Too en enough in het Engels

In het kort

Too betekent meestal ‘te’ en geeft aan dat een grens wordt overschreden: too expensive is duurder dan wenselijk. Enough betekent ‘genoeg’, maar staat vóór een zelfstandig naamwoord (enough money) en ná een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord (old enough, quickly enough). Met too/enough + to + infinitive noem je het gevolg: too tired to work of old enough to drive.

Overzicht

Met too en enough beoordeel je of een hoeveelheid, eigenschap of handeling een bepaalde grens overschrijdt of juist bereikt. Die grens hoeft niet in de zin te staan: bij This bag is too heavy begrijpt de luisteraar uit de situatie dat de tas bijvoorbeeld te zwaar is om te dragen. Too heeft daarom gewoonlijk een negatieve betekenis; enough zegt dat iets voldoende is.

Dit onderwerp hoort bij B1. De losse woorden lijken eenvoudig, maar de Engelse woordvolgorde wijkt deels af van het Nederlands. Vergelijk genoeg geld met enough money: die volgorde is hetzelfde. Bij oud genoeg en old enough staat enough eveneens achter het bijvoeglijk naamwoord. Het grootste risico is daarom niet één vaste Nederlandse regel, maar dat je de patronen door elkaar haalt wanneer er een infinitief of een telbaar zelfstandig naamwoord bijkomt.

Een bijvoeglijk naamwoord beschrijft een persoon of zaak (old, expensive). Een bijwoord beschrijft onder meer hoe iets gebeurt (quickly, carefully). Een zelfstandig naamwoord is een woord voor een persoon, ding of begrip (student, money, time). Die drie categorieën bepalen waar too en enough komen te staan.

Hoe het werkt

Too vóór een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord

De basispatronen zijn:

Betekenis	Patroon	Voorbeeld
een eigenschap gaat over de grens	too + bijvoeglijk naamwoord	The room is too cold.
een handeling gaat over de grens	too + bijwoord	You’re speaking too quickly.

Too betekent hier niet gewoon ‘erg’. The room is very cold zegt alleen dat de kamer erg koud is. The room is too cold voegt een oordeel toe: de kou veroorzaakt een probleem of is ongewenst. De relevante grens hangt af van het doel. Een koffer kan too heavy to carry zijn, maar niet too heavy to leave on the floor.

Enough op twee verschillende plaatsen

De plaats van enough hangt af van het soort woord:

Woordsoort	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
bijvoeglijk naamwoord	bijvoeglijk naamwoord + enough	warm enough	warm genoeg
bijwoord	bijwoord + enough	carefully enough	zorgvuldig genoeg
zelfstandig naamwoord	enough + zelfstandig naamwoord	enough chairs	genoeg stoelen

Zeg dus The water is warm enough, niet enough warm. Bij een zelfstandig naamwoord staat enough juist ervoor: We have enough food. Het zelfstandig naamwoord kan telbaar zijn (chairs, tickets) of niet-telbaar (money, patience, water).

Een ontkenning draait de beoordeling om. It is warm enough betekent dat de vereiste temperatuur is bereikt; It isn’t warm enough betekent dat het nog te koud is. Vaak kun je dezelfde situatie op twee manieren beschrijven:

• The box is too heavy to lift. — De doos is te zwaar om op te tillen.
• The box isn’t light enough to lift. — De doos is niet licht genoeg om op te tillen.

De eerste formulering klinkt meestal natuurlijker, omdat heavy rechtstreeks benoemt wat het probleem is.

Too much, too many en enough bij hoeveelheden

Voor een te grote hoeveelheid gebruik je niet alleen too:

Soort zelfstandig naamwoord	Patroon	Voorbeeld
niet-telbaar	too much + zelfstandig naamwoord	too much traffic
telbaar meervoud	too many + zelfstandig naamwoord	too many emails
telbaar of niet-telbaar	enough + zelfstandig naamwoord	enough emails / enough time

Gebruik too much met zaken die je grammaticaal niet als losse eenheden telt, zoals time, work en coffee. Gebruik too many met een meervoud dat je wel kunt tellen, zoals meetings en cups. Zonder zelfstandig naamwoord kunnen much, many en enough zelfstandig staan als duidelijk is waarover je praat: I’ve eaten too much; We already have enough.

Let op het verschil tussen too much + zelfstandig naamwoord en much too + bijvoeglijk naamwoord:

• There is too much noise — Er is te veel lawaai.
• The music is much too loud — De muziek staat veel te hard.

Hier versterkt much het woord too. Ook far too expensive en a little too expensive geven aan hoeveel de grens wordt overschreden.

Een gevolg met to + infinitive

De infinitief is de onbepaalde vorm van het werkwoord; in deze constructie staat er meestal to voor, zoals to work of to drive.

Patroon	Functie	Voorbeeld
too + bijvoeglijk naamwoord/bijwoord + to + infinitive	de grens verhindert het gevolg	She is too tired to work.
bijvoeglijk naamwoord/bijwoord + enough + to + infinitive	de grens maakt het gevolg mogelijk	He is old enough to drive.
enough + zelfstandig naamwoord + to + infinitive	de hoeveelheid maakt het gevolg mogelijk	We have enough time to walk.

Het onderwerp van de hoofdzin is meestal ook degene die de handeling van de infinitief uitvoert: in He is old enough to drive rijdt he. Soms ondergaat het onderwerp de handeling: The soup is cool enough to eat betekent dat iemand de soep kan eten. De context maakt duidelijk wie handelt.

Wil je een andere handelende persoon expliciet noemen, gebruik dan for + persoon + to + infinitive:

• The box is too heavy for me to carry.
• The instructions are clear enough for everyone to follow.

Met een zelfstandig naamwoord kan ook een lijdend voorwerp volgen (wie of wat de handeling ondergaat): We have enough paint to finish the wall.

Voorbeelden in context

Engels	Nederlands	Toelichting
It’s too expensive.	Het is te duur.	too + bijvoeglijk naamwoord
This coffee is too hot to drink.	Deze koffie is te heet om te drinken.	De hitte verhindert het drinken.
You’re driving too fast.	Je rijdt te hard.	too + bijwoord
He isn’t old enough to drive.	Hij is niet oud genoeg om auto te rijden.	De vereiste leeftijd is niet bereikt.
Could you speak slowly enough for everyone to understand?	Kun je langzaam genoeg spreken zodat iedereen het begrijpt?	enough volgt op het bijwoord.
I don’t have enough money.	Ik heb niet genoeg geld.	enough staat vóór het zelfstandig naamwoord.
There aren’t enough seats for all of us.	Er zijn niet genoeg zitplaatsen voor ons allemaal.	Telbaar meervoud.
We’ve spent too much time on this detail.	We hebben te veel tijd aan dit detail besteed.	Time is niet-telbaar.
There were too many people in the lift.	Er stonden te veel mensen in de lift.	People is telbaar en meervoud.
She’s too tired to work.	Ze is te moe om te werken.	too + bijvoeglijk naamwoord + infinitief
The table is strong enough to hold the equipment.	De tafel is sterk genoeg om de apparatuur te dragen.	De vereiste sterkte is bereikt.
Is there enough milk to make pancakes?	Is er genoeg melk om pannenkoeken te maken?	Hoeveelheid plus doel.
The apartment is big enough for two people.	Het appartement is groot genoeg voor twee personen.	for + persoon, zonder infinitief.
The deadline is much too close.	De deadline is echt veel te dichtbij.	much versterkt too.

Veelgemaakte fouten

Enough vóór een bijvoeglijk naamwoord zetten

• Onjuist: The room is enough quiet to study.
• Juist: The room is quiet enough to study.
• Waarom: Na een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord komt enough erachter. Het Nederlandse rustig genoeg helpt hier juist als geheugensteun.

Enough achter een zelfstandig naamwoord zetten

• Onjuist: We don’t have chairs enough.
• Juist: We don’t have enough chairs.
• Waarom: In normaal hedendaags Engels staat enough vóór een zelfstandig naamwoord. Chairs enough kan in ouderwetse of literaire stijl voorkomen, maar is geen veilig standaardpatroon.

Too als vertaling van ‘heel’ gebruiken

• Onjuist: The concert was too good! als je alleen bedoelt dat het concert heel goed was.
• Juist: The concert was really good!
• Waarom: Standaard betekent too good ‘beter dan mogelijk, passend of verwacht’. In informeel taalgebruik kan too good! enthousiast klinken, maar als leerder is really of very duidelijker.

Too much en too many verwisselen

• Onjuist: There are too much cars here.
• Juist: There are too many cars here.
• Waarom: Cars is een telbaar meervoud, dus hoort many erbij. Gebruik much bij niet-telbare woorden: too much traffic.

To weglaten voor het werkwoord

• Onjuist: She is too tired work.
• Juist: She is too tired to work.
• Waarom: Voor het gevolg gebruik je to + infinitive. Het Nederlandse om te werken bestaat uit twee woorden; in het Engels staat hier alleen to vóór het werkwoord.

De handelende persoon onduidelijk plaatsen

• Onjuist: It is too difficult to me to explain.
• Juist: It is too difficult for me to explain.
• Waarom: Degene die de infinitiefhandeling uitvoert, wordt met for ingeleid: for me to explain.

Gebruiksnotities

Not too is niet hetzelfde als too

Not too + bijvoeglijk naamwoord betekent vaak ‘niet erg’ of ‘niet al te’: The exam wasn’t too difficult is meestal een geruststellende mededeling dat het examen niet bijzonder moeilijk was. Het betekent niet automatisch dat het examen gemakkelijk was. In een verzoek verzacht deze vorm de toon: Don’t speak too quickly, please.

De grens kan worden genoemd

Met for geef je aan voor wie of voor welk doel de beoordeling geldt:

• This film is too violent for young children.
• The hall is large enough for the conference.

Met to + infinitive noem je een concrete handeling. Beide kunnen samen voorkomen: The hall is large enough for us to hold the conference there.

Enough en sufficient

Enough is neutraal en zeer gebruikelijk in gesprekken én gewone schrijftaal. Sufficient betekent eveneens ‘voldoende’, maar klinkt formeler: We have sufficient evidence. In alledaags Engels is We have enough evidence meestal natuurlijker. Het bijwoord sufficiently staat vóór een bijvoeglijk naamwoord (sufficiently clear), terwijl enough erachter staat (clear enough).

Te veel is niet altijd too

Het Nederlandse ‘te’ betekent soms ‘om te’ in een infinitiefconstructie, zoals iets te eten. Dat vertaal je niet met too: something to eat, niet something too eat. Too heeft twee o’s en drukt in dit artikel een overschreden grens uit. To met één o hoort onder meer bij een infinitief.

Verder dan de basis

Too ... to en so ... that

Too ... to vat oorzaak en onmogelijk of ongewenst gevolg compact samen:

• The road was too icy to drive on.
• The road was so icy that we couldn’t drive on it.

De tweede vorm maakt het gevolg expliciet met een bijzin (een zinsdeel met een eigen onderwerp en werkwoord). So + bijvoeglijk naamwoord + that betekent op zichzelf alleen ‘zo ... dat’; het gevolg kan ook positief zijn: The talk was so interesting that we stayed an extra hour. Gebruik daarom niet automatisch too wanneer je alleen een hoge graad bedoelt.

Enough of vóór bepalers en voornaamwoorden

Vóór een gewoon zelfstandig naamwoord gebruik je enough time en enough books. Komt er the, my, these, us of een ander bepalend woord of voornaamwoord, dan is of nodig:

• I’ve read enough of the report to understand the problem.
• There is enough of this soup for everyone.
• Enough of us agreed to continue.

Vergelijk We have enough chairs met We have enough of the chairs we ordered. De tweede zin gaat over een voldoende groot deel van een specifieke groep stoelen.

Beklemtoning en afgezwakte grenzen

Je kunt de afstand tot de grens nauwkeuriger maken:

• far too complicated / much too complicated — veel te ingewikkeld
• a bit too salty / slightly too salty — een beetje te zout
• just enough time — precies/net genoeg tijd
• more than enough food — meer dan genoeg eten
• not nearly enough space — lang niet genoeg ruimte
• barely enough light — nauwelijks genoeg licht

Quite enough betekent in Brits Engels vaak ‘ruim voldoende’ en kan stellig klinken: That’s quite enough, thank you betekent ongeveer ‘Dat is nu echt genoeg.’

Bijzondere betekenissen

In You can’t be too careful betekent can’t ... too niet dat voorzichtigheid een probleem wordt. De uitdrukking betekent juist ‘je kunt niet voorzichtig genoeg zijn’. Vergelijkbare zinnen, zoals You can never have too many backups, zeggen dat een grote hoeveelheid welkom blijft. Dit is een vaste retorische manier om een sterke aanbeveling te doen.

Only too is een formelere versterking en betekent vaak ‘maar al te’ of ‘heel graag’: I’d be only too happy to help. Leer deze vormen als aparte patronen; ze veranderen niets aan de gewone basisregels voor too expensive en old enough.

Oefentips

1. Maak drietallen rond één situatie. Schrijf bijvoorbeeld The soup is very hot, The soup is too hot to eat en The soup is cool enough to eat. Zo oefen je tegelijk graad, grens en gevolg.
2. Sorteer zelfstandige naamwoorden. Maak twee korte lijsten met telbare woorden (emails, chairs) en niet-telbare woorden (time, information). Vorm daarna zinnen met too many, too much en enough.
3. Controleer de buurwoorden. Kijk na het schrijven direct links en rechts van enough: staat er een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord vóór (fast enough), of een zelfstandig naamwoord erna (enough time)? Voeg vervolgens een doel toe met to + infinitive.

Verwante onderwerpen

• Voorafgaande kennis: Basisbijvoeglijke naamwoorden — nodig om eigenschappen als old, tired, expensive en heavy te beschrijven.