Getallen en tellen in het Urdu

Kort gezegd

Urdu gebruikt zowel de cijfers ۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹ als 0123456789, maar de getalwoorden worden in Urdu-schrift geschreven: ایک، دو، تین (één, twee, drie). Tot en met 100 moet je veel vormen afzonderlijk leren: 21 is bijvoorbeeld اکیس, niet een doorzichtig samengesteld woord zoals Nederlands eenentwintig. Bij twee of meer staat het getelde zelfstandig naamwoord (het woord voor een persoon, dier, ding of begrip) meestal in het meervoud: دو کتابیں — twee boeken.

Overzicht

Getallen behoren tot de eerste bouwstenen op A1-niveau. Je hebt ze nodig om een telefoonnummer te begrijpen, een prijs te vragen, je leeftijd te noemen, de tijd te zeggen en hoeveelheden aan te geven. In het Urdu kom je daarbij twee notaties tegen: de Urdu-cijfers ۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ en de internationaal gangbare cijfers 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9. Een bedrag kan dus bijvoorbeeld als ۵۰ روپے of als 50 روپے worden geschreven.

Het grootste verschil met het Nederlands zit niet in de grammatica, maar in het leren van de vormen. Nederlands bouwt veel getallen voorspelbaar op, zoals vier-en-dertig. Urdu-getallen onder 100 vertonen wel terugkerende klanken en delen, maar de vorm is niet betrouwbaar uit de losse cijfers af te leiden: 34 is چونتیس. Leer zulke vormen daarom als volledige woorden.

Let ook op het verschil tussen een cijfer en een getalwoord. ۵ is een cijferteken; پانچ is het geschreven woord vijf. In een gewone tekst kunnen beide voorkomen. Getallen vormen bovendien een goede oefening in lezen van rechts naar links, al worden cijferreeksen op beeldschermen vaak als één blok van links naar rechts weergegeven.

Zo werkt het

De twee cijferreeksen

Waarde	Urdu-cijfer	Internationaal cijfer	Urdu-getalwoord
0	۰	0	صفر
1	۱	1	ایک
2	۲	2	دو
3	۳	3	تین
4	۴	4	چار
5	۵	5	پانچ
6	۶	6	چھ
7	۷	7	سات
8	۸	8	آٹھ
9	۹	9	نو

De Urdu-cijfers lijken deels op andere Arabisch-Perzische cijfers, maar ga niet alleen op de vorm af. Vooral ۴, ۶ en ۷ vragen in het begin bewuste aandacht. In handschrift en in verschillende lettertypen kan de precieze vorm enigszins variëren.

De basis: 0 tot en met 20

De volgende vormen komen zo vaak voor dat je ze het best eerst actief leert. De uitspraakweergave is slechts een geheugensteun; lange klinkers staan met een streepje en ṭ geeft een verder naar achteren uitgesproken t-klank aan.

Getal	Urdu	Uitspraak	Getal	Urdu	Uitspraak
0	صفر	sifr	11	گیارہ	gyārah
1	ایک	ek	12	بارہ	bārah
2	دو	do	13	تیرہ	terah
3	تین	tīn	14	چودہ	chaudah
4	چار	chār	15	پندرہ	pandrah
5	پانچ	pāṅch	16	سولہ	solah
6	چھ	chhe	17	سترہ	satrah
7	سات	sāt	18	اٹھارہ	aṭhārah
8	آٹھ	āṭh	19	انیس	unnīs
9	نو	nau	20	بیس	bīs
10	دس	das

Het volledige overzicht van 21 tot en met 100

In de tabel hieronder staan de gangbare geschreven vormen. Je ziet families rond de tientallen, maar er zijn genoeg klankwisselingen om elk getal als een eigen woord te behandelen. Spellingvarianten kunnen in andere publicaties voorkomen, omdat korte klinkers in het Urdu meestal niet apart worden geschreven.

Getal	Urdu	Getal	Urdu	Getal	Urdu	Getal	Urdu
21	اکیس	41	اکتالیس	61	اکسٹھ	81	اکیاسی
22	بائیس	42	بیالیس	62	باسٹھ	82	بیاسی
23	تئیس	43	تینتالیس	63	تریسٹھ	83	تراسی
24	چوبیس	44	چوالیس	64	چونسٹھ	84	چوراسی
25	پچیس	45	پینتالیس	65	پینسٹھ	85	پچاسی
26	چھبیس	46	چھیالیس	66	چھیاسٹھ	86	چھیاسی
27	ستائیس	47	سینتالیس	67	سڑسٹھ	87	ستاسی
28	اٹھائیس	48	اڑتالیس	68	اڑسٹھ	88	اٹھاسی
29	انتیس	49	انچاس	69	انہتر	89	نواسی
30	تیس	50	پچاس	70	ستر	90	نوے
31	اکتیس	51	اکیاون	71	اکہتر	91	اکانوے
32	بتیس	52	باون	72	بہتر	92	بانوے
33	تینتیس	53	ترپن	73	تہتر	93	ترانوے
34	چونتیس	54	چوّن	74	چوہتر	94	چورانوے
35	پینتیس	55	پچپن	75	پچھتر	95	پچانوے
36	چھتیس	56	چھپن	76	چھہتر	96	چھیانوے
37	سینتیس	57	ستاون	77	ستتر	97	ستانوے
38	اڑتیس	58	اٹھاون	78	اٹھہتر	98	اٹھانوے
39	انتالیس	59	انسٹھ	79	اناسی	99	ننانوے
40	چالیس	60	ساٹھ	80	اسّی	100	سو

Een praktische leerstrategie is eerst de ronde tientallen vast te zetten:

دس، بیس، تیس، چالیس، پچاس، ساٹھ، ستر، اسّی، نوے، سو

10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100

Daarna kun je de tussenliggende vormen per tiental leren. Probeer ze niet ter plekke te maken door een eenheid en een tiental naast elkaar te zetten. دو + بیس levert bijvoorbeeld niet het woord voor 22 op; dat is بائیس.

Tellen met zelfstandige naamwoorden

Een hoofdtelwoord is een woord dat een hoeveelheid noemt, zoals drie of vijftig. In de gewone basisconstructie staat het Urdu-hoofdtelwoord vóór het zelfstandig naamwoord:

• ایک کتاب — één boek
• دو کتابیں — twee boeken
• پانچ لڑکے — vijf jongens
• دس گھر — tien huizen

Bij ایک staat het zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Vanaf twee gebruik je normaal de passende meervoudsvorm. Dat lijkt op Nederlands: één boek, maar twee boeken. Het getalwoord zelf verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk: zowel دو لڑکے (twee jongens) als دو لڑکیاں (twee meisjes) gebruikt دو.

Wel kan het zelfstandig naamwoord een andere vorm krijgen vóór een achterzetsel. Een achterzetsel is een kort woord dat, anders dan een Nederlands voorzetsel, ná de woordgroep komt. Vergelijk:

• دو لڑکے — twee jongens
• دو لڑکوں کو — aan de twee jongens; de groep staat vóór کو
• تین کتابیں — drie boeken
• تین کتابوں میں — in drie boeken

De uitgangen van zulke naamwoorden horen bij het naamwoordsysteem van het Urdu, niet bij het getal zelf. Voor A1 is de eenvoudige regel genoeg: zet het getal vóór het naamwoord en leer bij veelgebruikte woorden ook meteen het meervoud.

Eén, honderd en grotere getallen

ایک betekent niet alleen één, maar kan ook ongeveer als Nederlands een werken wanneer je één niet nader bepaalde persoon of zaak noemt: ایک آدمی kan zowel één man als een man betekenen. De context en de nadruk maken duidelijk welke lezing bedoeld is.

Voor 100 gebruikt men سو. Zowel سو روپے als ایک سو روپے kan honderd roepies betekenen; ایک سو maakt de ene honderd explicieter. Boven 100 worden de vormen doorzichtiger samengesteld:

Getal	Urdu	Letterlijke opbouw
101	ایک سو ایک	één honderd één
125	ایک سو پچیس	één honderd vijfentwintig
200	دو سو	twee honderd
350	تین سو پچاس	drie honderd vijftig
1.000	ایک ہزار	één duizend

Er komt geen Nederlands voegwoord en tussen de delen. Voor een beginner is het vooral belangrijk om de unieke vormen tot 100 te herkennen; de grotere patronen kun je daarna veel sneller uitbreiden.

Voorbeelden in context

Urdu	Uitspraak	Nederlands	Toelichting
میرے دو بھائی ہیں۔	mere do bhāī haiṅ.	Ik heb twee broers.	دو staat vóór het meervoud.
میز پر تین کتابیں ہیں۔	mez par tīn kitābeṅ haiṅ.	Er liggen drie boeken op tafel.	Hoeveelheid met een vrouwelijk meervoud.
مجھے پانچ سیب چاہیے۔	mujhe pāṅch seb chāhiye.	Ik wil vijf appels.	Het getal verandert niet.
اس کی عمر اٹھارہ سال ہے۔	us kī umr aṭhārah sāl hai.	Hij/zij is achttien jaar oud.	Letterlijk: zijn/haar leeftijd is achttien jaar.
یہ بائیس روپے کا ہے۔	yeh bāīs rupaye kā hai.	Dit kost tweeëntwintig roepies.	Een prijs met روپے.
مجھے پچاس روپے دیجیے۔	mujhe pachās rupaye dījiye.	Geeft u mij vijftig roepies.	Beleefd verzoek.
ابھی دو بجے ہیں۔	abhī do baje haiṅ.	Het is nu twee uur.	Bij twee en hoger staat بجے ہیں.
ابھی ایک بجا ہے۔	abhī ek bajā hai.	Het is nu één uur.	Bij één staat بجا ہے.
بس میں چالیس لوگ ہیں۔	bas meṅ chālīs log haiṅ.	Er zitten veertig mensen in de bus.	لوگ is de meervoudige betekenis ‘mensen’.
کمرہ نمبر سات کہاں ہے؟	kamrah nambar sāt kahāṅ hai?	Waar is kamer nummer zeven?	Nummer als herkenningsteken.
میرا فون نمبر صفر تین صفر ہے۔	merā fon nambar sifr tīn sifr hai.	Mijn telefoonnummer is nul-drie-nul.	Cijfers worden afzonderlijk gelezen.
ہمارے پاس سو کتابیں ہیں۔	hamāre pās sau kitābeṅ haiṅ.	Wij hebben honderd boeken.	سو kan zonder ایک staan.

Veelgemaakte fouten

Getallen onder 100 letterlijk samenstellen

• Onjuist: دو بیس voor 22
• Juist: بائیس
• Waarom: Anders dan Nederlands tweeëntwintig bestaat 22 in het Urdu uit één vaste, historisch gegroeide vorm. Leer بائیس als geheel.

Na twee of meer het enkelvoud laten staan

• Onjuist: دو کتاب
• Juist: دو کتابیں
• Waarom: Een telbaar zelfstandig naamwoord staat na twee of meer normaal in het meervoud. Let erop dat niet ieder Urdu-meervoud dezelfde uitgang heeft; گھر blijft bijvoorbeeld in deze vorm گھر.

Het getal aanpassen aan mannelijk of vrouwelijk

• Onjuist idee: voor twee meisjes een vrouwelijke vorm van دو zoeken
• Juist: دو لڑکیاں
• Waarom: De hoofdtelwoorden veranderen hier niet naar geslacht. Het zelfstandig naamwoord krijgt de passende vorm.

Urdu-cijfers van rechts naar links omkeren

• Onjuist: de tekens van ۱۲۵ in omgekeerde volgorde overschrijven omdat Urdu van rechts naar links loopt
• Juist: ۱۲۵ = 125
• Waarom: Urdu-woorden lopen van rechts naar links, maar een cijferreeks behoudt haar numerieke volgorde. Software kan de plaats van het hele cijferblok wel anders tonen naast Urdu-tekst.

Bij één uur dezelfde vorm als bij meerdere uren gebruiken

• Onjuist: ایک بجے ہیں
• Juist: ایک بجا ہے
• Waarom: Bij één uur is de gebruikelijke vorm enkelvoudig; vanaf twee hoor je بجے ہیں.

ایک altijd met nadruk als ‘precies één’ lezen

• Misleidende lezing: ایک آدمی altijd vertalen als één man, niet twee
• Mogelijke vertaling: een man of één man
• Waarom: ایک kan een exacte hoeveelheid noemen, maar ook een niet nader bepaalde persoon of zaak introduceren. De context bepaalt de nadruk.

Gebruiksnotities

In hedendaagse berichten, webwinkels, adressen en administratieve teksten zijn internationale cijfers zeer gewoon. In Urdu-kranten, boeken en lokaal vormgegeven materiaal zie je ook vaak Urdu-cijfers. Het gebruik van 50 in plaats van ۵۰ verandert de uitspraak niet: beide worden als پچاس gelezen wanneer je het getal voluit zegt.

Voor telefoonnummers, codes en kamernummers lees je cijfers vaak één voor één. Een hoeveelheid lees je daarentegen als één getal: 22 appels is بائیس سیب, niet دو دو سیب. Bij geld is het verschil tussen enkelvoud en meervoud zichtbaar in ایک روپیہ (één roepie) tegenover دو روپے (twee roepies).

De spelling van getalwoorden kan per woordenboek of publicatie licht verschillen. Dat betekent niet automatisch dat de uitspraak volledig anders is. Kies bij actief schrijven één betrouwbare norm en blijf daarin consequent; leer bij luisteren vooral de klank van het hele woord herkennen.

Verder dan de basis

Dit deel hoef je op A1 nog niet uit het hoofd te kennen, maar je zult de vormen later tegenkomen.

In Zuid-Aziatische contexten worden grote getallen vaak gegroepeerd met لاکھ (honderdduizend) en کروڑ (tien miljoen), niet uitsluitend met reeksen van duizendtallen zoals in het Nederlands. Daardoor kan ایک لاکھ 100.000 betekenen en ایک کروڑ 10.000.000. Ook de geschreven groepering kan aansluiten bij dit systeem, bijvoorbeeld 1,00,000 en 1,00,00,000.

Rangtelwoorden geven een plaats in een volgorde aan: eerste, tweede, derde. Veelgebruikte Urdu-vormen zijn پہلا / پہلی (eerste), دوسرا / دوسری (tweede) en تیسرا / تیسری (derde). Anders dan de hoofdtelwoorden kunnen zulke vormen zich aanpassen aan grammaticaal geslacht. Dat is een apart patroon; verwar تین (drie) dus niet met تیسرا (derde).

Verder kent het dagelijks taalgebruik speciale woorden voor bepaalde breuken en hoeveelheden. Die zijn nuttig bij prijzen, recepten en traditionele maten, maar vormen geen veilige regel om uit de getallen 1–100 af te leiden. Beheers eerst de hoofdtelwoorden en voeg zulke vaste uitdrukkingen later als woordenschat toe.

Oefentips

1. Leer in kleine blokken. Begin met 0–10, voeg 11–20 toe en oefen daarna één tiental tegelijk. Zeg ieder getal hardop terwijl je zowel het Urdu-cijfer als het woord bekijkt.
2. Maak de oefening persoonlijk. Schrijf je leeftijd, huisnummer, favoriete prijzen en enkele tijden eerst met internationale cijfers, daarna met Urdu-cijfers en ten slotte voluit: ۲۲ → 22 → بائیس.
3. Oefen herkennen in plaats van alleen opzeggen. Laat willekeurige getallen verschijnen en noem ze direct. Terugtellen, prijzen dicteren en verzonnen telefoonnummers cijfer voor cijfer lezen voorkomt dat je alleen de vaste reeks van 1 tot 10 kent.

Verwante onderwerpen

• Volgende stap: Tijd- en daguitdrukkingen — gebruik getallen om kloktijden en tijdsduren te noemen.
• Volgende stap: Winkelen en geld — oefen prijzen, bedragen en hoeveelheden in alledaagse gesprekken.