Almancada es gibt: Var ve yok demek

Kısaca

Almancada es gibt, bir şeyin var olduğunu veya mevcut olduğunu anlatır: Es gibt einen Park. — “Bir park var.” Ardından gelen isim Akkusativ biçimindedir; yani Almancanın belirtme hâlini alır. Tek bir şeyden de birçok şeyden de söz etseniz gibt değişmez: Es gibt viele Leute. — “Çok sayıda insan var.” Soru için Gibt es …?, yok demek için çoğunlukla Es gibt kein … kullanılır.

Genel bakış

Bir mahallede eczane olup olmadığını sormak, otelde boş oda aramak, bir soruna çözüm bulunduğunu söylemek… Bunların hepsinde es gibt işe yarar. A1 düzeyinde öğrenilen bu yapı, yalnızca nesnelerin varlığını değil, bir hizmetin sunulduğunu ya da bir seçeneğin bulunduğunu da anlatır. Hier gibt es WLAN. cümlesi, “Burada kablosuz internet var” demektir; internet hizmetinden yararlanılabildiğini bildirir.

Türkçede “Masada bir kitap var” derken ayrıca “o” gibi bir kelime kullanmayız. Almancada ise bu yapının içinde es bulunur. Buradaki es, belirli bir nesneyi gösteren “o” diye çevrilmez; cümlenin dilbilgisel öznesidir (fiilin bağlandığı temel öğe). Türkçede olmayan bu küçük kelimeyi atlamamak ve ardından gelen ismin biçimini doğru seçmek, konunun iki önemli adımıdır.

Başlangıçta üç şeyi öğrenmek yeterlidir: es gibt + isim, Gibt es …?, es gibt kein …. Önce bu temel kalıpları yerleştirin. Yazının ilerleyen bölümündeki geçmiş zaman, yan cümle ve anlam ayrımları, günlük metinlerde karşılaştığınız yeni biçimleri anlamanız için verilmiştir; hepsini ilk çalışmada ezberlemeniz gerekmez.

Yapı nasıl kurulur?

1. “Es gibt” iki ayrı kelime, tek bir anlam

Gibt, geben fiilinin (eylem veya durum bildiren kelimenin) es ile kullanılan şimdiki zaman biçimidir. Geben başka cümlelerde “vermek” anlamına gelir. Ancak es gibt yapısını kelime kelime “o verir” diye çevirmeyin; bu kullanımda bütün yapı “var” anlamındadır.

• Es gibt eine Lösung. — Bir çözüm var.
• Es gibt zwei Lösungen. — İki çözüm var.

İkinci cümlede çözüm sayısı artar, fakat fiil yine gibt kalır. Çünkü fiil, çözüm kelimesine değil es öznesine bağlıdır. Dolayısıyla tekil ve çoğul için ayrı varlık bildirme kalıpları öğrenmeniz gerekmez.

2. İsmi belirtme hâlinde kullanın

İsim, insan, yer, nesne veya düşünce adı olan kelimedir. Almancada ismin cümledeki görevine göre aldığı biçime hâl denir. Es gibt sonrasındaki isim Akkusativ, yani belirtme hâlindedir. Bu isim yapının nesnesidir (burada, var olduğu söylenen şeyi bildiren öğe).

Türkçedeki “-ı, -i, -u, -ü” ekleri de belirtme hâliyle ilişkilidir; ama bu iki dilde kullanım bire bir örtüşmez. “Bir park var” cümlesini Türkçede “Bir parkı var” yapmayız. Almancada einen Park kullanılması da Türkçe çeviriye “-ı” eklemeniz gerektiği anlamına gelmez. Hâli Almanca yapıya göre seçin, Türkçe çeviriyi doğal bırakın.

Almancada artikel, ismin önünde bulunan ve onun dilbilgisel cinsiyetini, sayısını ve hâlini gösteren kelimedir. Dilbilgisel cinsiyet, isimlerin der, die, das gruplarına ayrılmasıdır; nesnenin gerçek cinsiyetiyle ilgili olmak zorunda değildir. İsmi artikeliyle öğrenmek, aşağıdaki biçimleri seçmeyi kolaylaştırır.

İsim grubu	Sözlükteki biçim	“Bir … var” cümlesi	“... yok” cümlesi
Eril	der Park	Es gibt einen Park.	Es gibt keinen Park.
Dişil	die Apotheke	Es gibt eine Apotheke.	Es gibt keine Apotheke.
Nötr	das Café	Es gibt ein Café.	Es gibt kein Café.
Çoğul	die Geschäfte	Es gibt Geschäfte.	Es gibt keine Geschäfte.

Bu cümleler sırasıyla park, eczane, kafe ve dükkânların bulunduğunu ya da bulunmadığını söyler. Ein biçiminin çoğulu yoktur; “dükkânlar var” derken Geschäfte, “birkaç dükkân var” derken einige Geschäfte kullanabilirsiniz.

En görünür değişiklik eril isimlerdedir: ein Park → einen Park, kein Park → keinen Park. Dişil ve nötr isimlerde tablodaki artikel biçimleri değişmiyor gibi görünse de isim yine belirtme hâlindedir.

Belirli artikellerde de aynı kural geçerlidir: der → den, die → die, das → das, çoğul die → die. Örneğin Diesen Film gibt es auch auf Deutsch. — “Bu filmin Almancası da var.” Buradaki diesen Film, der Film grubundaki ismin belirtme hâliyle kullanılmasıdır.

3. Düz cümlede fiil ikinci sıradadır

En kolay düzen Es gibt + isim biçimidir. Yer veya zaman bilgisiyle de başlayabilirsiniz. Almanca düz ana cümlede (tek başına kullanılabilen temel cümlede) çekimli fiil, yani zaman ve kişiye göre biçim almış fiil, ikinci öğe konumunda bulunur. İlk öğe birden fazla kelimeden oluşabilir.

Almanca	Türkçe	Cümle düzeni
Es gibt hier einen Supermarkt.	Burada bir süpermarket var.	Önce es, sonra gibt.
Hier gibt es einen Supermarkt.	Burada bir süpermarket var.	Yer bilgisi önce; ardından gibt es.
In unserer Straße gibt es eine Bäckerei.	Bizim sokakta bir fırın var.	İlk öğe üç kelimelik yer ifadesidir.
Heute gibt es Suppe.	Bugün çorba var.	Zaman bilgisi önce gelir.

Hier gibt es … düzeninde es kaybolmaz; fiilin arkasına geçer. Türkçede “Burada bir süpermarket var” derken “var”ı sonda kullanmanız, Almancada da fiili sona taşımanız gerektiği anlamına gelmez.

4. Soru nasıl sorulur?

Cevabı “evet” veya “hayır” olabilecek sorularda gibt başa gelir:

• Gibt es hier ein Café? — Burada bir kafe var mı?
• Gibt es noch freie Zimmer? — Hâlâ boş oda var mı?

Bir soru kelimesi varsa önce onu kullanın:

• Wo gibt es eine Apotheke? — Nerede eczane var?
• Wie viele Plätze gibt es? — Kaç yer var?
• Was gibt es heute zu essen? — Bugün yemekte ne var?

Türkçenin “mı/mi” soru ekinin yerine Almancada ayrı bir kelime koymaya çalışmayın. Bu sorularda düzenin değişmesi soru anlamını verir. Kısa cevapta Ja veya Nein yeterli olabilir; tam cevap için Ja, hier gibt es ein Café. — “Evet, burada bir kafe var” diyebilirsiniz.

5. Yok demek: kein

Kein, ismin önüne gelerek onun bulunmadığını söyleyen olumsuzluk kelimesidir. “Bir … yok” veya genel olarak “… yok” anlamı için çoğunlukla bu kelimeyi kullanırsınız. Biçimi, ismin cinsiyetine ve sayısına göre değişir:

• Es gibt keinen Aufzug. — Asansör yok.
• Es gibt keine Toilette. — Tuvalet yok.
• Es gibt kein WLAN. — Kablosuz internet yok.
• Es gibt keine freien Plätze. — Boş yer yok.

“Henüz yok” için noch kein, “artık yok” için kein … mehr kullanılır:

• Es gibt noch keine Antwort. — Henüz bir cevap yok.
• Es gibt hier keine Bank mehr. — Burada artık banka yok.

Bunları birbirine karıştırmayın: ilkinde ileride bir cevap gelmesi mümkündür; ikincisinde banka önceden vardı, şimdi bulunmuyor.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki cümlelerde Türkçe “var” bazen bir yerin bulunduğunu, bazen hizmet veya yiyecek sunulduğunu, bazen de bir imkânın mevcut olduğunu anlatır. Almanca yapı bu anlamların hepsinde kullanılabilir.

Almanca	Türkçe	Açıklama
Es gibt einen Park.	Bir park var.	Eril isimde einen kullanılır.
Gibt es hier ein Café?	Burada bir kafe var mı?	Soruda gibt başa gelir.
Es gibt viele Leute.	Çok sayıda insan var.	Çoğul isimle de gibt değişmez.
In der Nähe gibt es eine Apotheke.	Yakınlarda bir eczane var.	Yer bilgisi ilk öğedir.
Gibt es im Hotel einen Aufzug?	Otelde asansör var mı?	Soru cümlesinde de belirtme hâli korunur.
Heute gibt es Fisch mit Reis.	Bugün yemekte pilavlı balık var.	Yemek menüsünü bildirir.
Hier gibt es kostenloses WLAN.	Burada ücretsiz kablosuz internet var.	Bir hizmetin sunulduğunu anlatır.
Es gibt noch drei freie Plätze.	Daha üç boş yer var.	Noch, burada kalan yer sayısıyla ilgilidir.
Am Sonntag gibt es keine Busse.	Pazar günü otobüs seferi yok.	Olumsuz çoğul: keine Busse.
In diesem Dorf gibt es keinen Bahnhof.	Bu köyde tren istasyonu yok.	Eril isimde keinen kullanılır.
Es gibt ein Problem mit der Heizung.	Isıtmayla ilgili bir sorun var.	Somut nesnelerin yanında durumları da bildirir.
Für dieses Problem gibt es eine Lösung.	Bu sorunun bir çözümü var.	Bir çözümün mevcut olduğunu söyler.
Gibt es diese Schuhe auch in Größe 39?	Bu ayakkabıların 39 numarası da var mı?	Belirli bir ürünün bulunabilirliğini sorar.
Es gibt keinen Grund zur Sorge.	Endişelenmek için bir neden yok.	Soyut bir şeyin bulunmadığını anlatır.

Heute gibt es Fisch mit Reis gibi cümleleri “Bugün balık mevcut” diye çevirmek yerine duruma göre “Bugün yemekte … var” diye düşünmek daha doğaldır. Yapının anlamını kavramak, her kelimeye tek bir Türkçe karşılık bağlamaktan daha yararlıdır.

Sık yapılan hatalar

1. Eril ismin artikelini değiştirmemek

• Yanlış: Es gibt ein Park.
• Doğru: Es gibt einen Park. — Bir park var.
• Neden? Park, der grubundadır. Es gibt sonrasında belirtme hâli gerektiği için ein → einen olur. Türkçe çeviride “parkı” demeseniz de Almanca artikel değişir.

2. Çoğul isimle fiili çoğul yapmak

• Yanlış: Es geben viele Leute.
• Doğru: Es gibt viele Leute. — Çok sayıda insan var.
• Neden? Fiili belirleyen kelime estir. Var olduğu söylenen şeylerin sayısı gibt biçimini değiştirmez.

3. Yer ifadesinden sonra düz sırayı korumak

• Yanlış: Hier es gibt eine Apotheke.
• Doğru: Hier gibt es eine Apotheke. — Burada bir eczane var.
• Neden? Hier ilk öğe olduğunda çekimli fiil ikinci konumda bulunur. Es, fiilden sonra gelir.

4. Genel yokluğu “nicht ein” ile anlatmak

• Yanlış, sıradan yokluk anlamında: Es gibt nicht ein Café hier.
• Doğru: Es gibt hier kein Café. — Burada kafe yok.
• Neden? Genel olarak bir kafenin bulunmadığını söylerken kein kullanın. Nicht ein özel vurguyla “bir tane bile” ya da “bir değil…” gibi anlamlarda görülebilir; başlangıç düzeyindeki sıradan yokluk cümleniz için uygun kalıp değildir.

5. “Bende var” ifadesini aynı yapıyla kurmak

• Yanlış, sahiplik anlatmak için: Es gibt bei mir einen Bruder.
• Doğru: Ich habe einen Bruder. — Bir erkek kardeşim var.
• Neden? Türkçede sahiplik de “var” ile anlatılır. Almancada bir kardeşiniz, arabanız veya sorunuz olduğunu söylerken genellikle haben kullanırsınız. Bei mir gibt es … başka bağlamlarda “benim bulunduğum yerde … var/sunuluyor” anlamıyla kullanılabilir; doğrudan “benim … var” kalıbının karşılığı değildir.

Kullanım notları

Varlık, sahiplik ve konum aynı şey değildir

Türkçe “var” kelimesi farklı ilişkileri kapsar. Almancada neyi bildirmek istediğiniz önemlidir:

Almanca	Türkçe	Söylenen şey
In der Stadt gibt es ein Museum.	Şehirde bir müze var.	Şehirde böyle bir yer bulunduğu bilgisi.
Das Museum ist neben dem Bahnhof.	Müze tren istasyonunun yanında.	Bilinen müzenin konumu.
Ich habe ein Auto.	Bir arabam var.	Sahiplik.
Auf dem Tisch liegt ein Buch.	Masada bir kitap var.	Bir kitabın masada durduğu bilgisi.

Es gibt genel varlık veya bulunabilirlik anlatmak için çok kullanışlıdır, fakat her Türkçe “var” cümlesini onunla kurmak doğal olmaz. Bir nesnenin o anda nerede durduğunu söylerken sein (“olmak/bulunmak”), liegen (“yatmak, yatay durumda bulunmak”) veya stehen (“ayakta/dik durumda bulunmak”) gibi fiiller sık kullanılır.

Bu ayrım katı bir “belirli isim yasaktır” kuralı değildir. Gibt es diesen Tee auch ohne Zucker? — “Bu çayın şekersizi de var mı?” cümlesi doğaldır. Burada tanıdığınız bir ürünün bir çeşidinin bulunup bulunmadığını sorarsınız.

Günlük dilde ve resmî dilde

Es gibt hem konuşmada hem yazıda kullanılan, tarafsız bir yapıdır. Yalnızca gündelik bir kısaltma değildir. Bilgi verirken ve soru sorarken rahatlıkla kullanabilirsiniz. Hizmet sorarken nezaket eklemek isterseniz Entschuldigung, gibt es hier eine Toilette? — “Affedersiniz, burada tuvalet var mı?” diyebilirsiniz.

Konuşma dilinde gibt’s, gibt es birleşiminin kısalmış biçimidir: Was gibt’s Neues? — “Ne var ne yok?” Bu biçimi duymaya alışmak yararlıdır; resmî yazıda ve başlangıç alıştırmalarında tam biçimi kullanmak daha güvenlidir.

Temelin ötesi: Daha sonra karşılaşacağınız kullanımlar

Bu bölüm A1 kuralını değiştirmez. Aynı yapının başka zamanlarda ve daha uzun cümlelerde nasıl göründüğünü gösterir. Şimdilik temel cümleleri rahat kurabiliyorsanız bu bölümü tanıma amacıyla okuyabilirsiniz.

Geçmiş, gelecek ve varsayım

Es gibt bir bütün olarak donmuş değildir; fiili başka zaman biçimlerine girebilir. Mastar, fiilin sözlükteki çekimsiz biçimidir; burada geben. Partizip II, birleşik zamanlarda kullanılan fiil biçimidir; geben için gegeben olur.

Kullanım	Almanca	Türkçe
Şimdiki durum	Hier gibt es einen Markt.	Burada bir pazar var.
Basit geçmiş, Präteritum	Früher gab es hier einen Markt.	Eskiden burada bir pazar vardı.
Birleşik geçmiş, Perfekt	Es hat ein Problem gegeben.	Bir sorun oldu.
Gelecek, Futur I	Es wird Änderungen geben.	Değişiklikler olacak.
Varsayım, Konjunktiv II	Ohne dich gäbe es ein Problem.	Sen olmasan bir sorun olurdu.

Präteritum tek fiil biçimiyle kurulan geçmiş zamandır; buradaki biçim gab. Perfekt, yardımcı fiil (zamanı kurmaya yardım eden fiil) ve Partizip II ile kurulur: hat … gegeben. Futur I gelecek zaman yapısıdır: wird … geben. Konjunktiv II, gerçek olmayan veya varsayılan bir durumu anlatan biçimlerden biridir; burada gäbe kullanılır.

Hepsinde var olduğu söylenen isim belirtme hâlinde kalır. Gab ile hat … gegeben arasındaki seçim, anlatım tarzına ve bağlama bağlıdır; “biri her zaman yazıda, diğeri her zaman konuşmada” diye kesin bir ayrım yapmayın. Ayrıca gelecek zaman için her zaman wird gerekmez: Morgen gibt es Suppe. — “Yarın çorba var” cümlesinde zaman kelimesi yeterlidir.

Yardımcı anlam taşıyan fiillerle

Modal fiil, olabilirlik veya zorunluluk gibi anlamlar ekleyen fiildir. Böyle bir fiille ana cümle kurduğunuzda modal fiil çekilir, geben sonda mastar hâlinde kalır:

• Es kann Probleme geben. — Sorunlar olabilir.
• Es muss eine andere Möglichkeit geben. — Başka bir seçenek olmalı.

İkinci örnek, bir şeyin yapılması emrinden çok konuşanın güçlü tahminini anlatır. Bu yapılarda Es kann gibt … denmez; çekimli biçim kann, sondaki biçim gebendir.

Yan cümlede fiil sona gider, “es” kalır

Yan cümle, başka bir cümleye bağlı olarak bilgi veren cümledir. Dass (“-dığını/-diğini”) ve weil (“çünkü”) ile başlayan yan cümlelerde çekimli fiil sona gider:

• Ich weiß, dass es hier einen Arzt gibt. — Burada bir doktor olduğunu biliyorum.
• Wir bleiben hier, weil es WLAN gibt. — Kablosuz internet olduğu için burada kalıyoruz.

Ana cümlede hier gibt es, yan cümlede dass es hier … gibt düzenini görürsünüz. Fiilin yeri değişir, fakat es atılmaz. Almancadaki başka bazı yapılarda cümle başındaki es düşebilir; bu alışkanlığı varlık bildiren es gibt yapısına taşımayın.

“Nicht” ile bütün varlığı değil, ayrıntıyı reddetmek

Başlangıçta “yok” için kein öğrenilir. Daha sonra nicht kelimesinin belirli bir özelliği veya karşılaştırmayı reddettiği cümleler de görülür:

• Diesen Tee gibt es nicht ohne Zucker. — Bu çayın şekersizi yok.
• Es gibt nicht nur Kaffee, sondern auch Tee. — Yalnızca kahve değil, çay da var.

İlk cümlede çayın varlığı bütünüyle reddedilmez; şekersiz seçeneğinin bulunmadığı söylenir. İkincide nicht nur …, sondern auch … kalıbı “yalnızca … değil, … de” anlamındadır. Bu yüzden nicht ve kein arasında seçim yaparken yalnızca Türkçe çeviride “yok” görüp görmediğinize değil, neyin reddedildiğine bakın.

Kullanışlı kalıplar

• Es gibt viel zu tun. — Yapacak çok iş var.
• So etwas gibt es nicht. — Böyle bir şey yok.
• Das gibt es doch nicht! — Yok artık! / Olacak şey değil!

Son örnek bağlama göre gerçek bir inkâr değil, şaşkınlık veya tepki anlatabilir. Doch, bu kullanımda ifadeye duygusal vurgu ekler. Bu tür kalıpları sıradan varlık cümlesinin farklı kullanımları olarak öğrenin; ilk derste ayrı kurallar listesine dönüştürmeniz gerekmez.

Çalışma önerileri

1. Mahallenizi üç adımda anlatın. Önce beş yer yazın: park, eczane, kafe, fırın, istasyon. İsimleri artikelleriyle öğrenin. Ardından her biri için olumlu cümle, soru ve olumsuz cümle kurun: Hier gibt es einen Park. — Gibt es hier einen Park? — Hier gibt es keinen Park. Türkçeleri “Burada bir park var. — Burada bir park var mı? — Burada park yok” biçimindedir. Özellikle einen/keinen değişimini sesli tekrar edin.

2. Türkçe “var” cümlelerini anlamına göre ayırın. “Bir arabam var”, “Bu sokakta bir kafe var” ve “Kitap masada” gibi cümleleri sahiplik, genel varlık ve konum olarak sınıflandırın. Sonra yalnızca uygun olanlarda es gibt kullanın. Bu alıştırma, tek bir Türkçe kelimenin Almancada her yerde aynı yapıyla karşılanmadığını yerleştirir.

3. İlk öğeyi değiştirin. Es gibt heute Suppe. — “Bugün çorba var” cümlesini Heute gibt es Suppe. biçiminde yeniden kurun. Sonra bir yer ifadesiyle aynı işlemi yapın. Her cümlede çekimli fiilin ikinci öğe konumunda olup olmadığını ve es kelimesinin hâlâ bulunup bulunmadığını kontrol edin. Çoğul bir isim eklediğinizde fiilin gibt kaldığını da gözden geçirin.

İlgili kavramlar

• Önce öğrenilmesi yararlı: Belirtme hâli ve artikeller — Özellikle eril isimlerde neden einen, den ve keinen kullanıldığını anlamanızı sağlar.