Schrijftaal in het Nederlands

Overzicht

Schrijftaal is formeler, preciezer en structureler dan spreektaal. Op C1-niveau beheers je de kenmerken van goed geschreven Nederlands: heldere structuur, gevarieerde zinsopbouw, correct gebruik van leestekens en de registers die passen bij verschillende teksttypen.

Hoe het werkt

Kenmerken van schrijftaal

Kenmerk	Spreektaal	Schrijftaal
Zinslength	Korter, onvolledig	Langer, volledig
Woordkeuze	Informeel, spreektalig	Preciezer, formeler
Tijdgebruik	Vtt dominant	OVT in vertellingen
Voegwoorden	En, maar, want	Echter, bovendien, hoewel
Constructies	Actief, simpel	Nominalisaties, passief

Teksttypen en hun kenmerken

Teksttype	Kenmerken
Formele brief	u-vorm, nominalisaties, passief
Wetenschappelijk artikel	Objectief, nominalisaties, bronverwijzingen
Journalistiek	Helder, actief, gecomprimeerd
Literair	Gevarieerd, beeldend, stilistisch
Zakelijk rapport	Gestructureerd, alinea's, conclusies

Leestekens

Teken	Gebruik
Komma	Bijzinnen scheiden, opsommingen
Puntkomma	Twee gerelateerde hoofdzinnen
Dubbele punt	Aankondiging, opsomming, citaat
Gedachtestreep	Tussenzin, nadruk

Voorbeelden in context

Spreektaal	Schrijftaal	Opmerking
Ze hebben dat besloten.	Het besluit is genomen.	Nominalisatie
Want het is te duur.	Dit is immers te kostbaar.	Formeler connectief
We gaan dat doen.	Dit zal worden gerealiseerd.	Passief en formeel
Ik snap je vraag.	Uw vraag is mij duidelijk.	Formele omschrijving

Gebruiksnotities

Het onderscheid schrijftaal/spreektaal is in het Nederlands groot. Een goede schrijver kent beide registers en past ze bewust toe. Oefen met het lezen van kwalitatieve kranten (NRC, de Volkskrant, De Standaard).

Oefentips

1. Krantenartikelen lezen. Lees dagelijks een artikel en noteer typische schrijftaalkenmerken.
2. Teksten omschrijven. Herschrijf spreektaalteksten als formele schrijftaal.
3. Nominalisaties oefenen. Omzetten van werkwoorden naar zelfstandige naamwoorden.

Verwante concepten

• Vereiste: Formeel versus Informeel — nodig als basis voor dit onderwerp
• Volgende stappen: Nominalisatie — logische vervolgstap
• Volgende stappen: Ouderwetse Vormen — logische vervolgstap
• Volgende stappen: Ambtelijke Taal — logische vervolgstap
• Volgende stappen: Academisch Nederlands — logische vervolgstap