefe.
als wenn + Konj. II	...als wenn + subj. + ... + werkwoord	Er tut so, als wenn er schliefe.
als + Konj. II	inversie na als	Er tut so, als schliefe er.

Konjunktiv II vorming:

• Zwakke werkwoorden: identiek aan Präteritum (geen onderscheid): als ob er schlief → in de praktijk: als ob er schlafen würde
• Sterke werkwoorden: Präteritum + Umlaut + -(e): schlafen → schlief → schliefe
• Veel gesproken gebruik: würde + infinitief

Voorbeelden in context

Duits	Nederlands	Opmerking
Er tut so, als ob er schliefe.	Hij doet alsof hij slaapt.	Konjunktiv II van schlafen
Sie sieht aus, als ob sie krank wäre.	Ze ziet eruit alsof ze ziek is.	wäre = Konj. II van sein
Er redet, als wenn er alles wüsste.	Hij praat alsof hij alles weet.	wüsste = Konj. II van wissen
Es klingt, als ob es regnen würde.	Het klinkt alsof het gaat regenen.	würde constructie
Sie verhält sich, als wäre sie die Chefin.	Ze gedraagt zich alsof ze de baas is.	Verkorte variant zonder ob
Er spricht Deutsch, als ob er Muttersprachler wäre.	Hij spreekt Duits alsof hij een moedertaalspreker is.	Hyperbool, compliment
Das klingt, als hättest du geschlafen.	Dat klinkt alsof je hebt geslapen.	Verleden tijd in als ob
Sie sah aus, als ob sie geweint hätte.	Ze zag eruit alsof ze had gehuild.	Pluperfect Konjunktiv II

Veelgemaakte fouten

Indicatief gebruiken in plaats van Konjunktiv II

• Fout: Er tut so, als ob er schläft.
• Correct: Er tut so, als ob er schliefe. / ...als ob er schlafen würde.
• Waarom: Na als ob/als wenn is de Konjunktiv II verplicht omdat het om een hypothetische, niet-werkelijke situatie gaat.

Verkeerde woordvolgorde

• Fout: Er tut so, als ob er ist krank.
• Correct: Er tut so, als ob er krank wäre.
• Waarom: Na als ob geldt bijzin-woordvolgorde: het werkwoord gaat naar het einde.

Als en als ob door elkaar halen

• Fout: Er ist größer als ob sein Bruder. (vergelijking)
• Correct: Er ist größer als sein Bruder. (vergelijking met als); Er tut so, als ob er größer wäre.
• Waarom: Voor gewone vergelijking (groter dan) gebruik je als; voor hypothetische vergelijking (alsof) gebruik je als ob.

Gebruiksnotities

In informele spreektaal wordt de Konjunktiv II na als ob soms vermeden en vervangen door würde + infinitief, wat correcter klinkt voor zwakke werkwoorden waar Präteritum en Konjunktiv II identiek zijn.

De verkorte variant als + Konjunktiv II + inversie (als wäre er..., als hätte er...) klinkt iets formeler of literairder maar is ook gangbaar.

Oefentips

1. Vervangingsoefeningen: Neem echte situaties en beschrijf ze met als ob: iemand doet alsof hij rijk/ziek/moe is. Oefen de Konjunktiv II systematisch.
2. Als ob vs. verkorte als: Schrijf dezelfde zin in beide vormen (als ob er schliefe vs. als schliefe er) en merk op dat de betekenis identiek is maar de woordvolgorde verschilt.

Verwante concepten

• Konjunktiv II (heden) — de modusvorm die hier verplicht is
• Bijzinnen: weil, dass — woordvolgorde in bijzinnen
• Conditionaalzinnen type 2 en 3 — andere gevallen van Konjunktiv II